كەشە وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ گلۋبوكوە اۋدانىندا بولىپ, ماڭىزدى نىساندار مەن جاڭا كەسٸپورىنداردى ارالادى.
جۇمىس ساپارىن اۋدان ورتالىعىنداعى جىلۋ قازاندىعىنان باستاعان ٶڭٸر باسشىسى نىساندى اعىمدىق جٶندەۋگە بٶلٸنگەن 61 ملن. تەڭگەنٸڭ قالاي يگەرٸلگەنٸنە نازار اۋداردى. بٷگٸندە مۇنداعى ەكٸ نەگٸزگٸ قازاندىق تولىق جٶندەۋدەن ٶتٸپ, ماۋسىمعا ساقاداي ساي كٷيگە كەلتٸرٸلٸپتٸ. ال ساقتىق ٷشٸن ورناتىلعان قوسىمشا قازاندىق قازان ايىندا دايىن بولادى دەپ كٷتٸلۋدە. ٶتكەن عاسىردىڭ قىرقىنشى جىلدارى ٸسكە قوسىلعان جىلۋ قازاندىعىنىڭ توزىعى جەتكەنٸن سىرتقى كەيپٸنەن-اق كٶرۋگە بولادى. نىساننىڭ باس ينجەنەرٸ ۆالەريي شاراۆين ەسكٸرگەن ەكٸ قازاندىقتىڭ ارى كەتسە ەكٸ-اق جىلدىق «عۇمىرى» قالعانىن ايتادى. الايدا بۇل قازاندىقتاردى جاڭاسىمەن الماستىراتىنداي تيٸمدٸ جوبا تابىلماي وتىر. و باستا بۇل جىلۋ عيماراتى كۋزباسك كٶمٸرٸن تۇتىناتىنداي ەتٸپ جاسالعان ەكەن. ال قاراجىرانىڭ كٶمٸرٸنەن ٶندٸرگەن جىلۋدىڭ شىعىنى وراسان. جەرگٸلٸكتٸ «تەپلوەنەرگييا» كەسٸپورنىنىڭ ۇسىنىپ وتىرعان جوباسىنا 1,2 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى قاجەت. ايماق باسشىسى جوبانىڭ ٶز باعاسىنا ساي ەمەس ەكەنٸن قاداپ ايتتى.
-ٶتكەن جىلى دا دەل وسىنداي ۋتوپييالىق جوبا ۇسىنعان بولاتىنسىزدار. كٶرشٸ ەلدەن ەسكٸ تەحنولوگيياعا نەگٸزدەلگەن قوندىرعى ەكەپ ورناتقانمەن مەسەلە شەشٸلمەيدٸ. ٶزٸن اقتايتىنداي تيٸمدٸ جوبا دايىنداڭىزدار, - دەدٸ دانيال احمەتوۆ.
وبلىس باسشىسى ٶتكەن جىلى عانا كەنت اۋماعىنان بوي كٶتەرگەن شاعىن كٸرپٸش زاۋىتىنا دا باس سۇقتى. تەۋلٸگٸنە 15000 دانا كٸرپٸش شىعاراتىن ٶندٸرٸس وشاعىندا 75 ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. سول 75 ادامنىڭ كٷشٸمەن قۇيىلاتىن «م100» ماركالى كٸرپٸشتەردٸ ەزٸرگە ٶسكەمەننٸڭ قۇرىلىس كومپانييالارى مەن جەكە تۇرعىندار تۇتىنۋدا. «شىعىس كەراميكا» جشس-نٸڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ەرمەك تەميشەۆ سۇرانىس ارتسا, ٶندٸرٸس جەلٸسٸن كەڭەيتۋگە دايىن ەكەنٸن ايتادى. قازٸر دە سۇرانىستىڭ ازدىعىنان زاۋىت تولىق قۋاتىنا ەنە الماي وتىرسا كەرەك. شيكٸزات الاتىن كارەر زاۋىتقا جاقىن جاتقاندىقتان ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنى ارزانعا تٷسٸپ وتىر. قىزىل كٸرپٸشتٸڭ ەر داناسى 35 تەڭگەدەن ساتىلۋدا. ال گلۋبوكوە كەنتٸنەن ەكەتۋگە شاماسى كەلمەگەندەر وبلىس ورتالىعىنا 37 تەڭگەدەن تاپسىرىس بەرە الادى. ايماق باسشىسى زاۋىتتىڭ باعا ساياساتىن دۇرىس ۇستانىپ وتىرعانىن ايتا كەلە, ساپاعا كٶڭٸل بٶلۋ كەرەكتٸگٸن ەسكەرتتٸ.
