Investitsiialyq belsendilik — Qazaqstannyń ekonomikalyq damýynyń negizgi faktorlarynyń biri. Elimizde jańa infraqurylymdyq jáne ónerkásiptik jobalar iske asyrylyp, jumys istep turǵan óndiris oryndary keńeitilip, qosymsha jumys oryndary qurylýda. Sonymen qatar investitsiialyq ahýaldy jaqsartý, jeke kapitaldy tartý jáne ekonomikany jańǵyrtý baǵytynda sharalar qabyldanýda. Munyń barlyǵy ekonomikanyń odan ári ósýine, óndiristik áleýettiń artýyna jáne otandyq kásiporyndardyń pozitsiialaryn nyǵaitýǵa negiz qalaidy, dep habarlaidy ult.kz.
Oń dinamika negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar statistikasynan da kórinedi. 2026 jyldyń segiz aiynyń qorytyndysy boiynsha olardyń kólemi 17%-ǵa ósti. Bul rette naqty kólem indeksi (NKI) 108,1%-dy qurady. Bul baǵa ózgerisin eskergende investitsiialardyń naqty kólemi 8,1%-ǵa artqanyn kórsetedi.
Ónerkásip — investitsiialyq belsendiliktiń negizgi qozǵaýshy kúshi
Investitsiialyq belsendilikte ónerkásip jetekshi ról atqaryp keledi. 2026 jylǵy qańtar–tamyz ailarynyń qorytyndysy boiynsha salaǵa salynǵan kúrdeli investitsiialar ekonomikanyń barlyq salasyna negizgi kapitalǵa baǵyttalǵan investitsiialardyń 40%-dan astamyn qurady. Atap aitqanda:
óńdeý ónerkásibine — 14,1%, nemese 1,9 trln teńge;
taý-ken óndirý ónerkásibine — 13,9%, nemese 1,87 trln teńge;
elektr energiiasymen, gazben, býmen, ystyq sýmen jáne konditsionerlengen aýamen jabdyqtaýǵa — 9,7%, nemese 1,3 trln teńge;
sýmen jabdyqtaýǵa, qaldyqtardy jinaýǵa, óńdeýge jáne joiýǵa, sondai-aq lastanýdy joiý jónindegi qyzmetke — 2,9%, nemese 388,2 mlrd teńge baǵyttaldy.
Ásirese óńdeý ónerkásibi men energetika sektorynda aitarlyqtai ósim baiqalady. Óńdeý ónerkásibindegi kúrdeli investitsiialardyń naqty ósimi 39,9%-dy qurap, el boiynsha ortasha kórsetkishten edáýir asyp tústi. Elektr energiiasymen, gazben, býmen, ystyq sýmen jáne konditsionerlengen aýamen jabdyqtaý salasyna salynǵan investitsiialar 49,3%-ǵa artty.
Bul kórsetkishter ónerkásiptik óndiristi keńeitý, energetikalyq infraqurylymdy damytý jáne eldiń óndiristik bazasyn nyǵaitý úshin mańyzdy salalardaǵy investitsiialyq belsendiliktiń kúsheigenin kórsetedi.
Bul rette áńgime qysqa merzimdi jekelegen ósim týraly emes. 2020 jylǵy koronadaǵdarys kezeńin esepke almaǵanda, sońǵy jyldary investitsiialyq belsendiliktiń joǵary deńgeii saqtalyp keledi. Onyń ústine, qarastyrylyp otyrǵan kezeńdegi kúrdeli investitsiialardyń eń joǵary ósimi 2025 jyly tirkeldi: naqtylanǵan jyldyq derekterge sáikes, kórsetkish 16,7%-ǵa artty. Bul ósimge ónerkásip salasy aitarlyqtai úles qosty.
Myńdaǵan jańa óndiris orny men jumys oryndary
Investitsiialyq belsendiliktiń ósýine yqpal etip otyrǵan faktorlardyń biri — jańa ónerkásiptik jobalardy júieli túrde iske asyrý. 2019–2026 jyldar aralyǵynda Qazaqstanda jalpy quny 8,7 trln teńgeni quraityn 1 226 joba júzege asyryldy. Jańa kásiporyndardyń iske qosylýy nátijesinde 106,8 myń turaqty jumys orny quryldy.
Negizgi jobalardyń qatarynda avtomobilder men avtokomponentter, polipropilen, shinalar, shyny, ferroqorytpalar, turmystyq tehnika, qurylys materialdary jáne basqa da ónerkásip ónimderin óndirý kólemin keńeitý bar. Osylaisha, investitsiialar óndiristik qýattardy arttyryp qana qoimai, jumyspen qamtýdy ulǵaitýǵa, sabaqtas salalardy damytýǵa jáne óńirlerdiń ónerkásiptik áleýetin nyǵaitýǵa múmkindik beredi.
