COVID-19 pandemiiasy qazaqstandyqtardyń kúndelikti ómirine úlken áser etti. Jahandyq qubylys retinde onyń halyqaralyq qatynastar salasyna yqpalyn tigizbeýi múmkin emes. Osyǵan orai, Qazaqstan Respýblikasynyń Syrtqy ister ministri Muhtar Tileýberdiniń barsha álem úshin kúrdeli bolǵan 2020 jyldaǵy diplomattardyń jumysy týraly suhbaty búgin «Kazahstanskaia pravda» gazetinde jariialandy. Syrtqy ister ministrliginiń baspasóz qyzmeti suhbattyń qazaq tilindegi nusqasyn oqyrman nazaryna usynady.
– Muhtar Beskenuly, 2020 jyl Qazaqstan men barsha álemniń jańa tarihynda meilinshe erekshe bolǵany ras. Syrtqy ister ministrligi qazirgi jaǵdaida qalai jumys istedi jáne Kovid-19 pandemiiasymen, onyń áleýmettik jáne ekonomikalyq saldarymen kúreske qandai úles qosty?
– Sizben kelisemin. 2020 jyl barlyq memleket úshin qiyn jyl boldy. Pandemiia týdyrǵan daǵdarys adam ómiriniń bar salasyna áser etip, meditsinanyń qazirgi damý deńgeiine qaramastan memleketterdiń bir-birine qanshalyqty táýeldi ekenin jáne adamzattyń álsizdigin kórsetti.
Koronavirýs Syrtqy ister ministrliginiń jumysyna da ózgerister engizdi: shet elderde qalyp qoiǵan azamattarymyzǵa karantinder jaǵdaiynda kómek kórsetýge, daǵdarys jaǵdaiynda syrtqy saiasatty júzege asyrý tetikterin beiimdeýge jáne halyqaralyq is-sharalardy onlain rejimde ótkizýge basym nazar aýdaryldy.
Sheteldegi diplomatiialyq ókildikterimizdiń múmkindigin paidalana otyryp biz el úshin mańyzdy máselede úilestirýshi róldi qamtamasyz etýge bar kúshimizdi saldyq. Syrtqy ister ministrligi janyndaǵy sheteldegi Qazaqstan azamattaryna kómek kórsetý jónindegi jedel shtab jáne bizdiń sheteldegi ókildikter 33 myńnan astam azamatymyzdyń elge oralýyna jáne olardy qaitarý boiynsha 385 reis uiymdastyrýǵa, densaýlyq saqtaý ministrligimen birge elge densaýlyǵyna bailanysty Qazaqstannyń 28 azamatyn elge qaitarýǵa aitarlyqtai kómek kórsetti.
SIM sondai-aq shetel azamattarynyń bizdiń el aýmaǵynda zańdy bolýyn nemese olardyń otanyna oralýlaryna da at salysty. 2020 jyly azamattardyń naqty qajettiligine baǵyttalǵan qoldanbaly, baǵyt-baǵdarly diplomatiia aldyńǵy qatarǵa shyqty, bul álbette «estýshi memleket» saiasatynyń zańdy jalǵasy boldy.
– Ótken jyly álem elderi arasynda jariialanǵan dostyq qarym-qatynas buryn-sońdy bolmaǵan synaqtan ótti. Pandemiia mundai jaǵdaidy jalǵyz eńserip ótýdiń múmkin emestigin kórsetti. Kim bizge kómek qolyn sozdy jáne biz kimderge kómektestik?
– Pandemiia jańa jaǵdai týdyrǵany ras. Este bolsa, eń basynda memleketter biraz eseńgirep, óz aýmaǵynda indettiń taralýyn boldyrmaý úshin qandai amal-sharǵy qoldanarlaryn bilmei daǵdaryp qaldy.
