«Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory» AQ bas direktory Almas Qurmanov mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly zańnamaǵa engizilgen ózgerister men 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap áleýmettik tólemderdiń qanshalyqty artqanyn túsindirip berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Ótken jyldyń sońynda QR Prezidenti Q.K.Toqaev túzetilgen «Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly» QR Zańyna qol qoidy. 2020 jyldyń 1 qańtarynda bul zań kúshine endi. Almas Qurmanov osy zańda qazaqstandyqtar úshin qandai ózgerister qarastyrylǵanyn aityp berdi.
«Zań QR Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy N.Á. Nazarbaevtyń «Tórtinshi ónerkásiptik revoliýtsiia jaǵdaiyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty halyqqa joldaýy boiynsha, Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin áleýmettik tólemder mólsheri men eńbek ótili arasyndaǵy bailanysty nyǵaitý úshin jasalǵan. Mindetti áleýmettik saqtandyrý – jumys isteitin azamattardy áleýmettik qorǵaýdyń qosymsha túri retinde 2005 jyldan bastap engizildi. Osy 15 jylda Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan (budan ári - MÁSQ) áleýmettik tólemderdi taǵaiyndaý parametrleri tujyrymdamalyq turǵyda qaita qarastyrylmaǵan edi», - dedi A. Qurmanov.
Onyń aitýynsha, 5 jyl jáne 10 jyl ótili bar áleýmettik tólem alýshylar birdei tólemaqy alatyn. Al 2020 jyldan bastap, azamattardyń áleýmettik tólem mólsherin anyqtaýda 5 jyldan keiin júiege qatysý ótiliniń koeffitsienti 2%-ǵa artyp otyrady. Múgedekterdi áleýmettik qorǵaý deńgeiin kóterý maqsatynda eńbek etý qabilettiliginen aiyrylǵany úshin taǵaiyndalatyn áleýmettik tólemderdiń mólsheri meditsinalyq-áleýmettik saraptama naqtylaityn jalpy eńbek qabiletinen aiyrylý dengeiine sáikes anyqtalatyn boldy.
«Buǵan deiin ortasha koeffitsentter ǵana qoldanylatyn. Máselen, 95% eńbek qabiletinen aiyrylý dárejesi úshin 0,7 koeffitsienti qoldanylsa, endi jańa eseppen 0,95 bolady. Mysaly, ortasha ailyq tabysy 150 myń teńge bolǵan, júiege 10 jyl qatysqan ótili bar jáne jalpy eńbek etý qabiletinen 95% aiyrylǵan jumysker úshin tólemaqy jańa parametrlerdi eskere otyryp, 53 183 teńgeden 79 394 teńgege deiin ósti (ósim 49,3%). Sonymen birge, bul jumysker múgedektigi boiynsha biýdjet qarajaty esebinen 1-toptaǵy múgedektik úshin belgilengen 59 872 teńge alady, sáikesinshe júiege qatysýshy úshin jalpy 139 266 teńge tólenedi», - dedi qor basshysy.
Osylaisha, jumys istegen jáne mindetti áleýmettik saqtandyrý júiesiniń qatysýshysy bolǵan adam eki jerden (biýdjetten jáne MÁSQ) tólem alady, al jumys istemegen adam tek biýdjetten ǵana járdemaqy alady. Asyraýshysynan aiyrylǵan otbasylardyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrý úshinz kómek alýshylar sanynyń koeffitsenti kóbeidi:
1) asyraýda bir adam bolsa 0,4 -ten 0,5-ke deiin;
2) asyraýda eki adam bolsa 0,5-ten 0,65-ke deiin;
3) asyraýda úsh adam bolsa 0,6 -dan 0,8-ge deiin;
4) asyraýda tórt jáne odan da kóp adam bolsa 0,8-den - 1,0-ge deiin.
«Jalpy alǵanda, árbir koeffitsient burynǵy kólemnen 25% artty. Mysaly, ortasha ailyq tabysy 150 myń teńge bolǵan jáne 10 jyl júiege qatysqan asyraýshy qaitys bolǵan jaǵdaida, onyń úsh balasyna tólenetin áleýmettik tólemniń mólsheri 45 585 teńgeden 66 858 teńgege deiin (46,7%) artty. Odan qosymsha, biýdjet esebinen úsh balaǵa asyraýynan aiyrylýy boiynsha beriletin memlekettik áleýmettik járdemaqy 57 689 teńgeni quraidy, sáikesinshe jalpy tólem somasy – 124 547 teńge bolady.
Osylaisha, naqty áleýmettik syn-qater týǵan jaǵdaida jumys isteitin azamattar biýdjetten memlekettik járdemaqy jáne MÁSQ áleýmettik tólem ala otyryp, jumys istemeitindermen salystyrǵanda basymdyqqa ie bolady», - dedi spiker.
QR Úkimetiniń 2019 jylǵy 9 jeltoqsandaǵy №910 qaýlysyna sáikes, MÁSQ eńbek etý qabiletinen aiyrylýy jáne asyraýshysynan aiyrylýy boiynsha áleýmettik tólem mólsherin arttyrý kózdelgen. Osyǵan bailanysty A. Qurmanov kórsetilgen áleýmettik tólemderdi arttyrýdyń qalai júzege asyrylatynyn túsindirdi.