Iske asyrylǵan bastamalardyń basym bóligi óńdeý ónerkásibine tiesili. Bul salada 1 072 joba iske qosylyp, 6,1 trln teńgeden astam investitsiia tartyldy jáne 93,7 myń jumys orny quryldy.
Jekelegen baǵyttar boiynsha:
mashina jasaý — 187 joba;
tamaq ónerkásibi — 265 joba;
qurylys materialdaryn óndirý — 242 joba;
himiia ónerkásibi — 57 joba.
Bul salalardyń damýy otandyq ónim túrlerin kóbeitýge, jańa óndiristik tizbekterdi qalyptastyrýǵa jáne ishki naryqtyń múmkindikterin nyǵaitýǵa yqpal etedi.
Transformatorlar men traktorlardan bastap munai-gaz himiiasy men avtomobil óndirisine deiin
Sońǵy jyldary Qazaqstannyń ártúrli óńirlerinde jańa óndiristik qýattardy qalyptastyryp, eldiń ónerkásiptik mamandaný aiasyn keńeitetin kásiporyndar iske qosyldy.
Shymkentte Asia Trafo kúshtik transformatorlar óndirisi iske qosylsa, Qostanai oblysynda «Kirovets» traktorlaryn shyǵarý jolǵa qoiyldy. Qaraǵandy oblysynda QazTehna avtobýstardy, karerlik jáne jol-qurylys tehnikasyn óndirýdi bastady. Qyzylorda oblysynda Orda Glass Ltd tabaq shyny óndirý jáne óńdeý kásiporny jumysyn bastady.
Munai-gaz himiiasy salasyndaǵy iri jobalardyń biri — Atyraý oblysyndaǵy Kazakhstan Petrochemical Industries Inc. polipropilen óndirý kásiporny. Qaraǵandy oblysynda TengriTyresKZ avtomobil shinalaryn óndirý jobasy júzege asyryldy.
Sonymen qatar metallýrgiia jáne qaita óńdeý qýattary keńeitildi. Elde ferroqorytpa óndiristeri iske qosylyp, quramynda altyny bar kendi óńdeý, arnaiy koks, shoiyn quimalaryn, kúkirt qyshqylyn, sorǵy-kompressorlyq qubyrlar men sorǵy shtangalaryn óndirý jobalary júzege asyryldy.
Mundai bastamalardy iske asyrý daiyn ónim óndirisin ǵana emes, sonymen qatar aralas baǵyttardy da damytýǵa múmkindik beredi. Olar — qosalqy bólshekter men ónerkásiptik jabdyqtar shyǵarýdan bastap, shikizatty óńdeýge jáne ekonomikanyń basqa salalaryna qajetti materialdardy óndirýge deiingi baǵyttar.
Avtomobil jasaý salasyndaǵy jańa óndiristik qýattar
Ónerkásipti damytýdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri — avtomobil jasaý salasy. Sońǵy jyldary Qazaqstanda avtomobilder men olardyń quramdas bólikterin óndirý qýattary júieli túrde keńeiip keledi.
2025 jyly Almaty qalasynda Chery, Changan jáne Haval markaly avtomobilderdi óndirýge baǵyttalǵan Astana Motors Manufacturing Kazakhstan jobasy iske asyryldy. Kásiporynda 3,6 myń jumys orny quryldy.
Qostanai oblysynda KIA Qazaqstan óndirisi iske qosylyp, qosymsha 1,5 myń jumys orny ashyldy.
Avtomobil ónerkásibiniń damýy óndiristi jergiliktendirýge, jetkizý tizbekterin qalyptastyrýǵa jáne sabaqtas kásiporyndardy damytýǵa qosymsha múmkindikter týǵyzady. Budan bólek, jańa óndiristerdiń iske qosylýy jumys oryndarynyń ashylýyna jáne óńirlerdiń ónerkásiptik mamandanýynyń keńeiýine yqpal etedi.
Ónerkásiptik jobalar elimizdiń barlyq óńirin qamtydy
Investitsiialyq bastamalar Qazaqstannyń barlyq óńirinde júzege asyrylyp, aimaqtyq ekonomikanyń damýyna jáne ónerkásiptik óndiristiń jańa ortalyqtarynyń qalyptasýyna yqpal etýde.
Iske asyrylǵan jobalar sany boiynsha óńirler arasynda Shymkent qalasy (130 joba), Astana qalasy (91 joba), Aqmola jáne Almaty oblystary (árqaisysynda 81 joba), Jambyl oblysy (76 joba) jáne Almaty qalasy (71 joba) erekshelenedi.
