Ortalyq Aziia memleketteri basshylarynyń jáne Eýropalyq Keńes Prezidentiniń baspasózge arnalǵan birlesken málimdemesi jariialandy, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
2022 jylǵy 27 qazanda Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Q.K. Toqaev, Qyrǵyz Respýblikasynyń Prezidenti S.N. Japarov, Tájikstan Respýblikasynyń Prezidenti E. Rahmon, Ózbekstan Respýblikasynyń Prezidenti Sh.M. Mirziioev, Túrikmenstan Prezidenti S.G.Berdymýhamedov (Túrikmenstan Ministrler Kabinetiniń orynbasary atynan) jáne Eýropalyq Keńes Prezidenti Sh. Mishel Astana qalasynda joǵary deńgeidegi alǵashqy óńirlik kezdesý ótkizdi.
Qatysýshylar ózara qurmet pen senimniń ashyq jáne dostyq ahýalynda Ortalyq Aziia men EO memleketteri arasyndaǵy kóp qyrly jáne ózara tiimdi yntymaqtastyqtyń ótken kezeńin qorytyndylady jáne ortaq qundylyqtar men ózara múddelerge negizdelgen berik, jan-jaqty jáne perspektivaly áriptestik qurylymyn jalǵastyrýǵa óz beiildikterin rastady. Olar beibitshilik, qaýipsizdik, demokratiia, zań ústemdigi, halyqaralyq quqyq tolyq saqtalǵan kezde ornyqty damý jolynda birlesip jumys isteýge óz peiilderin rastady. Olar BUU Jarǵysyn, ásirese barlyq elderdiń táýelsizdigin, egemendigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qurmetteý qaǵidattaryn saqtaýǵa, kúsh qoldanbaýǵa nemese ony qoldaný qaýpin týdyrmaýǵa jáne halyqaralyq daýlardy beibit jolmen sheshýge degen adaldyqtaryn bildirdi.
Ortalyq Aziia men EO memleketteri arasyndaǵy diplomatiialyq qatynastar ornaǵan kezden beri 30 jyl ishinde óńiraralyq yntymaqtastyq kóptegen salalar men sektorlarda ilgerilep, ósip-órkendeý men turaqtylyq jolyndaǵy kópjaqty áriptestiktiń úlgisi boldy.
Kóshbasshylar 2019 jylǵy 17 maýsymdaǵy EO-nyń Ortalyq Aziia jónindegi Strategiiasy sheńberinde óńiraralyq yntymaqtastyqtyń jetekshi qaǵidattary bolyp tabylatyn zań ústemdigi, adam quqyqtary, genderlik teńdik jáne institýttar jumysy salasyndaǵy dialogty nyǵaitýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Qatysýshylar joǵary deńgeidegi qoldanystaǵy platformalar sheńberinde Ortalyq Aziia men EO arasyndaǵy qarym-qatynastardy institýtsionalizatsiialaýdy quptady, sondai-aq óńiraralyq yntymaqtastyqty damytýda azamattyq qoǵamdy belsendi tartýdyń mańyzdylyǵyn basa aitty.
Eýropalyq Keńes Prezidenti Ortalyq Aziia memleketteri basshylarynyń konsýltativtik kezdesýleriniń birlesken málimdemelerinde belgilengen óńirlik yntymaqtastyq pen ózara bailanysty nyǵaitý boiynsha Ortalyq Aziia elderi kóshbasshylarynyń kúsh-jigerin quptady.
Óz kezeginde Ortalyq Aziia memleketteriniń basshylary EO-nyń pandemiiadan keiingi ekonomikalyq damýdy jandandyrýǵa, COVID-19 týdyrǵan áleýmettik-ekonomikalyq syn-qaterlerdi eńserýge jáne óńirdegi transshekaralyq yntymaqtastyqty ilgeriletýge qosqan úlesin joǵary baǵalady. Ózara saýda men investitsiialar tetikterin qoldaý jáne keńeitý barlyq taraptardyń áleýmettik-ekonomikalyq damýyna sapaly serpin beredi. Taraptar biznesti júrgizý úshin qolaily jaǵdailar jasaý óńirge investitsiialardyń odan ári ósýine, ózara bailanys pen saýdanyń damýyna yqpal etetinin atap ótti. Osy turǵyda taraptar EO-Ortalyq Aziia ekonomikalyq forýmynyń jańa platformasyn quptady.
