Foto: Aqorda
Memleket basshysy Ortalyq Aziia elderimen jan-jaqty yntymaqtastyqqa niet tanytqany úshin QHR Tóraǵasy Si Tszinpinge alǵys aitty. Sondai-aq Sammit jumysyna belsene atsalysyp, óńirlik yntymaqtastyqqa udaiy qoldaý kórsetip kele jatqan baýyrlas memleketterdiń basshylaryna rizashylyǵyn jetkizdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Qasym-Jomart Toqaev kórshiles Qytai Qazaqstannyń máńgi ári strategiialyq seriktesine, naǵyz dosyna ainalǵanyn, Ortalyq Aziia men Qytai arasyndaǵy bailanystar jan-jaqty strategiialyq seriktestik deńgeiine kóterilgenine basa nazar aýdardy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, qolda bar múmkindikti biriktirý Qytaimen qarqyndy ári ózara tiimdi yntymaqtastyqqa tyń serpin beredi.
"Ortalyq Aziia memleketteriniń ishki jalpy óniminiń kólemi jarty trillion dollar mejesine taiap qaldy. Sońǵy bes jylda óńirdegi saýda ainalymy aitarlyqtai ulǵaiyp, 10 milliard dollardan asty. Ótken jyly bizdiń aimaqtyń Qytaimen aradaǵy syrtqy saýdasy 40 paiyzǵa jýyqtap, 95 milliard dollardy qurady. Bul – rekordtyq meje. Atalǵan kórsetkishtiń 46 paiyzy Qazaqstanǵa tiesili. Elimizdiń Qytaimen taýar ainalymy 44 milliard dollarǵa jetti. Qytai investitsiiasy Qazaqstannyń ekonomikalyq ósimine mańyzdy úles qosyp keledi. Búginge deiin kórshiles el bizge 26 milliard dollardan astam qarjy quidy. Qazaqstanda Qytai kapitalynyń úlesi bar 5 myńǵa jýyq kásiporyn jumys isteidi", – dedi Prezident.
Foto: Aqorda
Memleket basshysy Qazaqstannyń Qytaidan keń kólemde investitsiia tartýǵa baǵyttalǵan saiasatynan ainymaitynyn rastady.
"Qazaqstanda ekonomikalyq ósimge serpin beretin tyń múmkindikter qarastyrylyp jatyr. Ásirese, Qytaimen birlesken jobalardy iske qosýǵa, taýar nomenklatýrasyn kóbeitip, kórshiles el naryǵynda suranysqa ie ónimder eksportyn ulǵaitýǵa erekshe mán beriledi. Óńdelý deńgeii tórtinshi satyǵa sai, qosylǵan quny joǵary ónim shyǵaratyn tehnologiialyq kásiporyndar ashýǵa niettimiz. Aýyl sharýashylyǵy, sonyń ishinde ozyq agrotehnologiialar men tiimdi sý únemdeý ázirlemelerin qoldanysqa engizý baǵytyndaǵy yntymaqtastyq óte mańyzdy. Bul rette Qytai kompaniialary agroónerkásip keshenindegi óndiris oryndaryn lokalizatsiialaý isine atsalysady dep úmittenemiz. Elderimiz arasyndaǵy ekonomikalyq yqpaldastyqqa «Qorǵas» halyqaralyq shekara mańy yntymaqtastyq ortalyǵy tyń serpin beredi", – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident qazirgidei geosaiasi ahýal kúrdeli kezeńde jetkizý tizbeginiń senimdi ári qaýipsiz baǵyttaryn qamtamasyz etý barlyq el úshin strategiialyq turǵydan ózekti ekenin aitty.
"Eýropa men Aziianyń iri óńirlerin jalǵaýda Ortalyq Aziia basty logistikalyq habqa ainalyp keledi. Byltyr Qytaidan Ortalyq Aziia elderi arqyly tasymaldanǵan júk kólemi 12 paiyzǵa artyp, 211 myń konteinerden asty. Qytaidan Eýropaǵa qurlyq joldarymen jóneltiletin júktiń 85 paiyzy Qazaqstanǵa tiesili. Biz qurlyqaralyq bailanysty kúsheitýge jáne Ortalyq Aziia aimaǵynyń básekelestik artyqshylyǵyn barynsha paidalanýǵa erekshe mán beremiz. Qazaqstan «Bir beldeý, bir jol» megajobasynyń alǵashqy býyny retinde bul bastamany «Batys Qytai – Batys Eýropa», Transkaspii halyqaralyq kólik dálizi jáne «Soltústik – Ońtústik» sekildi mańyzdy tranzittik baǵyttarmen ushtastyrýdy kózdeidi. Transkaspii baǵytynyń tartymdylyǵyn arttyrý úshin Kaspii teńizindegi ailaqtardy jańǵyrtý jáne tsifrlandyrý, júk terminaldaryn salý, sondai-aq júk kemeleri óndirisin jolǵa qoiý boiynsha júieli sharalar qabyldap jatyrmyz. Osy oraida Qytai tarapyna Kaspiidegi «Quryq» portynda júk terminalyn birigip salýdy usynamyz", – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev energetika salasyndaǵy yqpaldastyqty óńirdiń ornyqty damýyna áser etetin eń basty faktorlardyń biri retinde atady.
