Qazaqstanda tutynýshylyq nesie alý talaptary ázirge qatańdatylmaidy. Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) buǵan deiin qabyldanǵan sharalar jetkilikti nátije bergenin aityp, qosymsha shekteýler engizbeý týraly sheshim qabyldady, dep habarlaidy ult.kz, Tengrinews.kz-ke silteme jasap.
Ulttyq bank tóraǵasy Timýr Súleimenovtiń aitýynsha, 2024 jyldan beri kezeń-kezeńimen engizilgen ózgerister kepilsiz tutynýshylyq nesielerdiń shamadan tys ósýin tejeýge múmkindik bergen. Bul óz kezeginde infliatsiianyń artýyna áser etken negizgi faktorlardyń biri bolǵan.
Qandai jańa shekteýler engizilmeidi?
Retteýshiler qaryz alýshylarǵa qoiylatyn talaptardy odan ári kúsheitpeýge kelisti. Atap aitqanda:
- qaryz júktemesi koeffitsientine (QJK) qatysty talaptar qatańdatylmaidy;
- qaryzdyń tabysqa qatynasy kórsetkishi (QTK) ózgerissiz qalady;
- ipotekalyq nesieler boiynsha jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesi (JTSM) tómendetilmeidi.
Timýr Súleimenovtiń aitýynsha, ekonomikadaǵy suranys qazir negizinen jeke sektordaǵy investitsiialar esebinen qoldaý taýyp otyr. Sondyqtan qosymsha shekteýler engizýdiń qajettiligi joq.
Qazir qandai talaptar kúshinde?
Sońǵy eki jylda nesie berý tártibi onsyz da aitarlyqtai ózgergen. Qazirgi tańda:
- bankter qaryz alýshynyń tólem qabiletin baǵalaý kezinde qaryzdyń tabysqa qatynasyn esepteidi;
- onlain nesie rásimdeý kezinde klientterdi tekserý kúsheitilgen;
- merzimi ótken bereshegi bar azamattarǵa jańa nesie berilmeidi;
- 1000 AEK-ten (shamamen 4,3 mln teńge) asatyn nesie rásimdeý úshin jubaiynyń nemese zaiybynyń kelisimi qajet.
Retteýshilerdiń pikirinshe, dál osy sharalar tutynýshylyq nesieleý qarqynyn tómendetýge yqpal etken.
Ipoteka boiynsha ne ózgeredi?
Qazir ipotekalyq nesielerdiń eń joǵary jyldyq tiimdi syiaqy mólsherlemesi 25 paiyz deńgeiinde saqtalady. Buǵan deiin bul kórsetkishti 20 paiyzǵa deiin tómendetý usynylǵanymen, talqylaý nátijesinde bul bastamadan bas tartylǵan.
Degenmen, 2027 jyldan bastap jańa tásil engiziledi. Onda ipotekanyń eń joǵary mólsherlemesi bastapqy jarna kólemine bailanysty belgilenedi. Eger bastapqy jarna turǵyn úi qunynyń keminde 30 paiyzyn qurasa, eń joǵary mólsherleme 20 paiyz bolady. Al bastapqy jarna budan tómen bolǵan jaǵdaida, mólsherleme 25 paiyz deńgeiinde qalady.
Nelikten jańa ózgerister engizilmedi?
QNRDA tóraǵasynyń orynbasary Dáýren Sálimbaevtyń málimetinshe, kepilsiz nesieler boiynsha tólemei qalý deńgeii nebári 1,5 paiyzdy quraidy. Sonymen qatar bólshek nesieleýdiń ósý qarqyny da baiaýlaǵan.
Osyǵan bailanysty Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi qazirgi qoldanystaǵy talaptar jetkilikti degen qorytyndyǵa kelip, ázirge jańa shekteýler engizbeý týraly sheshim qabyldady.
