Referendým - saiasi teńdikke jetýdiń eń biik satysy

Referendým - saiasi teńdikke jetýdiń eń biik satysy


Búkil qazaqstandyqtardy dúrliktirgen Qańtar oqiǵasy elimizdiń áleýmettik salasynda ǵana emes saiasi júiesinde de olqylyqtar oryn alyp otyrǵanyn kórsetti. 

Memleket Basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev telearnalarǵa suhbattar berip, Úndeý de jasady. Halyqtyń aldyna barlyq máseleni jaiyp saldy, elden usynystar kútti. Halyqpen keri bailanys ornatýdyń naqty qadamdaryna bardy. Barlyq usynystar men pikirlerdi elekten ótkizip baryp, Joldaýyn jariialady. 

Bul Joldaýdyń baǵyty - barlyq salada qoǵamnyń búkil sanattarynyń tepe-teńdigin saqtai otyryp, saiasi-quqyqtyq  júiede ádiletti reforma jasaý. Halyqtyń oiynan shyǵatyn zańnamalyq qurylymdyq júieni jetildirý arqyly ǵana Ádiletti saiasi quqyqtyq reforma týatyny túsinikti.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń "Jańa Qazaqstan: Jańarý men Jańǵyrý joly" Joldaýyna taldaý jasaǵanymda  eń kóp kezdesetin sózder memleket 67 ret,  qoǵam 55 ret,  elimiz 45 ret,   zań 44 ret,  sailaý 40  ret, Qazaqstan, adam, saiasi  sózderi 39 retten, júie 35 ret qaitalanady.  Bul sózder - negizgi nysanany anyqtaityn  qulyp ashar sózder. Memleket basshysynyń aitqysy kelgeni memleket pen qoǵamnyń arasyndaǵy bailanysty jaqsartý,  qoǵamnyń  únin bilikke  jetkizip, elimizde zańnyń ústemdigin  qamtamasyz etý arqyly sailaý júiesine ózgeris endirý.  Demek, Qazaqstanda adam quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda saiasi  júie de jańǵyratyn bolady degen tujyrymdy  elge jetkizgeni. Osy ýaqytqa deiin 1995 jylǵy Ata zańymyz búkilhalyqtyq referendým arqyly dúniege kelse, sodan  beri ýaqyt talabyna sáikes, Ata zańymyzdyń 64 babyna qatysty, 1998, 2007, 2011, 2017, 2019 jyldarda bes ret ózgerister men tolyqtyrýlar engizilipti. Bul - zańdylyq. Zaman ózgeredi, zań ózgeredi degen ataly sózdiń túiini, jaýaby. Onyń ústine bizdiń memleketimiz basqa batys, shyǵys elderimen salystyrǵanda anaǵurlym jas memleket.

Qoldanystaǵy Konstitýtsiiamyzdyń 33 babyna ózgeris engizilýi týraly másele  óte aýqymdy  bolǵanyn eskere otyryp,  Memleket Basshysy  Respýblikalyq  Referendým týraly zańnyń  18  babyna sáikes, referendým taǵaiyndaý týraly Jarlyqqa qol qoidy. Respýblikalyq referendým týraly zań IV-taraýdan, 37 baptan turady. Konstitýtsiialyq reformalar  strategiialyq  bolǵandyqtan halyqtyń qoldaýy asa qajet. Referendým daýys berýdiń  eń demokratiialyq  túri ári tikelei halyqtyń erkin bildiredi,el pikirimen sanasýdyń eń joǵarǵy satysy. Referendým arqyly usynylyp otyrǵan  Konstitýtsiiamyzdyń  nusqasynda  eshqandai bir tarmaqta, ne bapta Prezidenttiń ókilettigine artyqshylyq kórsetilmegen, qaita Sýperprezidenttik basqarýdan birtindep kóship yqpaldy Parlament mártebesin kóterý, jáne Prezidenttiń jaqyn týystaryna  saiasi laýazym ielenýge tyiym salyný jóninde ádildik sipat bar.

Sailaý juiesinde aralas júieniń usynylýy  el arasynda qyzyqshylyq týdyrýda. Usynylyp otyrǵan nusqada «Keńes» sózi «Sot» sózimen   aýystyrylǵan. Al,  VII bólimde Konstitýtsiialyq sot qurylymy týraly  tolyqtyrý bar. Konstitýtsiialyq sotqa júginý quqyna Bas Prokýror jáne Adam quqyǵy  jónindegi ýákil ie bolady. Sondai-aq, 83 bapta  Adam quqyǵy jónindegi ýákildiń mártebesi  konstitýtsiialyq zańmen aiqyndalady. 

Jurtshylyqty qyzyqtyratyn bir  másele - Jer máselesi. Qoldanystaǵy Konstitýtsiianyń 6-shy baby 3–tarmaǵynda «jer men onyń qoinaýy, sý kózderi, ósimdikter men janýarlar dúniesi, basqa tabiǵi resýrstar memleket menshiginde» bolsa, usynylatyn nusqada «jer men onyń qoinaýy,sý kózderi,ósimdikter men janýarlar dúniesi, basqa tabiǵi resýrstar halyqqa tiesili. Memleket halyq atynan menshik ieligin júrgizýge quqyly. Jer sondai-aq zańda belgilengen negizderde,sharttar men shekterde jeke menshikte de bolýy múmkin» dep kórsetilgen. Memleket basshysy  ózi oi eleginen ótkizgen, eldiń pikirin ustyn etip, qarqyndy damýymyzǵa arnalǵan barlyq salany qamtityn saiasi ózgeristerge tola Ata zańymyzdyń jańa nusqasyn referendým arqyly qabyldaýǵa usyndy.

Eldiń birligi úshin, tynysh tirligi úshin  saiasi juiedegi ózgeisterdi tarazylap jeti ret ólshep bir ret kesken   demekshi  referendým arqyly qoǵamnyń barlyq sanattarymen sanasý,pikir almasý demokratiiany kórsetedi.  Referendým ashyqtyqtyń,demokratiianyń, saiasi teńdikke  jetýdiń eń biik satysy.