ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸك — قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ. ەلٸمٸزدە جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جەنە ٶنەركەسٸپتٸك جوبالار ٸسكە اسىرىلىپ, جۇمىس ٸستەپ تۇرعان ٶندٸرٸس ورىندارى كەڭەيتٸلٸپ, قوسىمشا جۇمىس ورىندارى قۇرىلۋدا. سونىمەن قاتار ينۆەستيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋ, جەكە كاپيتالدى تارتۋ جەنە ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ باعىتىندا شارالار قابىلدانۋدا. مۇنىڭ بارلىعى ەكونوميكانىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸنە, ٶندٸرٸستٸك ەلەۋەتتٸڭ ارتۋىنا جەنە وتاندىق كەسٸپورىنداردىڭ پوزيتسييالارىن نىعايتۋعا نەگٸز قالايدى, دەپ حابارلايدى ult.kz.
وڭ ديناميكا نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار ستاتيستيكاسىنان دا كٶرٸنەدٸ. 2026 جىلدىڭ سەگٸز ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ولاردىڭ كٶلەمٸ 17%-عا ٶستٸ. بۇل رەتتە ناقتى كٶلەم يندەكسٸ (نكي) 108,1%-دى قۇرادى. بۇل باعا ٶزگەرٸسٸن ەسكەرگەندە ينۆەستيتسييالاردىڭ ناقتى كٶلەمٸ 8,1%-عا ارتقانىن كٶرسەتەدٸ.
ٶنەركەسٸپ — ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ
ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتە ٶنەركەسٸپ جەتەكشٸ رٶل اتقارىپ كەلەدٸ. 2026 جىلعى قاڭتار–تامىز ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سالاعا سالىنعان كٷردەلٸ ينۆەستيتسييالار ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىنا نەگٸزگٸ كاپيتالعا باعىتتالعان ينۆەستيتسييالاردىڭ 40%-دان استامىن قۇرادى. اتاپ ايتقاندا:
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە — 14,1%, نەمەسە 1,9 ترلن تەڭگە;
تاۋ-كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸنە — 13,9%, نەمەسە 1,87 ترلن تەڭگە;
ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن, گازبەن, بۋمەن, ىستىق سۋمەن جەنە كونديتسيونەرلەنگەن اۋامەن جابدىقتاۋعا — 9,7%, نەمەسە 1,3 ترلن تەڭگە;
سۋمەن جابدىقتاۋعا, قالدىقتاردى جيناۋعا, ٶڭدەۋگە جەنە جويۋعا, سونداي-اق لاستانۋدى جويۋ جٶنٸندەگٸ قىزمەتكە — 2,9%, نەمەسە 388,2 ملرد تەڭگە باعىتتالدى.
ەسٸرەسە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ مەن ەنەرگەتيكا سەكتورىندا ايتارلىقتاي ٶسٸم بايقالادى. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ كٷردەلٸ ينۆەستيتسييالاردىڭ ناقتى ٶسٸمٸ 39,9%-دى قۇراپ, ەل بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن ەدەۋٸر اسىپ تٷستٸ. ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن, گازبەن, بۋمەن, ىستىق سۋمەن جەنە كونديتسيونەرلەنگەن اۋامەن جابدىقتاۋ سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسييالار 49,3%-عا ارتتى.
بۇل كٶرسەتكٸشتەر ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸ كەڭەيتۋ, ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جەنە ەلدٸڭ ٶندٸرٸستٸك بازاسىن نىعايتۋ ٷشٸن ماڭىزدى سالالارداعى ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ كٷشەيگەنٸن كٶرسەتەدٸ.
بۇل رەتتە ەڭگٸمە قىسقا مەرزٸمدٸ جەكەلەگەن ٶسٸم تۋرالى ەمەس. 2020 جىلعى كوروناداعدارىس كەزەڭٸن ەسەپكە الماعاندا, سوڭعى جىلدارى ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸ ساقتالىپ كەلەدٸ. ونىڭ ٷستٸنە, قاراستىرىلىپ وتىرعان كەزەڭدەگٸ كٷردەلٸ ينۆەستيتسييالاردىڭ ەڭ جوعارى ٶسٸمٸ 2025 جىلى تٸركەلدٸ: ناقتىلانعان جىلدىق دەرەكتەرگە سەيكەس, كٶرسەتكٸش 16,7%-عا ارتتى. بۇل ٶسٸمگە ٶنەركەسٸپ سالاسى ايتارلىقتاي ٷلەس قوستى.
