Qyzylorda oblysynda oazistik sýarý boiynsha innovatsiialyq "jasyl" joba tanystyrylady. Bul joba sý jáne energiiamen qamtý shyǵyndaryn 29 mln.teńgege deiin azaitýǵa múmkindik beredi.
Qyzylorda oblysynyń Jalaǵash aýdanynda «Qyzylorda oblysynda oazistik sýarmalaýdy kórsetý» pilottyq jobasyn tanystyrý jáne iske qosý resmi saltanaty ótti. Is-sharaǵa Qyzylorda oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev, BUU Turaqty Úilestirýshisi / BUU DB Qazaqstandaǵy Turaqty Ókili Norimasa Shimomýra myrza, Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy Ókildiń Senimdi ókili Zoltan Salai myrza jáne Germaniianyń Qazaqstandaǵy Elshiliginiń Senimdi ókili Djonatan Vainberg myrza qatysty.
Bul joba EO/BUUDB/BUU EEK «Jasyl ekonomika modeline ótý úshin Qazaqstandy qoldaý» atty birlesken jobasy sheńberinde iske asyrylady. Eýropalyq Odaq tarapynan tolyq qarjylandyrylatyn, quny 7,1 million eýrony quraityn bul joba zamanaýi jasyl tehnologiialardy qoldaný sortańdanǵan jerlerdi aýylsharýashylyq maqsattarda paidalanýǵa múmkindik beredi. 9 ozyq «jasyl» tehnologiiany qoldaný «Manaq baba» fermerlik qojalyǵyn taza sý men elektr qýatymen qamtamasyz etýge jol ashady.
Qyzylorda oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń aldaǵy ýaqytta jahandy kútip turǵan 5 syn-tegeýrinderdiń bazalyq resýrstardyń, onyń ishinde aýyz sý men sýarmaly sýdyń tapshylyǵyna basa nazar aýdarǵanyn atap ótti.
«Sý resýrstaryn paidalanýda biz sý tapshylyǵynyń aldyn alý úshin oblysta birqatar jumystardy atqarýdamyz. Mysaly sońǵy úsh jylda Syrdariia ózeninde eki úrlemeli sý tospasy salyndy. Nátijesinde sý az jyldardyń ózinde, jalpy aýmaǵy 60 myń. gektardan asatyn Jańaqorǵan jáne Shieli aýdandarynyń egis alqabyn turaqty sýlandyrýǵa jáne 1,5 mlrd. tekshe metr sýdy únemdeýge múmkindik aldyq. Budan bólek 2018 jyldan bastap 3 mlrd. tekshe metr tasqyn sý jinaityn 6 sý qoimalaryn salýdy josparlap otyrmyz. Sýarmaly jerlerdiń meliorativtik jaǵdaiyn jaqsartý arqasynda sýdy 20 paiyzǵa deiin únemdeýge múmkindik alatyn bolamyz. Al oazistik sýarý tehnologiiasyn engizý mal sharýashylyǵy men ósimdik sharýashylyǵyn damytyp, jańa kásiporyndardy ashýǵa múmkindik beredi», - dedi aimaq basshysy.
Óz kezeginde, Norimasa Shimomýra jańa tehnologiialardy jáne tásilderdi engizý ártaraptandyrý men eńbek ónimdiliginiń áleýetin arttyrýdyń kórneki mysaly bolyp tabylatynyn atap ótti.
«Biz Qazaqstandy bolashaq damýda óte mańyzdy strategiialyq seriktes dep sanaimyz jáne sony moiyndaimyz. Óńirlerdegi jumys bizdiń strategiiamyzdyń basty elementi bolyp tabylady. Bizdiń josparymyz - óńirlermen, sonyń ishinde Qyzylorda oblysymen ártúrli damý bankteri arqyly jańa formatta jumys isteý. EO qarjylyq qoldaýymen iske asyrylǵan bul joba jasyl ekonomika salasyndaǵy jumystardy iske asyrýdyń tabysty mysaly bolyp tabylady», - dedi Zoltan Salai.
Joba sheńberinde kún sáýlelik jáne jel elektrstantsiiasynan turatyn, kún sáýlesin jáne jel massalarynyń qozǵalysyn elektr energiiasyna túrlendliretin gibridti qurylǵy ornatyldy. Budan keiin alynǵan energiia turmystyq tutynýǵa jáne fermerlik qajettilikterge paidalanylady. Arnaiy sorǵysh sharýa qojalyǵynyń aýmaǵynda ornalasqan uńǵymadan sýdy úlken kólemdi ydysqa, táýliktik retteý basseinine tartady.Basseinnen sý tarmaqtyń kómegimen sharýa qojalyǵy boiynsha sý qubyrlarymen birkelki úlestiriledi. Osmotikalyq qurylǵymen qaita tazartylatyn sý aýyz sýmen qamtamasyz etý, malǵa sý berý, sondai-aq plantatsiialardy sýarý úshin paidalanylady.
Jobanyń nátijesinde shamamen 5 ga sortańdanǵan jer qalpyna keltirildi, onyń ishinde 3 ga – alma baǵy, al qalǵan bóligi kókónis daqyldaryn ósirýge arnalady. Biznestiń osyndai túriniń tabystylyǵy 7% quraidy, bul kezekte, ótelimdilik merzimi 5 jyldy quraidy. Osyndai shaǵyn aýyl sharýashylyq biznesti Syr óńirinde jasyl tehnologiialardy paidalanýmen damytý sý jáne energiia tutynýǵa jumsalatyn shyǵystardy 29 mln. teńgege deiin únemdeýdi qamtamasyz ete alady.Jobanyń arqasynda qarajatty únemdeýmen qatar, aýaǵa shyǵarylatyn SO2 ziiandy zattardy tómendetý jylyna 300 tonnaǵa deiin jetedi. Jalpy alǵanda, 37 myńǵa jýyq adam jobadan paida alady.
