Sailaýdy baiqaý nelikten adam quqyǵyn qorǵaý dep esepteledi? Bul suraqqa «Eurasian expert Council» QQ prezidenti Shyńǵys Lepsibaev jaýap berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Aita ketsek, Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministrligi Ortalyq sailaý komissiiasymen birge «ÚEU akademiiasy» bilim berý jobasy sheńberinde sailaýdy baiqaý negizderin túsindirýge arnalǵan seminar ótkizildi. Otyrysqa onlain rejimde 500-den astam adam qatysýǵa niet bildirgen. Otyrysta sailaýdy baiqaý negizderi túsindirildi.
«Sailaýdy baqylaý, onyń ishinde táýelsiz baiqaý protsesine biz nelikten adam quqyǵyn qorǵaý retinde qaraimyz. Ózderińiz biletindei, 1949 jyly Birikken Ulttar uiymy qurylǵan kezde onyń barlyq halyqaralyq uiymdardan kontseptýaldy ereksheligi – BUU-nyń adam quqyǵyn jekelegen memleketterdiń isi retinde qaramaǵanynda. Adam quqyǵy – halyqaralyq qaýymdastyqtardyń isi. Tiisinshe sailaýdy baiqaý – jekelegen adamdardyń quqyǵynyń qorǵalýyn baqylaý retindegi eń birinshi kezekte – kisi quqyǵyn qorǵaý isi sanalady. Sol sebepti Qazaqstanda jáne basqa da memleketterde halyqaralyq baiqaý bar», - dedi Shyńǵys Lepsibaev.
Onyń aitýynsha BUU sailaýdy baiqaý protsesine tórt ólshemmen qaraidy. Bul tórt shart erkin, táýelsiz azamattyq qoǵamdy qamtamasyz etýge arnadǵan: qatysý, shettemeý, ar-abyroi, ashyqtyq pen eseptilik. Sailaýǵa qatysý quqyǵy – bul azamattyń óz memleketin basqarýyna atsalysý quqyǵy. Táýelsiz baiqaý azamattarǵa memleket pen sailaýdy ótkizýshilerdiń, aýmaqtyq sailaý komissiialarynyń bekitilgen normalardy qanshalyqty saqtaitynyn kórsetedi.
Shyńǵys Lepsibaev sondai-aq táýelsiz baiqaý protsesi tuńǵysh ret Filippinde júrgizilgenin atap ótti. Al 1987 jyly Halyqaralyq sailaý júieleriniń qory (IFES) qurylǵan. Qazaqstan Respýblikasynyń Sailaý týraly zańy men basqa da memleketterdiń sailaý týraly zańy osy qor aiqyndaǵan standarttar negizinde jazylǵan.