100-دەن استام مەكتەپ جٶندەۋدەن ٶتەدٸ
بيىل وبلىس بويىنشا 138 مەكتەپ اعىمداعى جٶندەۋدەن ٶتكەنٸ بەلگٸلٸ. سونىڭ بٸرٸ – ى.التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپ. 630 ورىندىق بٸلٸم وشاعىنىڭ جىلۋ جٷيەسٸن جاڭالاۋعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 10,5 ملن تەڭگە بٶلٸنگەن بولاتىن. مەكتەپتٸڭ ۇبت نەتيجەسٸمەن تانىسىپ, ٶنەرتاپقىشتار ٷيٸرمەسٸنٸڭ جۇمىسىن وڭ باعالاي كەلە, وبلىس باسشىسى بٸلٸم نىسانىن اعىمدىق جٶندەۋ جوباسى دۇرىس بولماعانىن اتادى.
- مەكتەپتەر مەن مەديتسينالىق نىسانداردى جٶندەۋگە كەلەسٸ جىلى دا باسىمدىق بەرەمٸز. بيىل 138 مەكتەپتٸ جٶندەۋدەن ٶتكٸزسەك, كەلەر جىلى دا سول مەجەدەن تٷسپەۋ قاجەت. وسىلايشا الداعى 2-3 جىلدا بۇل مەسەلەنٸ تولىق شەشەمٸز. الايدا ول ٷشٸن بٸر رەت جٶندەلگەن مەكتەپكە ەكٸنشٸ رەت قايتا ورالماۋىمىز كەرەك. ياعني جٶندەۋدٸ قاجەت ەتەتٸن مەكتەپتەردٸ سارالاۋ كەزٸندە ۇساق-تٷيەكتٸڭ بەرٸن نازارعا الىپ, جوبانى مۇقييات ەزٸرلەگەن جٶن, - دەدٸ دانيال احمەتوۆ.
«نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ اۋداندىق فيليالىندا ٶتكەن ەكٸم قابىلداۋىنا جەرگٸلٸكتٸ قوعامدىق كەڭەس پەن ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ كوميتەتٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. ميحايل كالينين اۋدان ورتالىعىنداعى اباي ىقشام اۋدانىنىڭ جولىن تەگٸستەۋ مەسەلەسٸن كٶتەرسە, ۆياچەسلاۆ تسوي كەنتكە كٸرە بەرٸس كٶشەنٸ جارىقتاندىرۋعا قارجى سۇراي كەلٸپتٸ. وبلىس باسشىسى ٶسكەمەن جەنە سەمەي قالالارى مەن 19 اۋدان ورتالىعىن اباتتاندىرۋ بويىنشا كەشەندٸ جوبا قولعا الىناتىنىن اتادى. سول جوبا اياسىندا ٸشكٸ جولدار دا رەتتەلٸپ, كٶشەلەر دە جارىقتاندىرىلاتىن بولادى. وعان قاجەت قوماقتى قارجىنى ەۋروپا دامۋ جەنە قايتا قۇرۋ بانكٸنەن تارتۋ كٶزدەلگەن. جوبا ارقىلى ورتالىقتارداعى كٶشەلەردٸ جارىقتاندىرۋ جٷيەسٸ تولىق جاڭالاناتىنى دا ايتىلدى. سونىڭ ارقاسىندا جارىق شىعىنى 30 پايىزعا ٷنەمدەلٸپ, جۇمسالعان قاراجات 4-5 جىلدا اقتالادى دەپ كٷتٸلۋدە. كٶتەرٸلگەن ەكٸ مەسەلە بويىنشا اۋدان ەكٸمٸ قاليحان بايعونىسوۆقا ناقتى ۇسىنىس دايىنداۋ جٷكتەلدٸ. سول ۇسىنىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە قاراي قارجى بٶلٸنەتٸن بولادى.