مىڭداعان جاڭا ٶندٸرٸس ورنى مەن جۇمىس ورىندارى
ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتٸپ وتىرعان فاكتورلاردىڭ بٸرٸ — جاڭا ٶنەركەسٸپتٸك جوبالاردى جٷيەلٸ تٷردە ٸسكە اسىرۋ. 2019–2026 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاندا جالپى قۇنى 8,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايتىن 1 226 جوبا جٷزەگە اسىرىلدى. جاڭا كەسٸپورىنداردىڭ ٸسكە قوسىلۋى نەتيجەسٸندە 106,8 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
نەگٸزگٸ جوبالاردىڭ قاتارىندا اۆتوموبيلدەر مەن اۆتوكومپونەنتتەر, پوليپروپيلەن, شينالار, شىنى, فەرروقورىتپالار, تۇرمىستىق تەحنيكا, قۇرىلىس ماتەريالدارى جەنە باسقا دا ٶنەركەسٸپ ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸن كەڭەيتۋ بار. وسىلايشا, ينۆەستيتسييالار ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى ارتتىرىپ قانا قويماي, جۇمىسپەن قامتۋدى ۇلعايتۋعا, ساباقتاس سالالاردى دامىتۋعا جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ٸسكە اسىرىلعان باستامالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە تيەسٸلٸ. بۇل سالادا 1 072 جوبا ٸسكە قوسىلىپ, 6,1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسييا تارتىلدى جەنە 93,7 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا:
ماشينا جاساۋ — 187 جوبا;
تاماق ٶنەركەسٸبٸ — 265 جوبا;
قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ — 242 جوبا;
حيمييا ٶنەركەسٸبٸ — 57 جوبا.
بۇل سالالاردىڭ دامۋى وتاندىق ٶنٸم تٷرلەرٸن كٶبەيتۋگە, جاڭا ٶندٸرٸستٸك تٸزبەكتەردٸ قالىپتاستىرۋعا جەنە ٸشكٸ نارىقتىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
ترانسفورماتورلار مەن تراكتورلاردان باستاپ مۇناي-گاز حيميياسى مەن اۆتوموبيل ٶندٸرٸسٸنە دەيٸن
سوڭعى جىلدارى قازاقستاننىڭ ەرتٷرلٸ ٶڭٸرلەرٸندە جاڭا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى قالىپتاستىرىپ, ەلدٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك ماماندانۋ اياسىن كەڭەيتەتٸن كەسٸپورىندار ٸسكە قوسىلدى.
شىمكەنتتە Asia Trafo كٷشتٸك ترانسفورماتورلار ٶندٸرٸسٸ ٸسكە قوسىلسا, قوستاناي وبلىسىندا «كيروۆەتس» تراكتورلارىن شىعارۋ جولعا قويىلدى. قاراعاندى وبلىسىندا QazTehna اۆتوبۋستاردى, كارەرلٸك جەنە جول-قۇرىلىس تەحنيكاسىن ٶندٸرۋدٸ باستادى. قىزىلوردا وبلىسىندا Orda Glass Ltd تاباق شىنى ٶندٸرۋ جەنە ٶڭدەۋ كەسٸپورنى جۇمىسىن باستادى.
مۇناي-گاز حيميياسى سالاسىنداعى ٸرٸ جوبالاردىڭ بٸرٸ — اتىراۋ وبلىسىنداعى Kazakhstan Petrochemical Industries Inc. پوليپروپيلەن ٶندٸرۋ كەسٸپورنى. قاراعاندى وبلىسىندا TengriTyresKZ اۆتوموبيل شينالارىن ٶندٸرۋ جوباسى جٷزەگە اسىرىلدى.
