Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev "Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý" atty Joldaýynda múmkindigi shekteýli jandardyń máselesin nazardan tys qaldyrǵan joq. Olar úshin "kedergisiz orta" qalyptastyrý jaiyn basa aitty.
Memlekettiń áleýmettik salasyndaǵy mańyzdy baǵyttarynyń biri - osy múmkindigi shekteýli jandardyń quqyǵy men áleýmettik qorǵalýyn qamtamasyz etý. Statistika boiynsha qazirgi tańda elimizde 674,2 myń múmkindigi shekteýli jan bar eken. Onyń ishinde 62%-y eńbekke qabiletti jasta bolsa, 25,4%-n zeinetkerler quraidy. Al 12,6%-y 18 jasqa tolmaǵan jetkinshekter.
Elbasy joldaýlarynda múmkindigi shekteýli jandardy jumyspen qamtý, olarǵa qatysty qiyndyqtardy sheshý jaiyna erekshe toqtalyp keledi. Tipti kásipkerlerge osyndai jandardy jumysqa alý jaiyn da tilge tiek etken edi. Al "kedergisiz ortanyń" bolýy mundai jandar úshin asa mańyzdy. "Kedergisiz orta" dep - múmkindigi shekteýli jandardyń qozǵalysyn jeńildetýge arnalǵan pandýstar men jaqsy yńǵaily trotýarlar, standarttarǵa sai keń esikterdiń jáne basqa da syrtqy orta elementteriniń bolýyn aitady.
"Kedergisiz orta" syrtqy faktorlarmen ǵana shektelip qalmaǵany abzal-aq. Máselen múmkindigi shekteýli jandardyń saiasi naýqan kezderinde sailaý ýchaskelerine baryp, daýys berýine jaǵdai jasalýy - osynyń birden-bir mysaly ispetti. Sebebi mundai jandar osyndai memlekettik mańyzy bar sharalarǵa qatysa almai kelgen edi. Bir sózben aitqanda kedergi bolǵan. Jaqynda Ortalyq sailaý komissiiasynyń keńeitilgen otyrysynda bul másele talqylanyp, kedergini joiýdyń joly tabyldy.
- Sailaý ýchaskelerine baryp daýys bergisi keletin múmkindigi shekteýli jandardyń sany az emes. Ótinishter túsip, arnaiy naýqanǵa qatysqysy keletin jandar sany kóbeiip keledi. Olar daýys berýge kelgennen keiin qajettiligine bailanysty yńǵaily formatta sailaý materialdaryn, biýlletenderdi usyný bul sailaý komissiiasynyń mindeti bolyp sanalady. Osyǵan bailanysty OSK júieli túrde biraz jumystar jasady, - dedi QR Ortalyq sailaý komissiiasynyń múshesi Lázzát Súleimenova.
Osyǵan deiin múmkindigi shekteýli jandar saiasi naýqanǵa úilerinde otyryp qatysatyn. Alda sailaý oryndaryna arnaiy baryp daýys bergisi keletin jandarǵa jaǵdai jasalmaq. Sebebi olardyń barlyǵy sailaý quqyǵyna ie. Osy sanattaǵy azamattarǵa yńǵaily orta qalyptastyrý úshin ýchaskeler tehnikalyq bazamen jaryqtandyrylady. Kóligin qoiatyn arnaiy orynnan bastap, arbamen keletinderdiń sailaý oryndaryna erkin kirip-shyǵýlaryna deiin múmkindik jasalady. Zaǵip jandar trafarettermen, nashar kóretinderi jaryqtandyrý jailarymen tolyq qamtamasyz etilmek. Bul da "kedergisiz orta" qalyptastyrýdyń bir nyshany. Óitkeni, qoǵamda múmkindigi shekteýli jandardyń múmkindikteri shektelmegeni mańyzdy.