«MÁSQ áleýmettik syn-qaterdiń 6 túri boiynsha áleýmettik tólem tóleidi, onyń ekeýi – eńbek etý qabilettiliginen aiyrylýy jáne asyraýshysynan aiyrylýy boiynsha tólemder uzaq merzimdi bolyp sanalady. Jalpy eńbek etý qabiletinen aiyrylý dárejesi sheksiz belgilengen jaǵdaida áleýmettik tólem zeinettik jasqa jetkenshe tólenedi, iaǵni 40 jyldan asa tólenýi múmkin. Asyraýshysynan aiyrylýy jaǵdaiyna áleýmettik tólem asyraýdaǵy balalar 18 jasqa tolǵansha, al kúndizgi bólimniń stýdenti bolǵan jaǵdaida 23 jasqa deiin tólenedi», - dedi ol.
Tutastai alǵanda, eńbek etý qabiletinen aiyrylý boiynsha 76 myń kómek alýshyǵa jáne asyraýshysynan aiyrylý boiynsha 45 myń alýshyǵa áleýmettik tólemder mólsheri qosymsha 5% artty.
QR Prezidenti Q.K.Toqaevtyń jańa áleýmettik saiasaty qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵan adamdardy qoldaýǵa baǵyttalǵan. Osyǵan bailanysty basty basymdyqtardyń biri – jumyssyzdarǵa jumys izdeýge kómektesý.
«Búginde Qazaqstanda áleýmettik jańǵyrtý protsesi júrýde. QR 2030 jylǵa deiingi áleýmettik damý tujyrymdamasymen memlekettiń, jumys berýshiniń jáne azamattyń ádil qoǵam qurý úshin birlesken jaýapkershiliginiń negizgi qaǵidaty – mindetti jáne erikti saqtandyrýdy keńeitý arqyly jańa qazaqstandyq áleýmettik modeldi damytýdy jolǵa qoidy. Osyǵan bailanysty, túzetý engizilgen zań jumysynan aiyrylǵan jáne belsendi túrde jumys izdep júrgen adamdardyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrýdy kózdeidi. Mindetti áleýmettik saqtandyrý qorynyń jumysynan aiyrylýy boiynsha áleýmettik tólem jumysynan aiyrylǵan jáne turǵylyqty jerindegi Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna jumyssyz retinde tirkelgen azamattarǵa beriledi», - dedi Almas Qurmanov.
Jumystan aiyrylý boiynsha tabysty almastyrý deńgeii sońǵy eki jylda ortasha tabystyń 30% qurasa, jańa zań boiynsha bul kórsetkish 40% deiin arttyryldy. Sonymen qatar, buryn bul tólem 1 aidan 4 aiǵa deiin taǵaiyndalsa, 2020 jyldan bastap mindetti áleýmettik saqtandyrý júiesine qatysý ótiline bailanysty 1 aidan 6 aiǵa deiin taǵaiyndalady.
«Mysaly, jumyssyz retinde tirkelgen, júiege qatysý ótili 10 jyl, ortasha ailyq tabysy 150 myń teńge bolatyn jumyskerge jumystan aiyrylý boiynsha tólenetin áleýmettik tólemniń mólsheri 45 000 teńgeden 66 000 teńgege deiin arttyryldy (46,7%). Bul rette, atalǵan tólem burynǵy tórt aidyń ornyna 6 aiǵa tólenedi», - dedi qor ókili.
Sonymen birge, jańa redaktsiiadaǵy zań arqyly áleýmettik tólemderdi taǵaiyndaý boiynsha memlekettik qyzmetter proaktivti túrde kórsetiledi.
Proaktivti printsip áleýmettik tólem taǵaiyndaýǵa ótinish berý sipatynan birtindep bas tartý jáne habarlama jiberý jolyna kóshýdi bildiredi.
Bul jaǵdaida memlekettik organdardyń aqparattyq júieleri arasynda derekter almasý jolymen azamattar tiisti járdemaqylar men áleýmettik tólemderin ala alady. MÁSQ bir jasqa tolǵansha bala kútimine bailanysty tabysynan aiyrylý úshin beriletin járdemaqyny proaktivti túrde taǵaiyndaidy. 2019 jyly MÁSQ atalǵan tólemdi 14 756 adamǵa proaktivti túrde taǵaiyndady, al 2020 jyldan bastap eńbek etý qabiletinen aiyrylýy jáne asyraýshysynan aiyrylýy boiynsha áleýmettik tólemderdi taǵaiyndaý osyndai formatta júrgizile bastady», - dedi Almas Qurmanov.
Tutastai alǵanda, jańa redaktsiiadaǵy zań azamattardyń jumyspen qamtylýyn zańdastyrýǵa, olardyń mindetti áleýmettik saqtandyrý júiesine qatysýyn yntalandyrýdy jáne jumys isteitin azamattardyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrýdy kózdeidi.