Álbette, shekaralardy jaýyp, qatań karantin rejimin engizý kóp memlekettiń qalypty sheshimi bolsa da, virýstyń el aýmaǵyna enýine bul tosqaýyl bola almady. Sodan keiin ǵana bári týyndaǵan problemalardy sheshýdiń jalǵyz joly kúsh biriktirip, ózara kómek kórsetý ekenin túsindi.
Pandemiia jaǵdaiynda memleketter arasyndaǵy yntymaq, áriptestik jáne ózara kómek týraly tezistiń naqty maǵynasy ashylyp, mazmuny tolyqty.
Kóptegen elder qiyn jaǵdaiǵa tap boldy, sol sátte kórsetilgen gýmanitarlyq kómek olar úshin úlken demeý bolyp, alǵashqy «soqqydan» aman-esen shyǵýǵa, tynys alyp, bul zulym kúshke qarsy kúresýge qajetti qor jinaýǵa yqpal etti.
Osy úrdisten Qazaqstan da shet qalmady. Qiyn sátte SIM-niń basym baǵyttarynyń biri dári-dármekter men jeke qorǵanys quraldaryn qosa alǵanda sheteldik gýmanitarlyq kómekti baǵyttaý jáne tartý boldy.
Bizdiń memleket alǵashqylardyń biri bolyp Ýhanǵa meditsinalyq- gýmanitarlyq kómek jiberdi. Aýǵanstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ózbekstan, Majarstan jáne Italiiaǵa azyq-túlik pen meditsinalyq kómek kórsetti.
Biz óz kezeginde pandemiiamen kúresý úshin Eýropadan, Soltústik Amerikadan, Aziiadan, Aýstraliiadan, Taiaý Shyǵystan jáne TMD elderinen gýmanitarlyq kómek qabyldadyq. Kovid-19-ben kúreste qazaqstandyq dárigerlerge naqty kómek kórsetken Resei men Qytaidan dárigerler tobynyń kelgenin atap ótkim keledi.
Osy múmkindikti paidalana otyryp, men barlyq sheteldik seriktesterimizge pandemiiaǵa qarsy jalpy kúreste qazaqstandyqtarǵa kórsetken mańyzdy halyqaralyq ynymaqtastyq úshin shyn júrekten rizashylyǵymdy bildiremin.
– Álemdik lokdaýn jalpy halyqaralyq qyzmetke, onyń ishinde Qazaqstannyń syrtqy saiasatyna áser etti me? Osyǵan bailanysty Qazaqstan Respýblikasynyń 2020-2030 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblikasynyń jańa syrtqy saiasi Tujyrymdamasyn júzege asyrýdyń keleshegi qandai?
– Álemdik lokdaýn men karantin sharalary diplomattardyń jumysyna belgili bir qiyndyqtar ákeldi. Birqatar halyqaralyq is-sharalar epidemiologiialyq jaǵdai jaqsarǵanǵa deiin keiinge qaldyryldy, biraq olardyń kóbi tsifrlyq formatqa kóshti. «Tsifrlyq bailanys» belsendi damyp, bizdiń elimizdiń múddesin ilgeriletý boiynsha jumystardyń jalǵasýyna jol ashty.
Dese de Qazaqstannyń syrtqy saiasaty ózgerissiz qaldy: biz halyqaralyq arenada ulttyq múddemizdi berik alǵa jyljytyp, qorǵaýǵa basym nazar aýdara otyryp, syndarly, teńdestirilgen jáne kópvektorly syrtqy saiasat júrgizýdi jalǵastyramyz.
Shyndyǵynda, 2020 jyl biz úshin óte mańyzdy boldy, óitkeni Prezident Q. Toqaev Qazaqstan Respýblikasynyń 2020-2030 jyldarǵa arnalǵan jańa syrtqy saiasi Tujyrymdamasyn bekitti. Alǵash ret syrtqy saiasi josparlaý kókjiegi únemi ózgerip otyratyn syrtqy jaǵdailarǵa beiimdele otyryp, 10 jylǵa deiin ulǵaidy.
