Keshe oblys ákimi Danial AHMETOV Glýbokoe aýdanynda bolyp, mańyzdy nysandar men jańa kásiporyndardy aralady.
Jumys saparyn aýdan ortalyǵyndaǵy jylý qazandyǵynan bastaǵan óńir basshysy nysandy aǵymdyq jóndeýge bólingen 61 mln. teńgeniń qalai igerilgenine nazar aýdardy. Búginde mundaǵy eki negizgi qazandyq tolyq jóndeýden ótip, maýsymǵa saqadai sai kúige keltirilipti. Al saqtyq úshin ornatylǵan qosymsha qazandyq qazan aiynda daiyn bolady dep kútilýde. Ótken ǵasyrdyń qyrqynshy jyldary iske qosylǵan jylý qazandyǵynyń tozyǵy jetkenin syrtqy keipinen-aq kórýge bolady. Nysannyń bas injeneri Valerii Sharavin eskirgen eki qazandyqtyń ary ketse eki-aq jyldyq «ǵumyry» qalǵanyn aitady. Alaida bul qazandyqtardy jańasymen almastyratyndai tiimdi joba tabylmai otyr. O basta bul jylý ǵimaraty Kýzbask kómirin tutynatyndai etip jasalǵan eken. Al Qarajyranyń kómirinen óndirgen jylýdyń shyǵyny orasan. Jergilikti «Teploenergiia» kásipornynyń usynyp otyrǵan jobasyna 1,2 mlrd teńgeden astam qarjy qajet. Aimaq basshysy jobanyń óz baǵasyna sai emes ekenin qadap aitty.
-Ótken jyly da dál osyndai ýtopiialyq joba usynǵan bolatynsyzdar. Kórshi elden eski tehnologiiaǵa negizdelgen qondyrǵy ákep ornatqanmen másele sheshilmeidi. Ózin aqtaityndai tiimdi joba daiyndańyzdar, - dedi Danial AHMETOV.
Oblys basshysy ótken jyly ǵana kent aýmaǵynan boi kótergen shaǵyn kirpish zaýytyna da bas suqty. Táýligine 15000 dana kirpish shyǵaratyn óndiris oshaǵynda 75 adam jumys isteidi. Sol 75 adamnyń kúshimen quiylatyn «M100» markaly kirpishterdi ázirge Óskemenniń qurylys kompaniialary men jeke turǵyndar tutynýda. «Shyǵys Keramika» JShS-niń atqarýshy direktory Ermek Temishev suranys artsa, óndiris jelisin keńeitýge daiyn ekenin aitady. Qazir de suranystyń azdyǵynan zaýyt tolyq qýatyna ene almai otyrsa kerek. Shikizat alatyn karer zaýytqa jaqyn jatqandyqtan ónimniń ózindik quny arzanǵa túsip otyr. Qyzyl kirpishtiń ár danasy 35 teńgeden satylýda. Al Glýbokoe kentinen áketýge shamasy kelmegender oblys ortalyǵyna 37 teńgeden tapsyrys bere alady. Aimaq basshysy zaýyttyń baǵa saiasatyn durys ustanyp otyrǵanyn aita kele, sapaǵa kóńil bólý kerektigin eskertti.
100-den astam mektep jóndeýden ótedi
Biyl oblys boiynsha 138 mektep aǵymdaǵy jóndeýden ótkeni belgili. Sonyń biri – Y.Altynsarin atyndaǵy orta mektep. 630 oryndyq bilim oshaǵynyń jylý júiesin jańalaýǵa oblystyq biýdjetten 10,5 mln teńge bólingen bolatyn. Mekteptiń UBT nátijesimen tanysyp, ónertapqyshtar úiirmesiniń jumysyn oń baǵalai kele, oblys basshysy bilim nysanyn aǵymdyq jóndeý jobasy durys bolmaǵanyn atady.
- Mektepter men meditsinalyq nysandardy jóndeýge kelesi jyly da basymdyq beremiz. Biyl 138 mektepti jóndeýden ótkizsek, keler jyly da sol mejeden túspeý qajet. Osylaisha aldaǵy 2-3 jylda bul máseleni tolyq sheshemiz. Alaida ol úshin bir ret jóndelgen mektepke ekinshi ret qaita oralmaýymyz kerek. Iaǵni jóndeýdi qajet etetin mektepterdi saralaý kezinde usaq-túiektiń bárin nazarǵa alyp, jobany muqiiat ázirlegen jón, - dedi Danial AHMETOV.