سونىمەن قاتار مەتاللۋرگييا جەنە قايتا ٶڭدەۋ قۋاتتارى كەڭەيتٸلدٸ. ەلدە فەرروقورىتپا ٶندٸرٸستەرٸ ٸسكە قوسىلىپ, قۇرامىندا التىنى بار كەندٸ ٶڭدەۋ, ارنايى كوكس, شويىن قۇيمالارىن, كٷكٸرت قىشقىلىن, سورعى-كومپرەسسورلىق قۇبىرلار مەن سورعى شتانگالارىن ٶندٸرۋ جوبالارى جٷزەگە اسىرىلدى.
مۇنداي باستامالاردى ٸسكە اسىرۋ دايىن ٶنٸم ٶندٸرٸسٸن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ارالاس باعىتتاردى دا دامىتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ولار — قوسالقى بٶلشەكتەر مەن ٶنەركەسٸپتٸك جابدىقتار شىعارۋدان باستاپ, شيكٸزاتتى ٶڭدەۋگە جەنە ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا قاجەتتٸ ماتەريالداردى ٶندٸرۋگە دەيٸنگٸ باعىتتار.
اۆتوموبيل جاساۋ سالاسىنداعى جاڭا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتار
ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋدىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ — اۆتوموبيل جاساۋ سالاسى. سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا اۆتوموبيلدەر مەن ولاردىڭ قۇرامداس بٶلٸكتەرٸن ٶندٸرۋ قۋاتتارى جٷيەلٸ تٷردە كەڭەيٸپ كەلەدٸ.
2025 جىلى الماتى قالاسىندا Chery, Changan جەنە Haval ماركالى اۆتوموبيلدەردٸ ٶندٸرۋگە باعىتتالعان Astana Motors Manufacturing Kazakhstan جوباسى ٸسكە اسىرىلدى. كەسٸپورىندا 3,6 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
قوستاناي وبلىسىندا KIA Qazaqstan ٶندٸرٸسٸ ٸسكە قوسىلىپ, قوسىمشا 1,5 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى.
اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ دامۋى ٶندٸرٸستٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋگە, جەتكٸزۋ تٸزبەكتەرٸن قالىپتاستىرۋعا جەنە ساباقتاس كەسٸپورىنداردى دامىتۋعا قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر تۋعىزادى. بۇدان بٶلەك, جاڭا ٶندٸرٸستەردٸڭ ٸسكە قوسىلۋى جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك ماماندانۋىنىڭ كەڭەيۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
ٶنەركەسٸپتٸك جوبالار ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸن قامتىدى
ينۆەستيتسييالىق باستامالار قازاقستاننىڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە جٷزەگە اسىرىلىپ, ايماقتىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا جەنە ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸڭ جاڭا ورتالىقتارىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتۋدە.
ٸسكە اسىرىلعان جوبالار سانى بويىنشا ٶڭٸرلەر اراسىندا شىمكەنت قالاسى (130 جوبا), استانا قالاسى (91 جوبا), اقمولا جەنە الماتى وبلىستارى (ەرقايسىسىندا 81 جوبا), جامبىل وبلىسى (76 جوبا) جەنە الماتى قالاسى (71 جوبا) ەرەكشەلەنەدٸ.
وڭ ديناميكا قاراستىرىلىپ وتىرعان كەزەڭنٸڭ ٶن بويىندا ساقتالدى. ەگەر 2019 جىلى 81 جوبا ٸسكە اسىرىلسا, 2025 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 190 جوباعا جەتتٸ. سونداي-اق 2025 جىلى تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنىڭ ەڭ كٶپ سانى قۇرىلدى — 22 531 جۇمىس ورنى.
جۇمىستار بيىل دا جالعاسۋدا. جالپى قۇنى شامامەن 1,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايتىن 200 ٶنەركەسٸپتٸك جوبانى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. ولاردىڭ ٸسكە قوسىلۋى نەتيجەسٸندە شامامەن 17,3 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كٷتٸلۋدە.
وسىلايشا, ٶنەركەسٸپتٸك دامۋ جٷيەلٸ سيپاتقا يە بولۋدا: جاڭا كەسٸپورىندار ٶندٸرٸستٸك بازانى قالىپتاستىرادى, ٶڭٸرلەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتەدٸ جەنە ينۆەستيتسييالاردى ودان ەرٸ تارتۋعا جاعداي جاسايدى.