Qujat ashyq sipatqa ie jáne aimaqtyq ári halyqaralyq saýda-ekonomikalyq qatynastar júiesin odan ári integratsiialaý arqyly álemdik qoǵamdastyqta memlekettiń turaqty pozitsiiasy men oń keiipin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Ony júzege asyrý aiasynda memlekettik táýelsizdiktiń syrtqy saiasi negizderin nyǵaitý, ulttyq qaýipsizdikti nyǵaitý, dostyq jáne teń qatynastardy damytý, ekonomikalyq yntymaqtastyqty odan ári keńeitý úshin jaǵdailar men alǵysharttar qurý, sondai-aq azamattarymyzdyń quqyqtyq qorǵalýyn qamtamasyz etý kózdelýde.
Tutastai alǵanda Tujyrymdamany iske asyrý elge, otandyq bizneske jáne árbir azamatqa naqty paida ákeledi.
– 2020 jyly búkil álem boiynsha qozǵalys shektelip, kóptegen is-sharalar toqtatylyp ne keiinge qaldyryldy. Halyqaralyq qoǵamdastyqqa jańa jaǵdaiǵa beiimdelýge týra keldi. Tipti BUU Bas Assambleiasynyń 75 jyldyq mereitoilyq sessiiasy virtýaldy formatta ótti. Mundai onlain-platformalardyń tiimdiligin qalai baǵalaisyz?
– Pandemiia kezinde halyqaralyq qatynastar «kútý rejimine» aýysyp, dástúrli diplomatiia kún tártibin shektedi deý qate túsinik. Daǵdarys halyqaralyq qatynastardaǵy «tar keńistikterdi» anyqtap, kún tártibine eń ózekti problemalardy qoidy.
Diplomatiialyq qyzmet, joǵaryda aitqanymdai, jańa sandyq formatty qabyldai otyryp jalǵasty. Meniń oiymsha, onlain kezdesýler meilinshe tiimdi jedel sheshimder qabyldaýǵa múmkindik beredi. Dese de, olar kelissózderdiń qalypty formatyn almastyrady dei almaimyz, jaqyn arada oǵan qaita oralamyz degen úmittemiz. Osyǵan qaramastan, Qazaqstan óziniń múddelerin halyqaralyq platformalarda tiimdi ilgeriletýdi jalǵastyrdy.
Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń BUU Bas Assambleiasynyń 75 sessiiasynyń jumysyna qatysý barysynda kótergen bastamalary halyqaralyq qoǵamdastyqta jaǵymdy baǵaǵa ie boldy.
Atalǵan bastamalardy qysqasha atap ótsem: halyqaralyq densaýlyq saqtaý-sanitarlyq erejelerdi qaita qaraý, BUU men Halyqaralyq biologiialyq qaýipsizdik agenttiginiń qoldaýymen aýrýlardy baqylaý jáne biologiialyq qaýipsizdik jónindegi aimaqtyq Ortalyqtar jelisin qurý.
Jeltoqsandaǵy klimattyq ambitsiialar Sammitinde Memleket basshysy bizdiń elimizdiń ekonomikany 2060 jylǵa deiin dekarbonizatsiialaý jónindegi jańa mańyzdy mindetin atap ótti.
2020 jyldyń qyrkúieginde bizdiń el Azamattyq jáne saiasi quqyqtar týraly halyqaralyq paktiniń ólim jazasyn alyp tastaýǵa baǵyttalǵan ekinshi Fakýltativtik hattamasyna qosyldy. Memleket basshysynyń ony ratifikatsiialaý týraly Zańǵa qol qoiýy Qazaqstannyń jalpyadamzattyq qundylyqtar men demokratiialyq normalardy ustanatynyn rastady.
Men ásirese Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy N. Nazarbaevtyń iadrolyq qarýsyzdandyrý jáne iadrolyq qarýdy taratpaý úshin kúrestegi bedeli men rólin atap ótkim keledi. Oǵan Iadrolyq synaqtarǵa jappai tyiym salý týraly shart uiymynyń «Iadrolyq synaqtardan azam álem úshin chempion» mártebesin berýi osynyń dáleli.
