«Nur Otan» partiiasynda memlekettik tildi damytý jaiy sóz boldy

«Nur Otan» partiiasynda memlekettik tildi damytý jaiy sóz boldy

«Nur Otan» partiiasy Tóraǵasynyń Birinshi orynbasary Baýyrjan Baibektiń qatysýymen «Nur Otan» partiiasy janyndaǵy «Miras» respýblikalyq qoǵamdyq keńesiniń «Qazaqstan Respýblikasynda tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011–2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń» oryndalýyn talqylaýǵa arnalǵan otyrysy ótti. Jiynǵa bileýshi partiia basshylyǵy, jaýapty memlekettik organdar jáne shyǵarmashylyq pen ǵylym ókilderinen quralǵan ziialy qaýym qatysty.

Keńeste «Nur Otan» partiiasy Tóraǵasynyń Birinshi orynbasary Baýyrjan Baibek memlekettik tildi, mádeniet pen dástúrdi damytý «Nur Otan» partiiasynyń strategiialyq basymdyqtarynyń biri ekenin atap ótti.

«Elbasy saiasatynyń arqasynda ana tilimizdi saqtap qana qoimai, ony Qazaqstanda ǵylym men bilim salasynyń negizgi tiline ainaldyrý úshin barlyq jaǵdai jasaldy. Elimizdiń basty zańy – Konstitýtsiiada naqty memlekettik til – qazaq tili dep bekitildi. Tilder týraly zań qabyldanyp, memlekettik tildiń qoldanylý talaptary basqa da salalyq zańdarda aishyqtaldy. Búginde mektepterdiń 70% qazaq tilinde bilim beredi. Memlekettik tilde oqityn stýdentterdiń úlesi – 64,5% quraidy. Elbasy bastamasymen, álemdegi úzdik oqýlyqtar men kitaptardy shetel tilderinen tikelei qazaq tiline aýdarý jumystary iske asyrylýda, qazaq álipbiin latyn grafikasyna kóshirý qolǵa alyndy. Qazaq tiliniń qoldaný aiasy burynǵymen salystyrǵanda aitarlyqtai keńeidi», - dedi Baýyrjan Baibek.

Sonymen qatar, ol Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda halyq sanaǵy boiynsha ultymyzdyń úles salmaǵy 39%-dy quraǵanyn, al mektepterdiń bar-joǵy 30%-y qazaq tilinde bilim bergenin tilge tiek etti. Búginde demografiialyq problema sheshimin taýyp, el halqynyń sany 18 millionnan assa, onyń 70%-ǵa jýyǵyn qazaq ulty qurap otyr. Osy jyldar ishinde kezinde shetelge ketýge májbúr bolǵan 1 millionnan astam qazaq elge oralǵan.

Májilis barysynda «Miras» respýblikalyq qoǵamdyq keńesiniń músheleri memlekettik tilge qatysty óz pikirleri men usynystaryn ortaǵa saldy. Belgili bloger Iakov Fedorov memlekettik qyzmetke qabyldanatyn árbir azamattyń memlekettilik tildi bilýi tiis ekendigin, sondyqtan osy talapty eskeretin tetikterdi ázirleý qajettigin alǵa tartsa, QR Senatynyń depýtaty Nurtóre Júsip BAQ-taǵy qazaq tilindegi kontenttiń úlesine toqtalyp, olardyń sany men sapasyn arttyrýdy usyndy.

Astana qalasyndaǵy Túrik etnomádeni ortalyǵynyń tóraǵasy Ásker Piriev internette qazaq tildi aqparattyq ónimniń áli de jetkilikti emes ekendigin aityp, ony arttyrý úshin memleket esebinen shyǵarylǵan kez kelgen mediaónim internet jelige tegin jariialansa degen oiymen bólisti. Osy oidy qýattaǵan qoǵam qairatkeri, til janashyry Orazkúl Asanǵazy qazaq tilindegi is qaǵazdarynyń, kórneki aqparattardyń sapasyna tekserý júrgizý, buǵan barsha yntaly jandar men jastardy, eriktilerdi jumyldyrý, jurtshylyqqa arnalǵan sapaly, ónegeli kontentti kóbeitý, ásirese balalarǵa arnalǵan mýltfilmder shyǵarýǵa qarajat qarastyrý qajettigin basa aitty.

«Egemen Qazaqstan gazeti» AQ Basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli qazaq tiliniń shyn máninde, ásirese, túrki halyqtarynyń arasynda ultaralyq tilge ainalýǵa múmkinshiligi bar ekendigine toqtaldy. Muny iske asyrýdyń bir tetigi retinde elimizde qazaq tilinde sóilei alatyn ózge ulttardyń arasynda tildik Olimipiada ótkizýdi jáne onyń jeńimpazdaryn ýniversitetterge qabyldaýǵa jeńildikter qarastyrýdy usyndy. 

Keńes músheleriniń usynystary tyńdalǵan soń, QR Mádeniet jáne sport ministri Aqtoty Raiymqulova «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2011-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń oryndalý barysy boiynsha esep berip, keńes músheleriniń suraqtaryna jaýap berdi. Ol otyrys barysynda aitylǵan barlyq usynys-pikirlerdiń ministrlik tarapynan nazarǵa alynyp, osy máseleler boiynsha arnaiy jumys toby qurylatynyn, tilderdi damytýǵa arnalǵan jańa baǵdarlamany iske asyrýda eskeriletinin málimdedi. Bulardyń barlyǵy da aiaqsyz qalmai, «Miras» qoǵamdyq keńesinde qaralyp, «Nur Otan» partiiasymen birlese atqarylý arqyly nátije shyǵarylatynyn taǵy da nyqtap aitty.

«El Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda aitqandai, qazaq tili memlekettik til retinde ultaralyq qatynas tiline ainalýy tiis. Bul úshin ony qoldanýǵa degen suranys qalyptastyrý kerek. Osy baǵyttaǵy jumystar nátijeli bolý úshin júieli taldaýǵa júginý, halyqaralyq tájiribeni zerdeleý, resmi oryndar basshylarynyń jaýapkershiligin arttyrý qajet», - dep túiindedi Baýyrjan Baibek.