«Nur Otan» partiiasynyń aýdandyq filialynda ótken ákim qabyldaýyna jergilikti qoǵamdyq keńes pen ózin-ózi basqarý komitetiniń ókilderi qatysty. Mihail Kalinin aýdan ortalyǵyndaǵy Abai yqsham aýdanynyń jolyn tegisteý máselesin kóterse, Viacheslav Tsoi kentke kire beris kósheni jaryqtandyrýǵa qarjy surai kelipti. Oblys basshysy Óskemen jáne Semei qalalary men 19 aýdan ortalyǵyn abattandyrý boiynsha keshendi joba qolǵa alynatynyn atady. Sol joba aiasynda ishki joldar da rettelip, kósheler de jaryqtandyrylatyn bolady. Oǵan qajet qomaqty qarjyny Eýropa damý jáne qaita qurý bankinen tartý kózdelgen. Joba arqyly ortalyqtardaǵy kóshelerdi jaryqtandyrý júiesi tolyq jańalanatyny da aityldy. Sonyń arqasynda jaryq shyǵyny 30 paiyzǵa únemdelip, jumsalǵan qarajat 4-5 jylda aqtalady dep kútilýde. Kóterilgen eki másele boiynsha aýdan ákimi Qalihan Baiǵonysovqa naqty usynys daiyndaý júkteldi. Sol usynystyń tiimdiligine qarai qarjy bólinetin bolady.
Aýrýhana apattyq jaǵdaidan aryldy
Salynǵaly beri birneshe ret apattyq jaǵdaiǵa tap bolǵan aýdandyq ortalyq aýrýhananyń tirligi endi túzelgenge uqsaidy. Sońǵy ret 2015 jyldyń jeltoqsanynda emhana ǵimaratynyń qabyrǵalary men jertólesinde jaryqshaqtar paida bolyp, dabyl kóterilgen edi. Jan-jaqty zertteýlerden keiin aýrýhana kesheniniń irgetasyn bekemdeý kerek degen sheshim qabyldanǵan. Qurylysqa jaýapty «Elhon» JShS barlyq aqaýdy joiýǵa mindettelip, irgetas qaitadan monolit tósenishtermen bekemdelipti. Qaqyraǵan qabyrǵalar da jóndeýden ótip, aqaý tolyq joiylǵan. Munda sondai-aq infektsiialyq aýrýhananyń eski ǵimaratyn qaita jaraqtaý jobasy qolǵa alynypty. Oǵan oblys biýdjetinen 84 mln teńge bólingen. Qys túskenshe mundaǵy jumystar da aiaqtalyp, naýqastarǵa zamanǵa sai qyzmet kórsetiletin bolady.
Budan keiin oblys ákimi Danial AHMETOV Verhberezovka kentindegi tehnikalyq kolledjdiń tynysymen tanysty. Jabylý qaýpi tóngen bilim oshaǵyn kolledj ujymynyń janaiqaiy men Elbasynyń kásiptik bilimdi aqysyz berý jónindegi nusqaýy saqtap qalǵan bolatyn. Osyndaǵy ken ornyn igerýge kelgen «Nurslan» JShS kolledjge demeýshilik kórsetý jóninde memorandýmǵa qol qoiǵan. Stýdentter atalǵan kásiporynda dýaldi oqytý boiynsha tájiribeden ótip, 2018 jyldan bastap sonda jumysqa ornalasatyn bolady. 240 oryndyq ǵimarattyń birinshi qabaty jataqhanaǵa laiyqtalǵan. Kolledj sylaqshy, tas qalaýshy, dánekerleýshi, elektrik syndy mamandyqtar boiynsha bilim beredi. Aimaq basshysy ǵimarattyń jóndeý jumystarynyń sapasyz ekendigin atap, mekeme basshylaryn óz jumysyna jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyrdy. Túlekterdiń 80 paiyzy jumysqa ornalaspaǵan jaǵdaida pedagogtardan jaýap alynatyny da eskertildi. Semei qalasynan «Diplommen - aýylǵa» baǵdarlamasy aiasynda kóship kelip, jumysqa ornalasqan Kenjehan Aidarhan 18 balany sylaqshy mamandyǵyna baýlyp júrgenin aitady. Jasandy qurylys alańdary men dánekerleý kabinalarynda, túrli elektrlik qondyrǵylarda kásibi mashyq qalyptastyryp júrgen jastardyń qimylyna tánti bolǵan aimaq basshysy kolledjdiń jabylýyna jol berilmeitinin málimdedi.
Sút óndirisinde serpin bar
Aýdandaǵy sút óndirisin damytýǵa áleýetti eldi mekenniń biri – Ývarov aýyly. Oblys basshysy osyndaǵy «Ývarovskoe» sharýa qojalyǵy men «Voshod-moloko» zaýytyn aralady. Sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Aleksandr Býrdakov 400 basqa arnalǵan taýarly-sút fermasyn keńshar kezeńinen muraǵa qalǵan qorajai bazasynda uiymdastyrypty. Danial AHMETOV eski ǵimarattardy zamanǵa sai jaraqtaý jobalaryna da basymdyq berý tiimdi ekenin atap, ondai jobalarǵa oblys tarapynan naqty qoldaý bolatynyn jetkizdi. Ol úshin «Damý» qory arqyly jeti paiyzdyq nesie berý júiesi jolǵa qoiylǵan. Al «Voshod-moloko» JShS toǵyz eldi mekenniń turǵyndarynan jáne sharýa qojalyqtarynan sút qabyldaidy. Soǵan qaramastan táýligine 16 tonna sút óńdeýge qaýqarly keshen qýatynyń 62 paiyzyn ǵana paidalanýda. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin sút qabyldaý jelisin keńeitý josparlanǵan.