Jyl sońynda BUU Bas Assambleiasy halyqty saýyqtyrý, qorshaǵan ortany qalpyna keltirý jáne Semei aimaǵynyń ekonomikalyq damýy maqsatynda halyqaralyq yntymaqtastyq jáne qyzmetti úilestirý týraly Qazaqstannyń bastamasymen qarar qabyldady. Qujat halyqaralyq qaýymdastyqtyń Qazaqstannyń iadrolyq synaqtardyń adamdardyń ómirine jáne densaýlyǵyna, ásirese balalar men ózge de osal toptardyń ómirine uzaq áser etetine alańdaǵanyn moiyndaǵanyna aiqyn dálel.
Elbasynyń taǵy bir syrtqy saiasi bastamasyn júzege asyrý aiasynda Qazaqstan 2020-2022 jyldary Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary keńesine tóraǵalyq etýdi qabyldady. Qazir aldymyzda osy dialog alańyn tolyqqandy halyqaralyq uiymǵa ainaldyrý mindeti tur.
– Bizge jaqyn halyqtar iaǵni kórshilerimiz týraly aitqanda elderimiz arasyndaǵy tolyq ózara túsinistik týraly da sóz qozǵaimyz. Biylǵy jyl eýraziialyq keńistik úshin qiynǵa soqqany belgili, ainalamyzdaǵy aimaqtarda eleýli tolqynystardy kórdik. Sońǵy bir jyl ishinde bizdiń Ortalyq Aziia, TMD elderimen jáne túrkitildes álemmen yntymaqtastyǵymyz qalai damydy?
– Ortalyq Aziia – Qazaqstannyń syrtqy saiasatyndaǵy strategiialyq mańyzdy baǵyt. Búgingi kúni elderimiz arasynda túrli deńgeilerde qarqyndy saiasi dialog qurylyp, turaqty ekonomikalyq, mádeni-gýmanitarlyq bailanystar ornyqty.
Pandemiiaǵa bailanysty, elderimiz arasynda óz Otanyna oralǵan azamattarǵa tranzittik dálizder berý, sondai-aq júk tasymaldaýshylarǵa kedergisiz tranzit berý boiynsha jedel ózara is-qimyl uiymdastyryldy.
2020 jyly Resei Federatsiiasy, Qytai, AQSh, Eýropalyq odaq, Japoniia, Úndistan jáne Koreia Respýblikasy siiaqty seriktesterimizben «Ortalyq Aziia +» kópjaqty formattary arqyly saiasi jáne diplomatiialyq ózara is-qimyldyń joǵary dinamikasy saqtaldy.
Bul tetikter aimaqtyq jáne halyqaralyq kún tártibiniń ózekti máselelerin qaraýǵa, jalpy basymdyqtar negizinde birlesken jumys úshin basty tásilderdi daiyndaýǵa jáne yntymaqtastyqty tereńdetý týraly pikir almasýǵa múmkindik beredi.
Qazaqstan ortaq tarih, týystas tilder jáne mádenietter biriktiretin túrkitildes eldermen qatynastardy damytýǵa úlken mán beredi.
Ótken jyl álemniń barlyq eli úshin synaq boldy jáne osy jaǵdaida túrkitildes elder koronavirýs pandemiiasyna qarsy kúreste kúsh biriktirýge daiyn ekendikterin kórsetip, 2020 jyly sáýirde Kovid-19-ǵa qarsy Túrki keńesiniń kezekten tys sammitin ótkizdi.
Memleket basshylary pandemiiamen kúresý, densaýlyq saqtaý jáne basqa salalardaǵy kópjaqty yntymaqtastyqty keńeitý jónindegi birlesken sharalardy talqylady.
