Memleket basshysy elimizdegi epidemiologiialyq ahýal jóninde keńes ótkizdi, dep habarlaidy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde sońǵy kezde indet juqtyrǵan adamdardyń sany kúrt artyp ketkenin atap ótti. Kún saiyn 5 myńnan astam naýqas tirkelýde. Bir apta buryn Úkimet ahýaldy baqylaýda ustap otyrmyz dep málimdegen bolatyn. Biraq epidemiologiialyq jaǵdai nasharlap ketti. Aýyr jaǵdaidaǵy naýqastardyń sany kún saiyn kóbeiip barady.
– Eń bastysy – asa aýyr naýqastardyń kóbeiýin boldyrmaý, adam ómirin saqtaý. Sondyqtan, onyń bir ǵana joly bar. Bul – jappai vaktsinatsiia, ekpe salý. Qalyptasqan ahýaldyń óte kúrdeli ekenin ashyq aitý kerek. Pandemiia óńir basshylary úshin naǵyz synaq boldy. Bul synaqty kem degende ákimderdiń jartysy, eń jaqsy degende, «úshke» tapsyrady. Osyndai jaǵdaida Úkimettiń úilestirýshilik róli birneshe ese arta túsedi. Bul jerde syrttan ton piship otyratyndardyń pikiri mańyzdy emes. Úkimet pen tiisti vedomstvolardyń úilestirýshilik rólin kúsheitý qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysy vaktsinalaý deńgeii tómen óńirlerge metodikalyq kómek kórsetý úshin shuǵyl túrde kóshpeli brigada jasaqtaýdy tapsyrdy. Onyń pikirinshe, ekpe saldyrǵysy kelmeitin adamdarmen jumys barysynda saralaý ádisin qoldanǵan jón.
– Bul top birkelki emes. Ekpe saldyrýdan bas tartý sebepteri ártúrli. Mundai adamdardyń ishinde oilanyp júrgenderi kóp. Barlyq ádis-tásildi paidalaný, sonyń ishinde, áleýmettik jeliler arqyly olardyń kózin jetkizý kerek. Batystyń keibir damyǵan elderi kóz jetkizý ádisinen májbúrleý sharalaryna kóship jatyr. Iri eńbek ujymdarynyń qyzmetine bailanysty erekshe jaǵdailar bolmasa, biz ondai qadamǵa barmaimyz. Sondyqtan óz degeninen qaitpaityn azǵana antivakserlerge bola, otbasylaryn óz eńbegimen asyrap otyrǵan azamattarymyzdyń densaýlyǵyn qaterge tige almaimyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Densaýlyq saqtaý ministrligine Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministrligimen birlesip, táýelsiz áleýmettik saýalnama júrgizýge tapsyrma berildi. Antivakserler degen kimder ekenin anyq ári naqty túsiný kerek jáne olardyń tolyq áleýmettik beinesin ashý qajet.
– Negizinen virýs juqtyrý derekteri saýda oiyn-saýyq ortalyqtarynda, kafeler men restorandarda bolatynyn eskerý kerek. Mundai jaǵdaida saqtaný sharalary, sonyń ishinde vaktsinatsiia mańyzdy oryn alady, – dedi Memleket basshysy.
Prezident óńirlerdegi vaktsinalardyń tapshylyǵyna qatysty máseleni kóterdi. Atap aitqanda Almatyda ekpeniń birinshi dozasy boiynsha vaktsinalaýdyń bir-aq kúngi kólemi (6,8 myń doza) qalǵan. Osy rette birqatar óńirde ekpe egýdiń ortasha qarqyny boiynsha eseptegende qalǵan vaktsina Almatydaǵydan ondaǵan ese kóp. Densaýlyq saqtaý ministrligine óńirlermen birlesip, vaktsinatsiia qarqynyna durys boljam jasaýǵa, sondai-aq, jaramdylyq merzimin eskere otyryp, vaktsinany qaita jiberý júiesin jolǵa qoiýǵa tapsyrma berildi.
– Immýnitet qalyptastyrý úderisin tejep otyrǵan taǵy bir ózekti másele – vaktsinatsiianyń jalǵan pasporttary. Mundai teris qubylystardyń aldyn alyp, olardyń taralýyna jol bermeý mańyzdy. 16 shildedegi málimet boiynsha 65 qylmystyq is qozǵalǵan. Iaǵni, jumys bastaldy. Endi ony belsendi jalǵastyrý kerek. Bul - óte aýyr qylmys. Bul – ulttyq qaýipsizdikke nuqsan keltiretin is-áreket. Vaktsinatsiia pasportynyń qoldan jasalýyna jol bergen tulǵalarǵa qatysty qatań jaza qoldanýdy tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Keńes barysynda vaktsina óndirisi salasyndaǵy kóshbasshy elderden ákelinetin ekpelerdiń túrlerin keńeitý máselesi de qarastyryldy. Qasym-Jomart Toqaev reseilik jańa «Spýtnik lait» vaktsinasyn jetkizý jáne ony otandyq farmatsevtikalyq alańdarda shyǵarý máselesin pysyqtaýdy tapsyrdy.
