QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda QR tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi birinshi vitse-ministri Baǵdat Mýsin Qazaqstandaǵy elektrondyq saýdanyń damýy týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
B. Mýsinniń aitýynsha, pandemiia kezinde internet jáne elektrondyq memlekettik qyzmetter birinshi qajettiliktegi qyzmetterge ainaldy.
Elektrondyq saýdany damytý qazirgi kúrdeli ýaqytta ózekti másele bolyp otyr. Biyl joǵary ósý qarqyny baiqalýda. Osylaisha, osy jyldyń 6 aiynda internet-dúkenderde satyp alý sany 19,5 mln taýarǵa jetti. Qazaqstandyq internet-dúkenderde satyp alý sany eki esege — 7 mln-nan 14 mln-ǵa deiin ósti.
Elektrondy saýdada 4 negizgi baǵyt bar: elektronika, tamaq jáne ónimder, kiim, farmatsevtika. Barlyǵy otandyq platformalarda jumys isteidi.
B. Mýsin atap ótkendei, naryqty taldaý pandemiia kezeńinde azamattardyń onlain rejiminde tutyný qurylymy ózgergenin kórsetedi. Adamdar óz basymdyqtaryn ózgertti. Kiim men kosmetikany satyp alýdyń tómendeýi baiqalady. Alaida bul rette halyq onlain túrde azyq-túlik, dári-dármek jáne balalar taýarlaryn kóbirek satyp ala bastady.
Qazaqstanda pandemiia kezinde ózekti bolyp tabylatyn kóptegen taýar pozitsiialarynyń óndirisi bar ekenin atap ótý qajet. Tiisinshe, qazaqstandyq óndirýshilerdi onlain rejimge shyǵarý jóninde belsendi jumys isteý usynylady.
Pandemiia kezeńinde belsendi damyp kele jatqan naryqtar FoodTech jáne PharmTech boldy.
«Mysaly, qazaqstandyq Arbuz.kz sýpermarkettinde azyq-túlik satyp alý 2019 jylmen salystyrǵanda sáýir-maýsymda 7 esege deiin ósti. Óńirlerde azyq-túlik ónimderiniń onlain servisteriniń paida bolýy mańyzdy. Bul úshin biz Arbuz.kz, Chocofood jáne basqa kompaniialarmen jergilikti kásipkerlerdi onlain satýǵa úiretemiz», — dedi B. Mýsin.
Sondai-aq, farmatsevtika segmentin atap ótý kerek. Búginde onlain túrde antibiotikterdi satýda problemalar bar. Sebebi bul onlain-retseptýranyń bolýyn talap etedi.
«Ol úshin biz Densaýlyq saqtaý ministrligimen internet dúkenderdi telemeditsinalyq jáne onlain-retseptiler servisterimen bailanystyramyz», — dedi B. Mýsin.
Barlyq qazaqstandyq kompaniialarǵa halyqaralyq startaptarmen básekelesýge týra keledi. Olardyń uzaq venchýrlyq qarjylandyrýmen qamtamasyz etilgenin atap ketý qajet. Bul úshin venchýrlik kapitaldyń otandyq naryǵyn damytý mańyzdy. Bul baǵytta venchýrlik kapitaldy retteitin zań jobasy ázirlenýde. Sondai-aq «Báiterek» UBH» AQ-men QazTech Ventures qarajatyn qazaqstandyq startaptarǵa tartý týraly ýaǵdalastyq bar.
Elektrondyq saýda úshin negizgi qural — logistikalyq infraqurylymnyń damýy. «Qazposhta» AQ-nyń bizneske arnalǵan úsh fýlfilment ortalyǵy bar.
Naryqtyq qajettilikke sai 2025 jylǵa qarai elimizde 20 fýlfilment ortalyǵyn ashý josparlanýda. Sonymen qatar naryq óz infraqurylymyn derbes damyta bastaýda. Olar qoimalar qurylysyn jáne «sońǵy milia» sheshimderin qajet etedi.
Elektrondyq saýdanyń negizgi elementteriniń biri esikke deiin jetkizý bolyp tabylady. Klientter óz taýarlaryn tez ári yńǵaily túrde alǵysy keledi. Osy oraida «Qazposhta» infraqurylymy poshtomattar, sálemdemeler sýpermarketteri arqyly atalǵan máseleni sheshýge jol ashady.
Búgingi kúni 4 myńǵa jýyq front ofis qyzmet kórsetedi. Naryq qatysýshylary jedel jetkizý merzimin qysqartý boiynsha jumys atqaryp jatyr. Qazirgi ýaqytta taýarlar 1-den 3 kún aralyǵynda jetkiziledi.
Aita ketý kerek, naryq barlyǵyna ashyq. 570-ten astam kompaniia kýrerlik qyzmetter naryǵynda jumys isteidi.