«سامۇرىق-قازىنا» — ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدى قاتىسۋشىسى
ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋدا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋدى جەنە بولاشاق ۇرپاق ٷشٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدٸ ماقسات ەتەتٸن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىنىڭ ماڭىزى زور.
جەتٸ جىل ٸشٸندە «سامۇرىق-قازىنا» اق ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ سالالارىندا 70-كە جۋىق ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبانى جٷزەگە اسىردى. 2019–2025 جىلدار ارالىعىندا ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز جەنە گاز-حيمييا سالالارىن, كٶلٸك, تەلەكوممۋنيكاتسييا جەنە سۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا شامامەن 27 ترلن تەڭگە باعىتتالدى.
بۇل جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٶندٸرٸستٸك جەنە ينفراقۇرىلىمدىق قۋاتتاردى كەڭەيتۋگە, ٸشكٸ نارىقتى دامىتۋعا جەنە شامامەن 9 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋعا ىقپال ەتتٸ.
قوردىڭ ينۆەستيتسييالىق باستامالارى قازاقستان ەكونوميكاسى ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە. جوبالار دەربەس تٷردە دە, حالىقارالىق ينۆەستورلاردى, قارجى ينستيتۋتتارى مەن تەحنولوگييالىق سەرٸكتەستەردٸ تارتۋ ارقىلى دا جٷزەگە اسىرىلدى. اۋقىمى مەن باعىتتارى جاعىنان ولار ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق نىساندار سالۋدان باستاپ, جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەسٸپورىنداردى جاڭعىرتۋعا جەنە جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ دامىتۋعا دەيٸنگٸ كەڭ اۋقىمدى مٸندەتتەردٸ قامتيدى.
نەگٸزگٸ نەتيجەلەر قاتارىندا جاڭا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتار مەن ينفراقۇرىلىم نىساندارىن قۇرۋ, قولدانىستاعى وبەكتٸلەردٸ جاڭعىرتۋ, ٶندٸرۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ كٶلەمدەرٸن ارتتىرۋ, كٶلٸك جەنە ەنەرگەتيكا جٷيەلەرٸنٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ٶندٸرٸستٸك پروتسەستەردٸڭ سەنٸمدٸلٸگٸ مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ بار.
«سامۇرىق-قازىنانىڭ» نەگٸزگٸ جوبالارى تۋرالى تولىعىراق تٶمەندەگٸ ينفوگرافيكادان بٸلۋگە بولادى.
ينۆەستيتسييالار — ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسۋٸنٸڭ نەگٸزٸ
جالپى العاندا, قازاقستانداعى نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار ديناميكاسى ەلدٸڭ ەكونوميكالىق جەنە ٶندٸرٸستٸك بازاسىنىڭ جٷيەلٸ تٷردە كەڭەيٸپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. ينۆەستيتسييالار قۇرىلىمىنداعى ٶنەركەسٸپتٸڭ ەلەۋلٸ ٷلەسٸ, ٶڭدەۋ سەكتورى مەن ەنەرگەتيكاعا سالىناتىن ينۆەستيتسييالاردىڭ جوعارى ٶسۋ قارقىنى, جاڭا كەسٸپورىنداردىڭ ٸسكە قوسىلۋى جەنە اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق باستامالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋى ەكونوميكانى ودان ەرٸ دامىتۋعا نەگٸز قالايدى.
بۇل رەتتە ينۆەستيتسييالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تەك سالىنعان قاراجات كٶلەمٸمەن ٶلشەنبەيدٸ. جاڭا ٶندٸرٸستەر جۇمىس ورىندارىن قۇرادى, وتاندىق ٶنٸم تٷرلەرٸن كٶبەيتەدٸ, ساباقتاس سالالاردىڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرەدٸ جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ ەلەۋەتٸن نىعايتادى.
«سامۇرىق-قازىنا» مەن حالىقارالىق سەرٸكتەستەردٸڭ قاتىسۋىمەن اتقارىلاتىن وسى جۇمىستىڭ جالعاسۋى ەكونوميكانى جاڭعىرتۋعا, ونىڭ ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋعا جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸ ٶسٸم كٶزدەرٸن قالىپتاستىرۋعا قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ.