اۋرۋحانا اپاتتىق جاعدايدان ارىلدى
سالىنعالى بەرٸ بٸرنەشە رەت اپاتتىق جاعدايعا تاپ بولعان اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانانىڭ تٸرلٸگٸ ەندٸ تٷزەلگەنگە ۇقسايدى. سوڭعى رەت 2015 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ەمحانا عيماراتىنىڭ قابىرعالارى مەن جەرتٶلەسٸندە جارىقشاقتار پايدا بولىپ, دابىل كٶتەرٸلگەن ەدٸ. جان-جاقتى زەرتتەۋلەردەن كەيٸن اۋرۋحانا كەشەنٸنٸڭ ٸرگەتاسىن بەكەمدەۋ كەرەك دەگەن شەشٸم قابىلدانعان. قۇرىلىسقا جاۋاپتى «ەلحون» جشس بارلىق اقاۋدى جويۋعا مٸندەتتەلٸپ, ٸرگەتاس قايتادان مونوليت تٶسەنٸشتەرمەن بەكەمدەلٸپتٸ. قاقىراعان قابىرعالار دا جٶندەۋدەن ٶتٸپ, اقاۋ تولىق جويىلعان. مۇندا سونداي-اق ينفەكتسييالىق اۋرۋحانانىڭ ەسكٸ عيماراتىن قايتا جاراقتاۋ جوباسى قولعا الىنىپتى. وعان وبلىس بيۋدجەتٸنەن 84 ملن تەڭگە بٶلٸنگەن. قىس تٷسكەنشە مۇنداعى جۇمىستار دا اياقتالىپ, ناۋقاستارعا زامانعا ساي قىزمەت كٶرسەتٸلەتٸن بولادى.
بۇدان كەيٸن وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ ۆەرحبەرەزوۆكا كەنتٸندەگٸ تەحنيكالىق كوللەدجدٸڭ تىنىسىمەن تانىستى. جابىلۋ قاۋپٸ تٶنگەن بٸلٸم وشاعىن كوللەدج ۇجىمىنىڭ جانايقايى مەن ەلباسىنىڭ كەسٸپتٸك بٸلٸمدٸ اقىسىز بەرۋ جٶنٸندەگٸ نۇسقاۋى ساقتاپ قالعان بولاتىن. وسىنداعى كەن ورنىن يگەرۋگە كەلگەن «نۇرسلان» جشس كوللەدجگە دەمەۋشٸلٸك كٶرسەتۋ جٶنٸندە مەموراندۋمعا قول قويعان. ستۋدەنتتەر اتالعان كەسٸپورىندا دۋالدٸ وقىتۋ بويىنشا تەجٸريبەدەن ٶتٸپ, 2018 جىلدان باستاپ سوندا جۇمىسقا ورنالاساتىن بولادى. 240 ورىندىق عيماراتتىڭ بٸرٸنشٸ قاباتى جاتاقحاناعا لايىقتالعان. كوللەدج سىلاقشى, تاس قالاۋشى, دەنەكەرلەۋشٸ, ەلەكتريك سىندى ماماندىقتار بويىنشا بٸلٸم بەرەدٸ. ايماق باسشىسى عيماراتتىڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىز ەكەندٸگٸن اتاپ, مەكەمە باسشىلارىن ٶز جۇمىسىنا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋعا شاقىردى. تٷلەكتەردٸڭ 80 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسپاعان جاعدايدا پەداگوگتاردان جاۋاپ الىناتىنى دا ەسكەرتٸلدٸ. سەمەي قالاسىنان «ديپلوممەن - اۋىلعا» باعدارلاماسى اياسىندا كٶشٸپ كەلٸپ, جۇمىسقا ورنالاسقان كەنجەحان ايدارحان 18 بالانى سىلاقشى ماماندىعىنا باۋلىپ جٷرگەنٸن ايتادى. جاساندى قۇرىلىس الاڭدارى مەن دەنەكەرلەۋ كابينالارىندا, تٷرلٸ ەلەكترلٸك قوندىرعىلاردا كەسٸبي ماشىق قالىپتاستىرىپ جٷرگەن جاستاردىڭ قيمىلىنا تەنتٸ بولعان ايماق باسشىسى كوللەدجدٸڭ جابىلۋىنا جول بەرٸلمەيتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