Óńir basshysy «2015 jyldyń úzdik orta bilim berý mekemesi» ataǵy men 17 mln. teńgeniń grantyn jeńip alǵan Ývarov orta mektebinde de boldy. Bul aqshaǵa mekteptiń materialdyq-tehnikalyq bazasy nyǵaitylǵan eken. Alaida barlyq múmkindikti tolyq paidalanýǵa internet jyldamdyǵynyń álsizdigi birshama kedergi keltirýde. Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Aijan Sadyqova bul másele aýyldaǵy mektepterdiń barlyǵyna ortaq ekenin jetkizdi. Oblys basshysy A.Sadyqovaǵa máseleni sheshýdiń joldaryn qarastyrýdy tapsyrdy.
Tarhankaǵa Úlbiden keler qaýip joq
Oblys basshysynyń jumys sapary Tarhanka aýylynda túiindeldi. Úlbi ózeniniń arnasy buzylýy saldarynan zardap shegýi múmkin úilerdiń jaǵdaiymen tanysty. Aýdan ákimi Qalihan Baiǵonysov óz betimen aǵyp jatqan Úlbi ózeni birneshe jyl buryn temirjoldyń sýaǵaryna qaýip tóndirgendikten, bógeý salynyp, arnasynan sál aýytqyǵanyn aitady. Sonyń kesirinen Úlbiniń sýy Tarhanka aýylynyń shetine jaqyndai túsken. Jyl saiyn jaǵasy opyrylyp, ózen arnasy mysyqtabandap aýyl irgesine jaqyndap keledi. Jaǵany tolyq bekemdeý úshin 80 mln. teńgeden astam qarjy kerek. Aimaq basshysy jobany qolǵa almas buryn muqiiat zertteý júrgizip, tiimdi joldardy qarastyrý kerektigin eskertti.
-Tarhankany ózen shaiyp ketýi múmkin degen daýyldan shetkeri jatqan 4-5 úidi qaraýsyz qaldyrmaimyz. Meniń oiymsha, ózenniń arnasyn bekemdeýge 100 mln. teńge shyǵyndaǵansha, qaýip tónedi delingen bes úidiń iesine aýyldyń ortasynan jańa úiler salyp bergen áldeqaida tiimdi, - dedi oblys ákimi.
Tarhankalyq Rýstam Agadjanian úi jaǵdaiynda alabalyq óndirisin qolǵa alypty. Burynǵy baqshasynyń ornyna jabyq keshen salyp, ishine haýyzdar qazǵan kásipker betondalǵan haýyzdarǵa Reseiden ákelingen alabalyqtyń ýyldyryǵyn ósirip otyr. Keler jyly ósirgen balyqtaryn naryqqa shyǵarmaqshy. Jobaǵa qyrýar qarjymen birge tórt jyl ýaqytyn jumsapty. Búginde ol eki adamdy jumyspen qamtyp otyr. Joqtan bar jasap, úlken táýekelge baryp otyrǵan jas kásipkerge Danial AHMETOV qarjy qajet bolsa, «Damý» qory arqyly jeti paiyzdyq nesie alýǵa bolatynyn túsindirdi.
Jumys saparyn qorytyndylaǵan oblys ákimi Danial AHMETOV aýdannyń damý deńgeiin oń baǵalady. Ásirese sút óndirisin damytýdyń óńirlik baǵdarlamasy júieli túrde qolǵa alynǵanyn ataǵan aimaq basshysy aǵash óńdeýdegi múmkindikterdi paidalanýǵa kúsh salý kerektigin aitty.
-Aýdannyń áleýeti óte zor. Sonyń ishinde aǵash óńdeý salasyn damytýǵa múmkindik mol. Ol úshin investitsiia qajet. Biylǵy investitsiialyq forýmda bul máseleni sheshýge kúsh salatyn bolamyz. Halyqtan sút qabyldaý boiynsha aýdanda jumys durys jolǵa qoiylǵanyn kórdik. Jalpy, oblys kóleminde bul jumys bir arnaǵa túsip, negizi qalandy dep esepteimin. Endigi mindet jergilikti sút óndirisinen untaqty shikizatty yǵystyryp shyǵarý qajet. Onyń ornyn halyqtan jinalǵan sútpen toltyratyn bolamyz. Biz sharýalardyń jumysyn jeńildetýge barynsha múddelimiz. Ónim óndirýshi adam ony qaida jáne qalai satý kerek degen saýaldarǵa bas qatyrmaýy kerek. Bul máseleni sheshý atqarýshy biliktiń mindetine kirýi tiis, - dedi óńir basshysy.
Esimjan Naqtybaiuly
Sýretterdi túsirgen - Ǵylymbek Sábitov