– Otandyq QazVac vaktsinasyn qyrkúiek aiynda shyǵarý josparlanyp otyrǵanyn eskere otyryp, onyń Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynda tirkelýin tezdetý qajet. Bul – Densaýlyq saqtaý ministrligi men Syrtqy ister ministrliginiń jumysy. QazVac vaktsinasyn ekijaqty ýaǵdalastyqtar aiasynda úshinshi elderdiń naryǵyna shyǵarý jumystaryn uiymdastyrý mańyzdy. Úkimetke atalǵan máseleni erekshe baqylaýǵa alýdy jáne bir ai ishindegi atqarylǵan jumystardyń nátijesin baiandaýdy tapsyramyn, – dedi Prezident.
Memleket basshysy vaktsinatsiia máselesinde otandyq biznestiń biregei ustanymy asa mańyzdy dep sanaidy. Ujymdyq immýnitetke qol jetkizbei, bizneske qoiylǵan sanitarlyq shekteýlerdi alyp tastaý múmkin emes. Bul biznes pen tutynýshylar úshin kóp jaǵdaida Ashyq tsifrlyq sheshimniń arqasynda múmkin bolyp otyr.
– Sońǵy kezderi indet juqtyrǵandardyń jáne olarmen bailanysta bolǵan adamdardyń, iaǵni qoǵamdyq oryndarǵa barǵan «qyzyl» men «sary» tús mártebesi bar tulǵalardyń sany arta tústi. Osy rette arnaiy baǵdarlama olardy anyqtaǵanda, nieti buzyq adamdar basqa demalys oryndaryn izdeýge umtylady. Mundai jaýapsyz tulǵalar aiyppuldardan múlde qoryqpaidy, tipti olarǵa eshkim aiyppul salmaityn siiaqty. Áitpese, JSN-di jáne immýndyq mártebeni tirkeý júiesi bar ǵoi. Azamattar osyndai jaýapsyzdyqtary úshin jazalanýy tiis. Karantindik shekteýlerdi saqtaý talaptaryn qatańdatýdy tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident byltyrǵy jazda bolǵan jaǵdaidyń qaitalanýyna jol berýge bolmaitynyn aitty. Ol úshin densaýlyq saqtaý júiesiniń bir qalypty jumys isteýin qamtamasyz etý qajet.
– Aýrýhanalardaǵy tósek-oryndardy indetpen aýyrǵandar úshin qaita daiyndaý isine bailanysty josparly operatsiialardy jasaýǵa altyn ýaqytymyz ketip jatyr. Nátijesinde patologiianyń meńdeýi saldarynan qaitys bolǵan naýqastardyń sany artýda. Bul emdeý isiniń tabysty bolý múmkindigin barynsha tómendetip, emge kóp qarjynyń jumsalýyna ákep soqtyrady, – dedi Memleket basshysy.
Erteń búkil musylman qaýymy úshin qasietti Qurban ait merekesi bastalady. Osyǵan orai Qasym-Jomart Toqaev elde kúrdeli ahýal qalyptasyp otyrǵanyn atap ótip, jurttyń qurbandyq shalatyn jerlerde jappai jinalýyn boldyrmaý kerek ekenin aitty.
– Jaǵdaidy odan beter ýshyqtyryp alýymyz múmkin. Úkimet pen ákimder osy máseleni erekshe baqylaýda ustaýǵa tiis. Qurban aitta infektsiialyq qaýipsizdikti barynsha qamtamasyz etý qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysy búgingi kóterilgen máseleniń bári Úkimettiń erekshe baqylaýynda bolýy tiis ekenine toqtaldy. Sonymen qatar Qazaqstan azamattarynyń óz densaýlyqtaryn, jaqyndary men otbasylaryn saqtaýy qajettigine nazar aýdardy.
– Koronavirýs biz úshin eń qymbat jandardy alyp ketip jatyr. Indetke qarsy kúreste aǵa býyn ókilderi zardap shegýde. Degenmen, balalardyń da aýyryp jatqany mazalaidy. Ata-analarynan virýs juqtyrǵan bir jastaǵy sábilerdiń qatty aýyratynyn elestetýdiń ózi aýyr. Jaqynda ǵana bul múmkin emestei kóringen, biraq qazirgi kezde myńdaǵan sábi osy qaýipti indetti juqtyrǵan. Ózińdi jáne jaqyndaryńdy osy qaterden saqtaýdyń jalǵyz joly – vaktsinatsiia, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar keńes barysynda Premer-Ministrdiń orynbasary Eraly Toǵjanov, Densaýlyq saqtaý ministri Aleksei Tsoi, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altai Kólginov, Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek, Jambyl oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev, Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danial Ahmetov, Qyzylorda oblysynyń ákimi Gúlshara Ábdiqalyqova, Qostanai oblysynyń ákimi Arhimed Muhambetov sóz sóiledi.