Oń dinamika qarastyrylyp otyrǵan kezeńniń ón boiynda saqtaldy. Eger 2019 jyly 81 joba iske asyrylsa, 2025 jyly bul kórsetkish 190 jobaǵa jetti. Sondai-aq 2025 jyly turaqty jumys oryndarynyń eń kóp sany quryldy — 22 531 jumys orny.
Jumystar biyl da jalǵasýda. Jalpy quny shamamen 1,7 trln teńgeni quraityn 200 ónerkásiptik jobany iske asyrý josparlanǵan. Olardyń iske qosylýy nátijesinde shamamen 17,3 myń turaqty jumys orny ashylady dep kútilýde.
Osylaisha, ónerkásiptik damý júieli sipatqa ie bolýda: jańa kásiporyndar óndiristik bazany qalyptastyrady, óńirlerdiń múmkindikterin keńeitedi jáne investitsiialardy odan ári tartýǵa jaǵdai jasaidy.
«Samuryq-Qazyna» — iri investitsiialyq bastamalardy júzege asyrýdyń mańyzdy qatysýshysy
Iri investitsiialyq bastamalardy júzege asyrýda Qazaqstannyń ulttyq ál-aýqatyn arttyrýdy jáne bolashaq urpaq úshin uzaq merzimdi turaqtylyqty qamtamasyz etýdi maqsat etetin «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorynyń mańyzy zor.
Jeti jyl ishinde «Samuryq-Qazyna» AQ el ekonomikasynyń negizgi salalarynda 70-ke jýyq iri investitsiialyq jobany júzege asyrdy. 2019–2025 jyldar aralyǵynda energetika, munai-gaz jáne gaz-himiia salalaryn, kólik, telekommýnikatsiia jáne sý infraqurylymyn damytýǵa shamamen 27 trln teńge baǵyttaldy.
Bul jobalardy iske asyrý óndiristik jáne infraqurylymdyq qýattardy keńeitýge, ishki naryqty damytýǵa jáne shamamen 9 myń turaqty jumys ornyn qurýǵa yqpal etti.
Qordyń investitsiialyq bastamalary Qazaqstan ekonomikasy úshin strategiialyq mańyzǵa ie. Jobalar derbes túrde de, halyqaralyq investorlardy, qarjy institýttary men tehnologiialyq seriktesterdi tartý arqyly da júzege asyryldy. Aýqymy men baǵyttary jaǵynan olar iri infraqurylymdyq nysandar salýdan bastap, jumys istep turǵan kásiporyndardy jańǵyrtýǵa jáne jańa óndiristerdi damytýǵa deiingi keń aýqymdy mindetterdi qamtidy.
Negizgi nátijeler qatarynda jańa óndiristik qýattar men infraqurylym nysandaryn qurý, qoldanystaǵy obektilerdi jańǵyrtý, óndirý jáne qaita óńdeý kólemderin arttyrý, kólik jáne energetika júieleriniń ótkizý qabiletin keńeitý, sondai-aq óndiristik protsesterdiń senimdiligi men tiimdiligin arttyrý bar.
«Samuryq-Qazynanyń» negizgi jobalary týraly tolyǵyraq tómendegi infografikadan bilýge bolady.
Investitsiialar — ekonomikanyń turaqty ósýiniń negizi
Jalpy alǵanda, Qazaqstandaǵy negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar dinamikasy eldiń ekonomikalyq jáne óndiristik bazasynyń júieli túrde keńeiip kele jatqanyn kórsetedi. Investitsiialar qurylymyndaǵy ónerkásiptiń eleýli úlesi, óńdeý sektory men energetikaǵa salynatyn investitsiialardyń joǵary ósý qarqyny, jańa kásiporyndardyń iske qosylýy jáne aýqymdy infraqurylymdyq bastamalardyń júzege asyrylýy ekonomikany odan ári damytýǵa negiz qalaidy.
Bul rette investitsiialardyń tiimdiligi tek salynǵan qarajat kólemimen ólshenbeidi. Jańa óndirister jumys oryndaryn qurady, otandyq ónim túrlerin kóbeitedi, sabaqtas salalardyń damýyna serpin beredi jáne óńirlerdiń áleýetin nyǵaitady.
«Samuryq-Qazyna» men halyqaralyq seriktesterdiń qatysýymen atqarylatyn osy jumystyń jalǵasýy ekonomikany jańǵyrtýǵa, onyń ornyqtylyǵyn arttyrýǵa jáne uzaq merzimdi ósim kózderin qalyptastyrýǵa qosymsha múmkindikter beredi.
