QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrliginiń baspasóz qyzmeti Aqtaý qalasy mańyndaǵy Kaspii teńizi deńgeiiniń tómendeýine qatysty videomaterialǵa túsinik berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Áleýmettik jeli qoldanýshylary bir-birine Kaspii teńizi jaǵalaýynyń tartylyp jatqany kórsetilgen videorolik taratýda.
QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrliginiń Qoǵammen bailanys departamenti bul jaǵdai týraly kelesidei aqparatty habarlaidy.
Bul – Aqtaý qalasynyń mańyndaǵy Kendirli aýdany. Atalmysh aýmaq, ásirese teńizdiń soltústik-shyǵys bóligi irgeles jer túbiniń kishkentai betkeileri óte taiaz, batpaqty jerge ainalýda. Sonymen qatar, kóp jylǵy baqylaýlardyń qorytyndylary boiynsha qazirgi ýaqytta Kaspii teńizi deńgeiiniń tómendeýi tirkeldi», - delingen taratylǵan habarlamada.
Málim etilgendei, teńiz deńgeii 2005 jyldan bastap tómendep keledi. 2005 jyl men 2020 jylǵa deiingi taldaý boiynsha tómendeý deńgeii 133 sm bolǵan. 2021 jylǵa arnalǵan boljamǵa sáikes qazirdiń ózinde teńiz deńgeiiniń tómendeýi 140 sm-den asqan.
«Eń aldymen, taiazdanýdyń sebebi Kaspii teńiziniń de, onyń basseininiń de sý balansynyń sipattamalarynyń ózgerýimen bailanysty. Basseindegi klimattyń ózgerýi aǵynnyń azaiýyna ákeledi, al taǵy bir sebebi – antropogendik áser. Kaspiige quiatyn Edil, Jaiyq (Oral), Kavkaz ózenderiniń barlyǵy jol-jónekei toqtaýsyz tutynylýda. Onyń ainalasynda kóptegen iri sý qoimalary salynǵan, qarqyndy sharýashylyq qyzmet te júrgizilýde.
Maýsymdyq sý alatyn sý qoimalarynyń saldary teńizge jer ústi aǵynynyń azaiýyna, teńizdiń taiazdanýyna ákelip soǵýda. Sonymen qatar klimattyń ózgerýine bailanysty býlaný kúsheiip, tiisinshe aǵynnyń tómendeýine áser etedi.
Qazaqstannyń Ekologiia ministrligi atalǵan másele boiynsha Resei tarapymen úlken jumys júrgizdi. Birneshe ret ótkizilgen kezdesýlerdiń qorytyndysy boiynsha keshendi sharalar ázirlendi:
- biryńǵai Jol kartasy bekitilip, iske asyrylýda, oǵan sáikes Jaiyq ózeni basseininiń qazaqstandyq bóligi boiynsha qajetti materialdar jinaldy;
- 2021-2024 jyldarǵa arnalǵan Jaiyq transshekaralyq ózeni basseininiń ekojúiesin saqtaý jáne qalpyna keltirý jónindegi Qazaqstan-Resei yntymaqtastyǵynyń baǵdarlamasy qabyldanyp, iske asyrylýda.
Baǵdarlama sheńberinde ózen basseinin lastaý kózderin túgendeý jáne anyqtaý, sondai-aq Qazaqstan Respýblikasy men Resei Federatsiiasy aýmaǵynda transshekaralyq Jaiyq ózeniniń basseinin jaqsartýǵa baǵyttalǵan is-sharalar iske aspaq.
Budan basqa, qazir Kaspii teńiziniń gidrometeorologiiasy jáne lastaný monitoringi jónindegi úilestirý komitetiniń (KASPKOM) jáne Kaspii teńiziniń teńiz ortasyn qorǵaý jónindegi negizdemelik Konventsiianyń (Tegeran konventsiiasy) ýaqytsha hatshylyǵynyń qoldaýymen uiymdastyrylǵan Kaspii teńizi óńirindegi klimattyń ózgerýi jónindegi konferentsiia ótýde. Osyndai iri Halyqaralyq deńgeilerde Kaspii teńiziniń tartylýy kún tártibinde talqylanýda», - delingen vedomstvonyń resmi habarlamasynda.
