1971 jyldyń 24 jeltoqsanynda Perýdiń Lima qalasynan Pýkalpaǵa baǵyt alǵan LANSA Flight 508 reisi aviatsiia tarihyndaǵy eń jumbaq ári jantúrshigerlik apattardyń birine ainaldy. Rojdestvo qarsańynda ushqan ushaqqa nebári jarty saǵattan keiin naizaǵai túsip, áýede bólshektenip ketken. Borttaǵy 92 adamnyń 91-i qaza taýyp, tek 17 jastaǵy Djýliane Kiopkeǵana tiri qalǵan, dep habarlaidy ult.kz.
Rojdestvo qarsańyndaǵy reis
1971 jyldyń 24 jeltoqsanynda LANSA áýe kompaniiasynyń Lockheed L-188 Electra ushaǵy Perýdiń astanasy Limadan Pýkalpa qalasyna bet aldy. Ushaqta 86 jolaýshy men 6 ekipaj múshesi bolǵan.
Jolaýshylar arasynda 17 jastaǵy mektep oqýshysy Djýliane Kiopke de anasymen birge otyrǵan edi. Olar Rojdestvo merekesin ákesimen qarsy alý úshin jolǵa shyqqan.
Naizaǵai tigen ushaq
Ushý kezinde ekipaj qolaisyz aýa raiyna tap boldy. Qatty naizaǵai men týrbýlenttilikke qaramastan, ushaq daýyldy aimaqtyń ústimen ushýdy jalǵastyrǵan.
Kýágerlerdiń aitýynsha, kenet ushaqtyń qanatyna naizaǵai túsken. Artynsha oń jaq janarmai bagy tutanyp, birneshe sekýndtyń ishinde ushaqtyń oń qanaty úzilip ketken. Basqarýdan aiyrylǵan áýe kemesi aýada bólshektene bastady.
Ushaqtyń bir bóligi myńdaǵan metr biiktikten Amazonka djýngliine qulaǵan.
3 shaqyrym biiktikten qulaǵan qyz
Djýliane otyrǵan úsh oryndyq qatar ushaqtan bólinip ketken. Beldigi taǵýly kúide ol shamamen 3 shaqyrym biiktikten tropikalyq ormanǵa qulaǵan.
Ǵalymdardyń pikirinshe, onyń aman qalýyna birneshe faktor áser etken:
oryndyq qatary qulaý kezinde aýada ainalyp, parashiýt sekildi jyldamdyqty baiaýlatqan;
qalyń aǵash butaqtary soqqy kúshin azaitqan;
beldigi taǵýly bolǵan.
Qyz esin jiǵanda kózildirigi synǵan, iyǵy shyǵyp ketken, qoly jaralanyp, denesi kógergen edi. Eń aýyr soqqy – anasynyń janynda bolmaǵany bolatyn.
Djýnglidegi 11 kúndik kúres
Djýliane biolog ata-anasynan tropikalyq ormanda tiri qalý tásilderin úirengen edi.
Ol shaǵyn ózen boiymen júrse, adamdardy tabýǵa bolatynyn biletin. Qaltasynda bolǵan az ǵana kámpitti jep, ózen sýyn iship, kún saiyn alǵa jyljyǵan.
11 kúnnen keiin qyz ormandaǵy aǵash kesýshilerdiń ýaqytsha lagerine tap bolady. Olar onyń jaralaryn óńdep, qaiyqpen eldi mekenge jetkizgen.
Keiin qutqarýshylar onyń anasynyń máiitin tapqan. Anasy aýyr jaraqat alǵanymen, birneshe kún tiri bolǵan degen boljam bar.
Apattyń sebebi qandai?
Tergeý nátijesinde ushaq óte kúshti naizaǵaily bulttyń ishine kirgeni anyqtaldy.
Mamandardyń qorytyndysyna sáikes:
naizaǵai ushaqtyń janarmai júiesin zaqymdaǵan;
janarmai býy tutanyp, qanattaǵy bak jarylǵan;
ushaq qurylymy birneshe sekýnd ishinde buzylyp ketken.
Bul apattan keiin álemdegi aviatsiia salasynda naizaǵaidan qorǵaý júielerine qoiylatyn talaptar kúsheitildi. Zamanaýi ushaqtar arnaiy elektr ótkizgish materialdarmen jabdyqtalyp, naizaǵai togyn fiýzeliaj arqyly syrtqa shyǵaratyndai etip jasalady.
Djýliane Kiopke keiin Germaniiaǵa kóship, biologiia ǵylymyn tańdady. Ol ákesi siiaqty maman bolyp, Amazonka ekojúiesin zertteýmen ainalysty.
1998 jyly ol apat bolǵan jerge qaita oralyp, derekti film túsirýge qatysqan. Keiin óziniń bastan ótkergen oqiǵasy týraly “When I Fell From the Sky” atty estelik kitabyn jazdy.
Tarihtaǵy erekshe tiri qalý oqiǵasy
LANSA Flight 508 apaty aviatsiia tarihyndaǵy eń qaiǵyly oqiǵalardyń biri ǵana emes, sonymen qatar adamnyń ómir úshin kúresiniń simvolyna ainaldy. 92 adamnyń ishinen jalǵyz aman qalǵan Djýliane Kiopkeniń oqiǵasy búginge deiin «ǵajaiyp aman qalý» retinde atalyp keledi.
Qazirgi aviatsiia mamandary bul qaiǵyly oqiǵa ushaqtardyń naizaǵaidan qorǵanysyn jetildirýge túrtki bolǵan mańyzdy sabaqtardyń biri bolǵanyn aitady.