سٷت ٶندٸرٸسٸندە سەرپٸن بار
اۋدانداعى سٷت ٶندٸرٸسٸن دامىتۋعا ەلەۋەتتٸ ەلدٸ مەكەننٸڭ بٸرٸ – ۋۆاروۆ اۋىلى. وبلىس باسشىسى وسىنداعى «ۋۆاروۆسكوە» شارۋا قوجالىعى مەن «ۆوسحود-مولوكو» زاۋىتىن ارالادى. شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ الەكساندر بۋرداكوۆ 400 باسقا ارنالعان تاۋارلى-سٷت فەرماسىن كەڭشار كەزەڭٸنەن مۇراعا قالعان قوراجاي بازاسىندا ۇيىمداستىرىپتى. دانيال احمەتوۆ ەسكٸ عيماراتتاردى زامانعا ساي جاراقتاۋ جوبالارىنا دا باسىمدىق بەرۋ تيٸمدٸ ەكەنٸن اتاپ, ونداي جوبالارعا وبلىس تاراپىنان ناقتى قولداۋ بولاتىنىن جەتكٸزدٸ. ول ٷشٸن «دامۋ» قورى ارقىلى جەتٸ پايىزدىق نەسيە بەرۋ جٷيەسٸ جولعا قويىلعان. ال «ۆوسحود-مولوكو» جشس توعىز ەلدٸ مەكەننٸڭ تۇرعىندارىنان جەنە شارۋا قوجالىقتارىنان سٷت قابىلدايدى. سوعان قاراماستان تەۋلٸگٸنە 16 توننا سٷت ٶڭدەۋگە قاۋقارلى كەشەن قۋاتىنىڭ 62 پايىزىن عانا پايدالانۋدا. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ٷشٸن سٷت قابىلداۋ جەلٸسٸن كەڭەيتۋ جوسپارلانعان.
ٶڭٸر باسشىسى «2015 جىلدىڭ ٷزدٸك ورتا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸ» اتاعى مەن 17 ملن. تەڭگەنٸڭ گرانتىن جەڭٸپ العان ۋۆاروۆ ورتا مەكتەبٸندە دە بولدى. بۇل اقشاعا مەكتەپتٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايتىلعان ەكەن. الايدا بارلىق مٷمكٸندٸكتٸ تولىق پايدالانۋعا ينتەرنەت جىلدامدىعىنىڭ ەلسٸزدٸگٸ بٸرشاما كەدەرگٸ كەلتٸرۋدە. وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايجان سادىقوۆا بۇل مەسەلە اۋىلداعى مەكتەپتەردٸڭ بارلىعىنا ورتاق ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. وبلىس باسشىسى ا.سادىقوۆاعا مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ جولدارىن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
تارحانكاعا ٷلبٸدەن كەلەر قاۋٸپ جوق
وبلىس باسشىسىنىڭ جۇمىس ساپارى تارحانكا اۋىلىندا تٷيٸندەلدٸ. ٷلبٸ ٶزەنٸنٸڭ ارناسى بۇزىلۋى سالدارىنان زارداپ شەگۋٸ مٷمكٸن ٷيلەردٸڭ جاعدايىمەن تانىستى. اۋدان ەكٸمٸ قاليحان بايعونىسوۆ ٶز بەتٸمەن اعىپ جاتقان ٷلبٸ ٶزەنٸ بٸرنەشە جىل بۇرىن تەمٸرجولدىڭ سۋاعارىنا قاۋٸپ تٶندٸرگەندٸكتەن, بٶگەۋ سالىنىپ, ارناسىنان سەل اۋىتقىعانىن ايتادى. سونىڭ كەسٸرٸنەن ٷلبٸنٸڭ سۋى تارحانكا اۋىلىنىڭ شەتٸنە جاقىنداي تٷسكەن. جىل سايىن جاعاسى وپىرىلىپ, ٶزەن ارناسى مىسىقتابانداپ اۋىل ٸرگەسٸنە جاقىنداپ كەلەدٸ. جاعانى تولىق بەكەمدەۋ ٷشٸن 80 ملن. تەڭگەدەن استام قارجى كەرەك. ايماق باسشىسى جوبانى قولعا الماس بۇرىن مۇقييات زەرتتەۋ جٷرگٸزٸپ, تيٸمدٸ جولداردى قاراستىرۋ كەرەكتٸگٸن ەسكەرتتٸ.
