Bir top senator Ekinshi dúniejúzilik soǵysta qapyda tutqynǵa túsken jaýyngerler aqtalýy kerektigin másele etip kóterip, sondai azamattardyń biri Álim Almat týraly film túsirýdi usyndy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Onyń biri - soǵys qurbany, ómiriniń sońyna deiin týǵan jerinde aqtalmaǵan Álim Almat bolatyn. Ol 1939 jyly qyzyl ásker qataryna shaqyrylyp, 1941 jyly elge qaitar kezde soǵys bastalyp ketedi. Maýsym aiynyń sońynda Á.Almat diviziiadaǵy 560 adammen birge tutqynǵa túsedi. Biraq qazaqtyń birtýar perzenti Mustafa Shoqaidyń jary Mariia Shoqaidyń kómegimen tutqynnan bosap shyǵyp, mýzyka ýchilishesine oqýǵa qabyldanady. Talantty mýzykant áýeli Parijdegi konservatoriiada oqidy, keiin túrik elshiligi arqyly Túrkiia azamattyǵyn alady. Sol elde qaitys boldy», - deidi Úkimet basshysyna depýtattyq saýal joldaǵan Álimhan Qurtaev resmi saýalynda.
Onyń aitýynsha, bul - bir adamnyń taǵdyry. Mundai adamdar júzdep, myńdap sanalady. Qorǵanys ministrliginiń bergen málimetinshe, Qazaqstannan soǵysqa attanǵan azamattardyń sany – 1 196 164. Sonyń ishinde 322 462 adam maidanda kóz jumǵan.
Soǵystan oralǵandardyń sany – 595 153 adam, al soǵystan oralmaǵandardyń sany – 601 011. Demek, Álim Almatpen taǵdyrlas 600 myńnan astam adam bar degen sóz.
«Hatymyzdy ázirleý barysynda soǵysqa qatysýshylardyń naqty sanyn bilmek bolyp, Qorǵanys jáne Ishki ister ministrligine, Ulttyq qaýipsizdik komitetine suraý salyp, hat jazdym. Jaýdyń tutqynynda bolǵan qazaq jaýyngerleriniń aqtalǵan jáne aqtalmaǵandarynyń sany jóninde aqparat alý úshin quzyrly mekemeler syrǵytpa jaýap jazyp, bir-birine siltedi. Ishki ister ministrliginiń jaýabynda arhivtik qujattardyń qupiia bolyp tabylatyny aitylǵan. Sonda biz tutqyndardyń taǵdyryn kimnen jasyryp, qupiia ustaimyz? Keńestiń kelmeske ketkenine 30 jylǵa jýyqtasa da, quldyq sanadan aryla almai, jat elde joqtaýsyz qalǵan bozdaqtarymyzdyń rýhynyń aldynda dármensizdik tanytyp otyrmyz. Álemniń barlyq elderi jeriniń tutastyǵy, halqynyń azattyǵy úshin kúresken jaýyngerlerin aqtap, memlekettik aktiler qabyldady. Sóitip, aqiqat pen ádildikti qalpyna keltirdi», - deidi ol.
Álimjan Qurtaev Qorǵanys ministrligi soǵystan qaitpaǵandardyń sany 601 011 adam degen derekti jariialaǵanyn, japon, nemis, amerikan halqy soǵysta ólgen ár soldatynyń súiegin, topyraǵyn eline aparyp, qurmettep jerleitinin aityp ótti.
«Eger biz ádilettilik saltanat qursyn desek, soǵys tutqyndardyń barlyǵyn aqtaý týraly arnaýly qaýly shyǵaryp, memlekettik deńgeide obektivti baǵa berýimiz kerek», – dedi senator Á.Qurtaev.
Sondai-aq, depýtat bul baǵytta bizge úlgi bolarlyq isti kórshi memleket, soǵysynyń negizgi nysany bolǵan Resei Federatsiiasy júzege asyrǵanyna nazar aýdardy.
«Reseide 1995 jyly 24 qańtarda soǵys kezinde jáne soǵystan keiingi kezeńde qýǵyn-súrginge ushyraǵan, buryn áskeri tutqyn jáne azamattyq tulǵa bolǵan Resei azamattarynyń zańdy quqyqtaryn qalpyna keltirý týraly» Jarlyq shyqty. Bul Jarlyq Resei aýmaǵynda, negizinen alǵanda, keńes qolbasshylyǵynyń kinásinen tutqynǵa túsken júzdegen, myńdaǵan qurbandaryn aqtap, olardyń ar-namysyn qalpyna keltirýge jol ashty. Olai bolsa, bizdiń de surapyl soǵysta qaza tapqan, elge orala almaǵan bozdaqtarymyzdyń esimi men erligin aqtap, tarihi aqiqatty qalpyna keltiretin kún jetti», – dedi senator.
Á.Qurtaev osyǵan bailanysty mynadai máselelerdi sheshýdi usyndy. Ol soǵys tutqyndaryna qatysty resmi málimetter tiianaqtalyp, bir júiege keltirilip, halyqqa ashyq qoljetimdi bolýy tiis ekenin atap ótti. Sondai-aq, tutqynda qaza bolǵan barlyq jaýyngerlerimizdiń taǵdyryn tolyq zerttep, aty-jónin elge jariialaý qajettigin aitty.
Sonymen qatar senator óz Otanyn jaýdan qorǵaý jolynda kóz jumǵan, jat elderde qalǵan barlyq soǵys tutqyndaryn aqtaityn arnaiy qaýly shyǵaryp, memlekettik akti qabyldaý týraly oilaryn jetkizdi. Odan bólek, soǵys qurbany, qapyda jaý qolyna túsken Álim Almattyń ómiri men óner jolynan syr shertetin, jas urpaq úshin taǵylymy mol kórkem film túsirý týraly da usynys aitty.
Depýtattyq saýalǵa Senat depýtattary Á.Qurtaev, M.Baqtiiaruly, M.Jumaǵaziev qol qoiǵan.