Sanitarlyq-epidemiologiialyq daǵdarysqa qaramastan, aimaqtyq integratsiialyq birlestikter sheńberindegi ózara is-qimyl qarqyndy damydy. EAEO-daǵy eń mańyzdy oqiǵa «2025 jylǵa deiingi Eýraziialyq ekonomikalyq integratsiiany damytýdyń strategiialyq baǵyttaryn» qabyldaý boldy, TMD aiasynda múshe memleketter arasyndaǵy uzaq merzimdi yntymaqtastyqtyń negizgi qujaty – Dostastyqty odan ári damytý Tujyrymdamasynyń jańartylǵan nusqasy qabyldandy.
Dese de ótken jyly kórshilerimizdiń jáne TMD boiynsha seriktesterimizdiń basynan ótken oqiǵalary alańdatpai qoimaidy. Bul álem týrbýlenttik dáýirge aiaq basqanyn taǵy da rastaidy. Qazaqstan dostarymyz atalǵan jadailardan shyǵýdyń laiyqty sheshimin tabatynan senedi jáne bul máselelerdi sheshýge barynsha kómek qolyn sozýǵa daiyn.
– Qazaqstannyń syrtqy saiasatynda Resei, Qytai, AQSh, EO elderi siiaqty yqpaldy ári iri memleketter mańyzdy ról atqarady. Atalǵan eldermen qazirgi ózara bailanysty qalai sipattaisyz?
– Búginde kópvektorlyqty keńeitip, dostyq qarym-qatynasty nyǵaitýǵa negizdelgen Qazaqstannyń syrtqy saiasaty bizdiń saliqaly jáne senimdi seriktes ekenimizdi aiqyndaidy.
Qazaqstan men Reseidi dástúrli túrde ortaq kópǵasyrlyq tarih pen dostyq ári tatý kórshiliktiń berik negizderi bailanystyrady, bul óz kezeginde ekijaqty qatynastardyń keń aýqymynda jemisti ózara is-qimyldyń senimdi negizi. Ózara túsinistik pen qurmettiń qol jetken deńgeii Qazaqstan – Resei yntymaqtastyǵyn dáiekti nyǵaitý úshin berik túp-tamyr boldy. Biz jai ǵana kórshi emespiz, biz strategiialyq seriktes jáne odaqtaspyz.
2020 jyly 24 maýsymda Prezident Q.Toqaev Uly Otan soǵysyndaǵy Uly Jeńiske 75 jyl tolýyna orai Qyzyl alańda ótken Jeńis Paradyna qatysty. Jyl ishinde eki el prezidentteri 7 ret telefon arqyly sóilesti.
Kovid-19 virýsynyń taralýymen kúres boiynsha is-qimyldardy úilestirý aiasynda aitarlyqtai jumys isteldi. 22 jeltoqsanda Qazaqstanda reseilik «Spýtnik V» vaktsinasynyń óndirisi bastaldy, al 2021 jyldyń basynda erikti vaktsinatsiiany jappai iske qosý josparlanyp otyr.
Qazaqstannyń syrtqy saiasatynyń basym baǵyttarynyń biri - Qytaimen yntymaqtastyqty tereńdetý. 2019 jylǵy qyrkúiekte Qazaqstan Prezidentiniń Qytaiǵa jasaǵan alǵashqy memlekettik sapary kezinde QR men QHR birlesken málimdemege qol qoidy, onda eki el arasyndaǵy máńgilik jan-jaqty strategiialyq seriktestikti damytý týraly kelisim bekitildi.
Bul qujat saiasi, saýda-ekonomikalyq, investitsiialyq jáne mádeni-gýmanitarlyq bailanystardy damytýdyń perspektivalyq baǵyttaryn aiqyndaidy. Jańa ekonomikalyq saiasat «Nurly jol» jáne qytailyq «Bir beldeý, bir jol» bastamasynyń túiisýi aiasynda qarqyndy yntymaqtastyqqa negiz salyndy.
Qyrkúiek aiynda Memlekettik keńestiń múshesi, Qytai Halyq Respýblikasynyń Syrtqy ister ministri Van Idiń Qazaqstanǵa jumys sapary ótip, sapar aiasynda biz Kovid-19 pandemiiasy jaǵdaiynda ekijaqty qatynastardy arttyrý jaiyn talqyladyq.