Qazaqstan tranzittik áleýetti damytý jolynda belsendi jumys atqaryp jatyr. Bul baǵytta Qazposhta «Qorǵas» ShYHO aýmaǵynda Bond qoimasynyń jobasyn júzege asyrýda. Reseige de, eýropalyq elderge de taýarlardyń tranzitin qamtamasyz etedi.
Sondai-aq Qazposhta Germaniiadan jáne Ulybritaniiadan Reseige jáne Ortalyq Aziia elderine taýarlardy tasymaldaýda.
Elektrondy saýdanyń damýy — offlain biznestiń onlain satýǵa ótýi.
«Bizdiń mindetimiz – offlain kásipkerlerdiń onlain satýǵa ótýine kómektesý. Ol úshin biz bir qaraǵanda qarapaiym, biraq onlain jumysqa mańyzdy nárselerdi úiretýimiz kerek. Bul – taýarlardy sýretke túsirý, brendtteý jáne t. b.», — dedi B. Mýsin.
Sondai-aq kásipkerlerdiń tsifrlyq servisterge qoljetimdiliginiń mańyzdylyǵyn atap ótý qajet.
«Biz bul arnaiy servisterdi Astana Hub-qa jinaimyz. Biz QR EHÁQM jáne “Atameken” ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, kásipkerlerdi onlain-satýǵa úiretý úshin arnaiy baǵdarlama qurýǵa daiynbyz. Atalǵan jumysqa salada jetistikke jetken kásipkerlerdi tartamyz», — dedi birinshi vitse-ministr.
Aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshilerdi onlain túrde satýǵa shyǵarý mańyzdy. Osy oraida, aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerin iri riteilerlermen tikelei bailanystyratyn agrarlyq tsifrlyq platforma qurý usynylady. Bul aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine tikelei satýǵa qoljetkizýge múmkindik beredi. Qosymsha platforma arqyly yńǵaily banktik jáne logistikalyq servisterdi alýǵa, ORTs-larda taýarlardy saqtaýǵa múmkindik beredi. Bul barlyq deldaldardy alyp tastaidy, sáikesinshe sońǵy tutynýshy úshin baǵa tómendeidi. Tsifrlyq platforma sondai-aq aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshilerge halyqaralyq naryqqa shyǵýǵa múmkindik beredi.
Sózin qorytyndylai kele, B. Mýsin álemde bolyp jatqan trendterge toqtalyp ótti.
«Pandemiia kezinde elektrondyq saýda naryǵy taýar ainalymynyń draiverine ainaldy. Mysaly, Amazon kompaniiasy pandemiia kezinde 100 myńnan astam jańa jumys ornyn ashty. Aliexpress-tiń platformasynda reseilik taýarlardyń satylýy 3 ese ósti. Al qazaqstandyq internet-dúken Flip.kz pandemiia kezinde jumys oryndarynyń sanyn 20%-ǵa ósirdi. Bul onlain-saýda bizneske jumys oryndaryn saqtap qana qoimai, sonymen qatar ony ulǵaitýǵa múmkindik beretinin kórsetýde», — dep B. Mýsin, QR TsDIAÓM barlyq salalardy onlainǵa aýdarýǵa basqa ministirliktermen birlesip pysyqtaýdy jalǵastyratynyn atap ótti. Bul el ekonomikasyndaǵy taýar ainalymyn qamtamasyz etýge jáne halyq arasynda áleýmettik qashyqtyqty saqtaýǵa múmkindik beredi.
Premer-Ministrdiń birinshi orynbasary Álihan Smaiylov elektrondyq saýda qolma-qol aqshasyz tólemderge kóshýge, kóleńkeli saýda kóleminiń tómendeýine jáne kásipkerliktiń jalpy ósýine yqpal etetin Qazaqstan ekonomikasynyń basym baǵyttarynyń biri ekenin atap ótti.
«2020 jyldyń I jartyjyldyǵynda elektrondyq saýda naryǵynyń jalpy kólemi 2019 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 2,2 esege ósip, 435 mlrd teńgege jetti», — dedi Á. Smaiylov.
Elektrondyq kommertsiia naryǵyn damytýdy yntalandyrý boiynsha belsendi jumys atqarý kerek.
Birinshiden, uzaq merzimdi qarjylandyrýǵa qol jetkizýdi qamtamasyz etý mańyzdy.
Ekinshiden, iri qoimalardan bólshek satyp alýshylarǵa deiin jetkizý logistikalyq tizbegin qurý qajet. Ol úshin Qazposhtany jáne jekemenshik kýrerlik komaniialardy keńinen tartý kerek.
Úshinshiden, saýda jáne integratsiia, eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, tsifrlyq damý ministrlikteri «Atameken» ulttyq kásipkerler platasymen birlesip, kásipkerlerdi onlain túrindegi saýdaǵa úiretetin kýrstardy engizý qajet.
Qazaqstan Respýblikasynda Elektrondyq kommertsiiany damytýdyń 2025 jylǵa deiingi Jol kartasy ázirlendi. Búgingi aitylǵan máselelerdi eskere otyryp, osy Jol kartasy aiasynda belsendi jumys júrgizý kerek.
