Búgin, 25 tamyzda Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Semei qalasynda iadrolyq poligon jabylýynyń 30 jyldyǵyna orai «Mańyzdy sheshimder kezeńi» kórmesi ashyldy, dep habarlaidy "Ult aqparat"
Kórmeni Qazaqstan Respýblikasy Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy kitaphanasy Shyǵys Qazaqstan oblysy men Semei qalasy ákimdikteriniń qoldaýymen uiymdastyryp otyr.
Elbasy kitaphanasynyń direktory Baqytjan Temirbolat quttyqtaý sózinde poligonnyń jabylý mereitoiy Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵymen tuspa-tus kelgenin belgiledi.
«Biyl Semei iadrolyq poligonynyń jabylǵanyna 30 jyl tolyp otyr. Tarihi oqiǵanyń qazaqstandyqtar úshin orny erekshe. Alashordanyń astanasy, Abai, Shákárim, Muhtar Áýezov syndy abyroily azamattardyń qasietti ólkesi atanǵan Semei jeri HH ǵasyrda jan túrshigerlik synaqqa ushyrap, KSRO-nyń negizgi iadrolyq poligonyna ainaldy. 40 jyldyń ishinde Semei dalasynda 456 iadrolyq jarylys júrgizildi. Poligonnyń jerimizge, halqymyzǵa tigizgen ziiany orasan zor. 1991 jyly QR Tuńǵysh Prezidenti N.Á. Nazarbaevtyń jarlyǵymen poligony jabyldy. Tarihi sát semeilikter men jalpy qazaqstandyqtarǵa ǵana emes, búkil adamzat úshin mańyzdy oqiǵaǵa ainaldy. Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev iadrolyq qarýǵa qarsy bastamalardy ilgeriletý jáne halyqaralyq qaýipsizdikti nyǵaitý boiynsha Elbasynyń saiasatyn jalǵastyrýda. Memleket basshysy 2019 jyldyń qyrkúieginde BUU Bas assambleiasynyń 74-sessiiasynda iadrolyq qarýdan azat álemge qol jetkizý Qazaqstannyi negizgi basymdyǵy bolyp qala beretinin atap ótti», - degen ol Abai atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan oblystyq ámbebap kitaphanasynyń direktory Gúlnar Jigitbaevaǵa Elbasy kitaphanasy qorynyń basylymdaryn tartý etti.
Ekspozitsiia Qazaqstan tarihynan syr shertetin Elbasy kitaphanasy qoryndaǵy arhivtik materialdar, jádigerlermen men kitaptar keshenin kópshilik nazaryna usynady. Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy N.Á. Nazarbaevtyń iadrolyq qarýsyzdaný jáne iadrolyq qarýdy taratpaý isine qosqan úlesi úshin berilgen halyqaralyq marapattary kórmede erekshe oryn alady.
Kórme tusaýkeserinde Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Azamat Mýhamedchinov bylai dedi: «Adamzatty iadrolyq qarýdan azat etýge jáne jappai qyryp-joiatyn qarýdy taratpaýǵa baǵyttalǵan Qazaqstannyń saiasatyn halyqaralyq qoǵamdastyq moiyndady. Nátijesinde bul saladaǵy elimizdiń jahandyq kóshbasshylyǵyn nyǵaia tústi. BUU minberinen, halyqaralyq forýmdardan, sondai-aq iadrolyq derjavalar basshylarymen jeke kezdesýlerden osy ustanymdardy túbegeili jáne dáiekti túrde qorǵaǵan elimizdiń Tuńǵysh Prezidenti, Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń róli erekshe».
Qazaqstannan úlgi alyp Semeiden keiin Nevada, Novaia Zemlia, Lobnor, Mýrýroa qalalaryndaǵy poligondar jabyldy. Sondyqtan BUU Bas assambleiasy 29 tamyzdy Iadrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq kúres kúni dep jariialady. Osylaisha elimizdiń bastamalary men Qazaqstan Respýblikasy Tuńǵysh Prezidentiniń iadrolyq qarýsyz álemdi qurý men nyǵaitýdaǵy bastamalary keń etek jaia bastady.
Qazirgi geosaiasi turaqsyzdyqta, elder qarý-jaraqpen sanasyp, iadrolyq qarýmen jarysyp jatqan tusta Qazaqstannyń iadrolyq qarýǵa tyiym salý ideiasynyń avtory ári jahandyq bitimger retinde róli erekshe mańyzdy. Osy oraida Vashingtonda 2016 jylǵy 31 naýryzda N.Á. Nazarbaev usynǵan «Manifest. Álem. XXI ǵasyr» atty Qazaqstannyń Ulttyq baiandamasy ózekti. Qujat Bas assambleia men BUU Qaýipsizdik keńesiniń resmi qujaty mártebesin aldy.
«Mańyzdy sheshimder kezeńi» kórmesi úsh bólimnen turady:
1. «Semei qasireti» bólimi kórermenderdiń nazaryna Semei iadrolyq synaq poligonynyń qyzmetimen bailanysty jaǵdaidyń barlyq qaiǵy-qasiretine toly materialdardy usynady;
2. «Elbasynyń iadrolyq qarýsyz álem jolyndaǵy bastamalary» bóliminde kitaphana, arhiv, mýzei qory materialdarynyń negizinde Elbasynyń iadrolyq qaterden azat álemdi nyǵaitýǵa baǵyttalǵan bastamalary kórsetilgen;
3. «Beibit atomǵa quqyq» bólimi Elbasynyń atomdy beibit maqsatta paidalaný ideiasyn nasihattaý jáne iadrolyq tehnologiialardy taratýǵa qatysty qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etý jónindegi qyzmeti týraly arhiv materialdarynyń, mýzei eksponattarynyń jáne kitaptardyń keshenin bildiredi.