Keńeitilgen strategiialyq seriktestik deńgeiine jetken Qazaqstan men AQSh-tyń qatynasy qarqyndy damyp keledi. Eki memleket ózara saýda men investitsiiadan bastap mádeniet pen bilimge deiingi túrli salalarda senim men yntymaqtastyq negizinde is-qimyl jasap keledi.
Memlekettik hatshy M. Pompeonyń 2020 jyldyń aqpan aiynda bizdiń elge jasaǵan resmi sapary nátijesinde saiasi dialogty jalǵastyrý jáne saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyqty keńeitý týraly ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizildi. AQSh ekonomikamyz úshin jetekshi investorlardyń biri bolyp qala beredi. Táýelsizdik jyldary Qazaqstanǵa atalǵan elden 50 milliard dollardan astam tikelei investitsiia tartyldy.
Qazaqstan Eýropalyq odaqpen ózara árekettesýdi tolyǵymen qoldaidy jáne ony elimizdiń ári tutastai alǵanda aimaqtyń damýyna yqpal etetin mańyzdy qural dep sanaidy.
Biz úshin eýropalyq baǵyttaǵy mańyzdy oqiǵa – Memleket basshysynyń aqpan aiynda Miýnhendegi qaýipsizdik konferentsiiasyna qatysýy jáne 1 naýryzda QR men EO arasyndaǵy keńeitilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimniń kúshine enýi boldy, bul halyqaralyq jáne aimaqtyq qaýipsizdik, infraqurylymnyń, innovatsiianyń, mádeniet, sport, týrizmniń damýy syndy máselelerdi esepke alǵanda 29 ózara árekettesý salalaryn qamtidy.
Qazaqstannyń halyqaralyq bedeliniń taǵy bir mańyzdy tanylýy – otandyq diplomat Q. Ábdirahmanovtyń EQYU-nyń az ulttar isteri boiynsha Joǵary komissary bolyp taǵaiyndalýy boldy.
– Álemdik ekonomika qiyn kezeńderdi bastan keshirýde, kóp salada quldyraý baiqalady. Koronavirýsqa deiingi kezeńde kóptegen elder sheteldik investitsiialar úshin belsendi kúresti. Qazir shetelden investitsiia tartý boiynsha jaǵdaiymyz qalai bolyp jatyr?
– Sońǵy bes jylda Qazaqstan jyl saiyn orta eseppen 20 milliard dollarǵa jýyq tikelei sheteldik investitsiia (TShI) tartty. Qazir biz búkil álem boiynsha investitsiialyq belsendiliktiń aitarlyqtai tómendeýin baiqap otyrmyz. Álemdegi 5 000 iri kompaniialarda kútiletin paida ortasha eseppen 40% tómendeidi, bul óz kezeginde qaita investitsiialanǵan kirister kólemin azaitady. Sonda da atap ótý kerek, 2020 jylǵy «minsiz daýylǵa» deiin TShI aǵyndarynyń álem boiynsha taralýynda sońǵy jyldary belgili toqyraý bolǵany da ras.
Saýda jáne damý jónindegi BUU konferentsiiasynyń (IýNKTAD) boljamdary boiynsha 2020-2021 jj. jahandyq TShI aǵyndary úshin dál sondai quldyraý kútilýde. Uqsas úrdis Qazaqstandy da ainalyp ótpeidi. Belgili bir sebepterge bailanysty ekonomikamyzǵa TShI aǵynynyń tómendeýi baiqaldy. Sondai-aq, 2020 jyldyń úshinshi toqsanynyń sońynda olardyń jalpy aǵyny 32,2%-ǵa tómendep, 12,6 mlrd dollardy qurady, bir jyl buryn ol 18,6 mlrd dollarǵa teń boldy.