"Álemdegi ýran qorynyń 20 paiyzy, munaidyń 17 paiyzdan astamy, tabiǵi gazdyń 7 paiyzy, sondai-aq sirek kezdesetin metaldardyń mol keni Ortalyq Aziiada shoǵyrlanǵan. Iaǵni bul saladaǵy áleýetimiz orasan zor. Biz ozyq tehnologiialar almasýǵa jáne energetika infraqurylymdaryn jańǵyrtýǵa niettimiz. Sondai-aq aimaqtyń energetikalyq qaýipsizdigin nyǵaitýǵa, tehnologiialyq turǵydan ilgerileýge jáne qýat kózderin ártaraptandyrýǵa mán bergen jón. Qytai Halyq Respýblikasynyń iadrolyq energetikany damytýdaǵy bai jáne tabysty tájiribesin eskere otyryp, atalǵan strategiialyq salada ornyqty yntymaqtastyq ornatýǵa múddelimiz. Jýyq arada kelisimge qol qoiýǵa daiyndalamyz", – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev Qytai Halyq Respýblikasynyń Tóraǵasy Si Tszinpinniń «Taǵdyry ortaq kórshiles elder qoǵamdastyǵyn» qurý bastamasyna joǵary baǵa berdi. Onyń pikirinshe, bul teńquqyly seriktestik, ortaq igilik pen ózara qurmet qaǵidalaryna tolyq sai keledi. Memleket basshysy atalǵan ustanymdar búgingi Sammit qorytyndysy boiynsha qol qoiylatyn «Máńgi tatý kórshilik, dostyq pen yntymaqtastyq týraly shartta» kórinis tabatynyna senim bildirdi.
Prezidenttiń aitýynsha, Qazaqstan Ortalyq Aziianyń beibitshilik, ornyqty qaýipsizdik pen ónimdi yqpaldastyq mekeni bolǵanyn qalaidy. Elimiz dini ekstremizmmen, terrorizmmen, separatizmmen, esirtki tasymaldaýmen, zańsyz qarý-jaraq saýdasymen, ruqsatsyz kóshi-qonmen jáne adam saýdasymen ymyrasyz kúresti jalǵastyrýǵa ázir. Halyqaralyq kiberqylmystyń órshýi airyqsha nazar aýdarýdy talap etedi. Osyǵan orai Prezident salalyq vedomstvo basshylary arasynda turaqty bailanys ornatýdy usyndy.
Memleket basshysy Ortalyq Aziia men Qytai halyqtarynyń arasyndaǵy mádeni-gýmanitarlyq yntymaqtastyqtyń joǵary qarqynyna toqtaldy. Mádeni ortalyqtardyń ashylýy, kreativti indýstriia jáne týrizm salalarynyń damýy osy baǵyttaǵy basty basymdyqtar retinde ataldy.
"Sian qalasynan Almaty shaharyna qatynaityn alǵashqy týristik poiyzdyń iske qosylýyn quptaimyz. «Qazaqstandaǵy Qytai týrizmi jylyna» orailastyrylǵan bul oqiǵa ǵasyrlar boiy Eýraziia aýmaǵynda taýarlar men ideialardyń tolassyz almasýyna dáneker bolǵan Uly Jibek jolynyń rýhyn jańǵyrtady", – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev Almaty men Shanhai qalalary, sondai-aq Qazaqstan men Qytaidyń birqatar óńirleri arasynda baýyrlastyq qarym-qatynas ornaǵanyn qýattady.
Memleket basshysy Qytai tarapynyń Ortalyq Aziiamen yntymaqtastyqqa arnalǵan ataýly jyldar uiymdastyrý bastamasyna qoldaý bildirip, kelesi jyldy «Bilim berý jáne ǵylymi zertteýler jyly» dep jariialaýdy usyndy. Bul qadam elderimizdiń gýmanitarlyq yqpaldastyǵyn jandandyrady.
Forým qorytyndysy boiynsha memleketter basshylary ekinshi «Ortalyq Aziia – Qytai» sammitiniń Astana deklaratsiiasyna, sondai-aq Qazaqstan Respýblikasy, Qyrǵyz Respýblikasy, Tájikstan Respýblikasy, Túrikmenstan Respýblikasy, Ózbekstan Respýblikasy jáne Qytai Halyq Respýblikasy arasyndaǵy máńgi tatý kórshilik, dostyq pen yntymaqtastyq týraly shartqa qol qoidy.
