بٷگٸن, 25 تامىزدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ سەمەي قالاسىندا يادرولىق پوليگون جابىلۋىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي «ماڭىزدى شەشٸمدەر كەزەڭٸ» كٶرمەسٸ اشىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات"
كٶرمەنٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى كٸتاپحاناسى شىعىس قازاقستان وبلىسى مەن سەمەي قالاسى ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىپ وتىر.
ەلباسى كٸتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمٸربولات قۇتتىقتاۋ سٶزٸندە پوليگوننىڭ جابىلۋ مەرەيتويى قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەنٸن بەلگٸلەدٸ.
«بيىل سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 30 جىل تولىپ وتىر. تاريحي وقيعانىڭ قازاقستاندىقتار ٷشٸن ورنى ەرەكشە. الاشوردانىڭ استاناسى, اباي, شەكەرٸم, مۇحتار ەۋەزوۆ سىندى ابىرويلى ازاماتتاردىڭ قاسيەتتٸ ٶلكەسٸ اتانعان سەمەي جەرٸ حح عاسىردا جان تٷرشٸگەرلٸك سىناققا ۇشىراپ, كسرو-نىڭ نەگٸزگٸ يادرولىق پوليگونىنا اينالدى. 40 جىلدىڭ ٸشٸندە سەمەي دالاسىندا 456 يادرولىق جارىلىس جٷرگٸزٸلدٸ. پوليگوننىڭ جەرٸمٸزگە, حالقىمىزعا تيگٸزگەن زييانى وراسان زور. 1991 جىلى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ ن.ە. نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن پوليگونى جابىلدى. تاريحي سەت سەمەيلٸكتەر مەن جالپى قازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس, بٷكٸل ادامزات ٷشٸن ماڭىزدى وقيعاعا اينالدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ يادرولىق قارۋعا قارسى باستامالاردى ٸلگەرٸلەتۋ جەنە حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ بويىنشا ەلباسىنىڭ ساياساتىن جالعاستىرۋدا. مەملەكەت باسشىسى 2019 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 74-سەسسيياسىندا يادرولىق قارۋدان ازات ەلەمگە قول جەتكٸزۋ قازاقستاننىٸ نەگٸزگٸ باسىمدىعى بولىپ قالا بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ», - دەگەن ول اباي اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق ەمبەباپ كٸتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى گٷلنار جٸگٸتباەۆاعا ەلباسى كٸتاپحاناسى قورىنىڭ باسىلىمدارىن تارتۋ ەتتٸ.
ەكسپوزيتسييا قازاقستان تاريحىنان سىر شەرتەتٸن ەلباسى كٸتاپحاناسى قورىنداعى ارحيۆتٸك ماتەريالدار, جەدٸگەرلەرمەن مەن كٸتاپتار كەشەنٸن كٶپشٸلٸك نازارىنا ۇسىنادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى ن.ە. نازارباەۆتىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جەنە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ٸسٸنە قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن بەرٸلگەن حالىقارالىق ماراپاتتارى كٶرمەدە ەرەكشە ورىن الادى.
كٶرمە تۇساۋكەسەرٸندە شىعىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ازامات مۋحامەدچينوۆ بىلاي دەدٸ: «ادامزاتتى يادرولىق قارۋدان ازات ەتۋگە جەنە جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋعا باعىتتالعان قازاقستاننىڭ ساياساتىن حالىقارالىق قوعامداستىق مويىندادى. نەتيجەسٸندە بۇل سالاداعى ەلٸمٸزدٸڭ جاھاندىق كٶشباسشىلىعىن نىعايا تٷستٸ. بۇۇ مٸنبەرٸنەن, حالىقارالىق فورۋمداردان, سونداي-اق يادرولىق دەرجاۆالار باسشىلارىمەن جەكە كەزدەسۋلەردەن وسى ۇستانىمداردى تٷبەگەيلٸ جەنە دەيەكتٸ تٷردە قورعاعان ەلٸمٸزدٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ, ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ رٶلٸ ەرەكشە».
قازاقستاننان ٷلگٸ الىپ سەمەيدەن كەيٸن نەۆادا, نوۆايا زەمليا, لوبنور, مۋرۋروا قالالارىنداعى پوليگوندار جابىلدى. سوندىقتان بۇۇ باس اسسامبلەياسى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق كٷرەس كٷنٸ دەپ جارييالادى. وسىلايشا ەلٸمٸزدٸڭ باستامالارى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتٸنٸڭ يادرولىق قارۋسىز ەلەمدٸ قۇرۋ مەن نىعايتۋداعى باستامالارى كەڭ ەتەك جايا باستادى.
قازٸرگٸ گەوساياسي تۇراقسىزدىقتا, ەلدەر قارۋ-جاراقپەن ساناسىپ, يادرولىق قارۋمەن جارىسىپ جاتقان تۇستا قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ يدەياسىنىڭ اۆتورى ەرٸ جاھاندىق بٸتٸمگەر رەتٸندە رٶلٸ ەرەكشە ماڭىزدى. وسى ورايدا ۆاشينگتوندا 2016 جىلعى 31 ناۋرىزدا ن.ە. نازارباەۆ ۇسىنعان «مانيفەست. ەلەم. XXI عاسىر» اتتى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بايانداماسى ٶزەكتٸ. قۇجات باس اسسامبلەيا مەن بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ رەسمي قۇجاتى مەرتەبەسٸن الدى.
«ماڭىزدى شەشٸمدەر كەزەڭٸ» كٶرمەسٸ ٷش بٶلٸمنەن تۇرادى:
1. «سەمەي قاسٸرەتٸ» بٶلٸمٸ كٶرەرمەندەردٸڭ نازارىنا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ قىزمەتٸمەن بايلانىستى جاعدايدىڭ بارلىق قايعى-قاسٸرەتٸنە تولى ماتەريالداردى ۇسىنادى;
2. «ەلباسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز ەلەم جولىنداعى باستامالارى» بٶلٸمٸندە كٸتاپحانا, ارحيۆ, مۋزەي قورى ماتەريالدارىنىڭ نەگٸزٸندە ەلباسىنىڭ يادرولىق قاتەردەن ازات ەلەمدٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان باستامالارى كٶرسەتٸلگەن;
3. «بەيبٸت اتومعا قۇقىق» بٶلٸمٸ ەلباسىنىڭ اتومدى بەيبٸت ماقساتتا پايدالانۋ يدەياسىن ناسيحاتتاۋ جەنە يادرولىق تەحنولوگييالاردى تاراتۋعا قاتىستى قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ قىزمەتٸ تۋرالى ارحيۆ ماتەريالدارىنىڭ, مۋزەي ەكسپوناتتارىنىڭ جەنە كٸتاپتاردىڭ كەشەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