Biz quldyraý, eń aldymen, ekonomikanyń ken igerýshi sektorda tirkelgenin kóremiz, biraq óńdeý ónerkásibi birshama «tabandylyq» tanytty. Al agrarlyq-ónerkásiptik keshende TShI tartýdyń tipti aitarlyqtai ósimi baiqalady, bul álemde azyq-túlik qaýipsizdigi faktorynyń mańyzy artýymen bailanysty bolýy múmkin.
Dúniejúzi boiynsha júrgizilgen karantin sharalary, óndiristi toqtatý jáne elderdiń jabylýyna qaramastan, Qazaqstan Úkimeti jańa TShI tartý boiynsha ýaqtyly sharalar qabyldady. Biz buǵan deiin bastalyp qoiǵan jobalardyń «qatyp qalýyna» jol bermeý máselesin sheship aldyq. Nátijesinde, 2020 jyly jalpy quny 1,3 mlrd dollar quraityn 25 iri investitsiialyq joba iske qosylyp, 3800-den astam jumys orny quryldy. Olardyń ishinde Almatyda ońtústikkoreialyq Hyundai kompaniiasynyń kólikterin shyǵarý, Qaraǵandy oblysynda nemistiń Linde Group kompaniiasynyń tehnikalyq gazyn óndirý jáne Almaty oblysynda BAÁ-niń Ancil Fund kompaniiasynyń qurama jemderin shyǵarý siiaqty mańyzdy jobalar bar.
Pandemiianyń negizgi saldaryn joiǵannan keiin biz biylǵy jyly Qazaqstan ekonomikasyna TShI aǵynyn qalypqa keltiremiz dep úmittinemiz.
– Birneshe kúnnen keiin elde Parlamenti Májilisi depýtattaryn sailaý ótedi. SIM-niń sailaý protsesin uiymdastyrýdaǵy róli qandai?
– Ózderińiz biletindei, Syrtqy ister ministrliginiń negizgi qyzmetteriniń biri – sheteldegi azamattarymyzdyń múddeleri men quqyqtaryn qorǵaý. 54 elde olardyń sailaý quqyǵyn qamtamasyz etý úshin 10 qańtarda Parlament Májilisi depýtattaryn sailaý úshin 66 sailaý ýchaskeleri ashylady. Biz sailaý protsesin joǵary demokratiialyq standarttarǵa sáikes uiymdastyrýdy qamtamasyz etý úshin barlyq sharalardy júzege asyramyz.
Qazaqstan baqylaý protsesine úlken mán beredi. Sailaýdy baqylaýǵa DIAQB men EQYU Parlamenttik Assambleiasynan, TMD Parlamentaralyq Assambleiasynan, TMD Atqarý komitetinen, UQShU Parlamenttik Assambleiasynan, Islam yntymaqtastyq uiymynan, Shanhai yntymaqtastyq uiymynan, Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesi, Túrkitildes memleketterdiń Parlamenttik Assambleiasynan halyqaralyq baqylaýshylar jáne birqatar elderden OSK ókilderi qatysady dep kútilýde.
– SIM-niń 2021 jylǵa arnalǵan negizgi jumys josparlary týraly aityp berseńiz.
– Syrtqy ister ministrliginiń jańa jyldaǵy basty mindeti - ulttyq ekonomikaǵa daǵdarystan shyǵýǵa kómek kórsetý. Ekonomikalyq jáne gýmanitarlyqtan basqa, buqaralyq, tsifrlyq jáne meditsinalyq diplomatiiany nyǵaitý mańyzdy.
Qabyldanǵan sheshimderdiń jyldamdyǵy, tiimdiligi jáne olardy iske asyrý úshin resýrstardy jetkilikti paidalaný mańyzdy. Pandemiia týdyrǵan álemdik daǵdarys biz úshin aýyr synaq boldy. Buǵan qaramastan, biz aldymyzǵa áldeqaida órshil maqsattar men mindetter qoiamyz.
– Suraqtarymyzǵa jaýap bergenińizge alǵys aitamyz!