Qatysýshylar Aýǵanstandaǵy gýmanitarlyq ahýalǵa jalpy alańdaýshylyq bildirip, aýǵan halqyna gýmanitarlyq kómek kórsetýdegi ózara is-qimyldy keńeitý qajettigin moiyndady. Qatysýshylar barlyq aýǵandyqtardyń, atap aitqanda áielderdiń, qyzdardyń jáne az ulttardyń adam quqyqtary men negizgi bostandyqtaryn kótermeleý men qurmetteýdiń, sondai-aq inkliýzivti jáne ókildi úkimet qurýdyń mańyzdylyǵyn atap kórsetti. Bul turǵydan alǵanda, Qazaqstan men Ózbekstan ýniversitetterinde, sondai-aq Qyrǵyz Respýblikasy, Tájikstan men Túrikmenstandaǵy arnaiy bilim berý baǵdarlamalary sheńberinde aýǵan qyzdaryn oqytý boiynsha EO jáne BUUDB pilottyq jobasynyń aralyq qorytyndylary mańyzdy bolyp tabylady. Atalǵan bastamalar aýǵan azamattarynyń joǵary bilim alýyna múmkindikter jasaýǵa baǵyttalǵan jáne aýǵan qoǵamyndaǵy áielderdiń inkliýzivti áleýmettik-ekonomikalyq damýyna yqpal etedi.
Taraptar Ortalyq Aziia men EO arasyndaǵy shekarany basqarý jáne qaýipsizdik salasyndaǵy, terrorizmge, transulttyq uiymdasqan qylmysqa, adam saýdasyna, migranttar kontrabandasyna, atys qarýy men jeńil qarý-jaraqtyń zańsyz ainalymyna, transulttyq esirtki trafigine jáne ámbebap qaǵidattarǵa sáikes kiberqaýipsizdik qaterlerine qarsy birlesken kúreste yntymaqtastyqtyń oń nátijeleri men áleýetin atap ótti.
Qatysýshylar EO-nyń «Global Gateway» strategiiasyna jáne Ortalyq Aziia elderiniń kólik pen tranzitti damytýdyń ulttyq maqsattaryna sáikes Ortalyq Aziia men EO arasynda ornyqty qatynas qurýda óńirlik kózqaras ázirleý men yntymaqtastyqtyń airyqsha mańyzdylyǵyn basa aitty.
Ortalyq Aziia elderiniń kóshbasshylary EO-nyń «jasyl» damý standarttaryn saqtaý kezinde ornyqty kólik logistikasy men tsifrlyq ózara bailanysty damytýǵa járdemdesý nietin quptaidy. Ortalyq Aziiadaǵy ornyqty ózara bailanys boiynsha EO-nyń kútiletin zertteý nátijeleri de, Ortalyq Aziia men EO-nyń kólik baǵdarlaryn, onyń ishinde Transeýropalyq kólik jelisimen (TEN-T) úilestirý jónindegi taraptar arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyq ta mańyzdy mánge ie. Osy turǵyda qatysýshylar 2022 jylǵy qarashada EO-Ortalyq Aziia Ministrleriniń ózara bailanys jónindegi konferentsiiasyn ótkizýdi quptady.
Qatysýshylar taraptardyń Parij mindettemelerine sáikes «jasyl damý», qorshaǵan ortany qorǵaý jáne klimattyń ózgerýi salasyndaǵy birlesken is-qimyldardy kúsheitýge múddelilik bildirdi. EO-nyń sý resýrstary men transshekaralyq ózenderdi birlesip basqarý tetikterin ázirleý men engizýdegi oń tájiribesin nazarǵa ala otyryp, qatysýshylar Ortalyq Aziiadaǵy innovatsiialyq, ózara tiimdi jáne ashyq sý-energetika áriptestigin iske asyrý jolynda óńiraralyq yntymaqtastyqty nyǵaitý nusqalaryn talqylady. Taraptar ortaq syn-qaterlerge birlesken tásilderdi ázirleý úshin eki óńirdiń taldaý ortalyqtary arasyndaǵy saraptamalyq-taldamalyq ózara is-qimyldy nyǵaitýdyń mańyzdylyǵyn atap kórsetti.
Qatysýshylar Qazaqstanǵa Ortalyq Aziia men EO memleketteri basshylarynyń alǵashqy kezdesýi jónindegi bastamasy men ony ótkizgeni úshin tereń rizashylyqtaryn bildirip, turaqty kezdesý jóninde ýaǵdalasty.