-تارحانكانى ٶزەن شايىپ كەتۋٸ مٷمكٸن دەگەن داۋىلدان شەتكەرٸ جاتقان 4-5 ٷيدٸ قاراۋسىز قالدىرمايمىز. مەنٸڭ ويىمشا, ٶزەننٸڭ ارناسىن بەكەمدەۋگە 100 ملن. تەڭگە شىعىنداعانشا, قاۋٸپ تٶنەدٸ دەلٸنگەن بەس ٷيدٸڭ يەسٸنە اۋىلدىڭ ورتاسىنان جاڭا ٷيلەر سالىپ بەرگەن ەلدەقايدا تيٸمدٸ, - دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ.
تارحانكالىق رۋستام اگادجانيان ٷي جاعدايىندا الابالىق ٶندٸرٸسٸن قولعا الىپتى. بۇرىنعى باقشاسىنىڭ ورنىنا جابىق كەشەن سالىپ, ٸشٸنە حاۋىزدار قازعان كەسٸپكەر بەتوندالعان حاۋىزدارعا رەسەيدەن ەكەلٸنگەن الابالىقتىڭ ۋىلدىرىعىن ٶسٸرٸپ وتىر. كەلەر جىلى ٶسٸرگەن بالىقتارىن نارىققا شىعارماقشى. جوباعا قىرۋار قارجىمەن بٸرگە تٶرت جىل ۋاقىتىن جۇمساپتى. بٷگٸندە ول ەكٸ ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. جوقتان بار جاساپ, ٷلكەن تەۋەكەلگە بارىپ وتىرعان جاس كەسٸپكەرگە دانيال احمەتوۆ قارجى قاجەت بولسا, «دامۋ» قورى ارقىلى جەتٸ پايىزدىق نەسيە الۋعا بولاتىنىن تٷسٸندٸردٸ.
جۇمىس ساپارىن قورىتىندىلاعان وبلىس ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ اۋداننىڭ دامۋ دەڭگەيٸن وڭ باعالادى. ەسٸرەسە سٷت ٶندٸرٸسٸن دامىتۋدىڭ ٶڭٸرلٸك باعدارلاماسى جٷيەلٸ تٷردە قولعا الىنعانىن اتاعان ايماق باسشىسى اعاش ٶڭدەۋدەگٸ مٷمكٸندٸكتەردٸ پايدالانۋعا كٷش سالۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
-اۋداننىڭ ەلەۋەتٸ ٶتە زور. سونىڭ ٸشٸندە اعاش ٶڭدەۋ سالاسىن دامىتۋعا مٷمكٸندٸك مول. ول ٷشٸن ينۆەستيتسييا قاجەت. بيىلعى ينۆەستيتسييالىق فورۋمدا بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە كٷش سالاتىن بولامىز. حالىقتان سٷت قابىلداۋ بويىنشا اۋداندا جۇمىس دۇرىس جولعا قويىلعانىن كٶردٸك. جالپى, وبلىس كٶلەمٸندە بۇل جۇمىس بٸر ارناعا تٷسٸپ, نەگٸزٸ قالاندى دەپ ەسەپتەيمٸن. ەندٸگٸ مٸندەت جەرگٸلٸكتٸ سٷت ٶندٸرٸسٸنەن ۇنتاقتى شيكٸزاتتى ىعىستىرىپ شىعارۋ قاجەت. ونىڭ ورنىن حالىقتان جينالعان سٷتپەن تولتىراتىن بولامىز. بٸز شارۋالاردىڭ جۇمىسىن جەڭٸلدەتۋگە بارىنشا مٷددەلٸمٸز. ٶنٸم ٶندٸرۋشٸ ادام ونى قايدا جەنە قالاي ساتۋ كەرەك دەگەن ساۋالدارعا باس قاتىرماۋى كەرەك. بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ مٸندەتٸنە كٸرۋٸ تيٸس, - دەدٸ ٶڭٸر باسشىسى.
ەسٸمجان ناقتىبايۇلى
سۋرەتتەردٸ تٷسٸرگەن - عىلىمبەك سەبيتوۆ
