مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدەگٸ ەپيدەميولوگييالىق احۋال جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ

مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدەگٸ ەپيدەميولوگييالىق احۋال جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە سوڭعى كەزدە ٸندەت جۇقتىرعان ادامداردىڭ سانى كٷرت ارتىپ كەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. كٷن سايىن 5 مىڭنان استام ناۋقاس تٸركەلۋدە. بٸر اپتا بۇرىن ٷكٸمەت احۋالدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرمىز دەپ مەلٸمدەگەن بولاتىن. بٸراق ەپيدەميولوگييالىق جاعداي ناشارلاپ كەتتٸ. اۋىر جاعدايداعى ناۋقاستاردىڭ سانى كٷن سايىن كٶبەيٸپ بارادى.

– ەڭ باستىسى – اسا اۋىر ناۋقاستاردىڭ كٶبەيۋٸن بولدىرماۋ, ادام ٶمٸرٸن ساقتاۋ. سوندىقتان, ونىڭ بٸر عانا جولى بار. بۇل – جاپپاي ۆاكتسيناتسييا, ەكپە سالۋ. قالىپتاسقان احۋالدىڭ ٶتە كٷردەلٸ ەكەنٸن اشىق ايتۋ كەرەك. پاندەمييا ٶڭٸر باسشىلارى ٷشٸن ناعىز سىناق بولدى. بۇل سىناقتى كەم دەگەندە ەكٸمدەردٸڭ جارتىسى, ەڭ جاقسى دەگەندە, «ٷشكە» تاپسىرادى. وسىنداي جاعدايدا ٷكٸمەتتٸڭ ٷيلەستٸرۋشٸلٸك رٶلٸ بٸرنەشە ەسە ارتا تٷسەدٸ. بۇل جەردە سىرتتان تون پٸشٸپ وتىراتىنداردىڭ پٸكٸرٸ ماڭىزدى ەمەس. ٷكٸمەت پەن تيٸستٸ ۆەدومستۆولاردىڭ ٷيلەستٸرۋشٸلٸك رٶلٸن كٷشەيتۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى ۆاكتسينالاۋ دەڭگەيٸ تٶمەن ٶڭٸرلەرگە مەتوديكالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن شۇعىل تٷردە كٶشپەلٸ بريگادا جاساقتاۋدى تاپسىردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەكپە سالدىرعىسى كەلمەيتٸن ادامدارمەن جۇمىس بارىسىندا سارالاۋ ەدٸسٸن قولدانعان جٶن.

– بۇل توپ بٸركەلكٸ ەمەس. ەكپە سالدىرۋدان باس تارتۋ سەبەپتەرٸ ەرتٷرلٸ. مۇنداي ادامداردىڭ ٸشٸندە ويلانىپ جٷرگەندەرٸ كٶپ. بارلىق ەدٸس-تەسٸلدٸ پايدالانۋ, سونىڭ ٸشٸندە, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى ولاردىڭ كٶزٸن جەتكٸزۋ كەرەك. باتىستىڭ كەيبٸر دامىعان ەلدەرٸ كٶز جەتكٸزۋ ەدٸسٸنەن مەجبٷرلەۋ شارالارىنا كٶشٸپ جاتىر. ٸرٸ ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ قىزمەتٸنە بايلانىستى ەرەكشە جاعدايلار بولماسا, بٸز ونداي قادامعا بارمايمىز. سوندىقتان ٶز دەگەنٸنەن قايتپايتىن ازعانا انتيۆاكسەرلەرگە بولا, وتباسىلارىن ٶز ەڭبەگٸمەن اسىراپ وتىرعان ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىن قاتەرگە تٸگە المايمىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, تەۋەلسٸز ەلەۋمەتتٸك ساۋالناما جٷرگٸزۋگە تاپسىرما بەرٸلدٸ. انتيۆاكسەرلەر دەگەن كٸمدەر ەكەنٸن انىق ەرٸ ناقتى تٷسٸنۋ كەرەك جەنە ولاردىڭ تولىق ەلەۋمەتتٸك بەينەسٸن اشۋ قاجەت.

– نەگٸزٸنەن ۆيرۋس جۇقتىرۋ دەرەكتەرٸ ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا, كافەلەر مەن رەستورانداردا بولاتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. مۇنداي جاعدايدا ساقتانۋ شارالارى, سونىڭ ٸشٸندە ۆاكتسيناتسييا ماڭىزدى ورىن الادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت ٶڭٸرلەردەگٸ ۆاكتسينالاردىڭ تاپشىلىعىنا قاتىستى مەسەلەنٸ كٶتەردٸ. اتاپ ايتقاندا الماتىدا ەكپەنٸڭ بٸرٸنشٸ دوزاسى بويىنشا ۆاكتسينالاۋدىڭ بٸر-اق كٷنگٸ كٶلەمٸ (6,8 مىڭ دوزا) قالعان. وسى رەتتە بٸرقاتار ٶڭٸردە ەكپە ەگۋدٸڭ ورتاشا قارقىنى بويىنشا ەسەپتەگەندە قالعان ۆاكتسينا الماتىداعىدان ونداعان ەسە كٶپ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە ٶڭٸرلەرمەن بٸرلەسٸپ, ۆاكتسيناتسييا قارقىنىنا دۇرىس بولجام جاساۋعا, سونداي-اق, جارامدىلىق مەرزٸمٸن ەسكەرە وتىرىپ, ۆاكتسينانى قايتا جٸبەرۋ جٷيەسٸن جولعا قويۋعا تاپسىرما بەرٸلدٸ.

– يممۋنيتەت قالىپتاستىرۋ ٷدەرٸسٸن تەجەپ وتىرعان تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە – ۆاكتسيناتسييانىڭ جالعان پاسپورتتارى. مۇنداي تەرٸس قۇبىلىستاردىڭ الدىن الىپ, ولاردىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماڭىزدى. 16 شٸلدەدەگٸ مەلٸمەت بويىنشا 65 قىلمىستىق ٸس قوزعالعان. ياعني, جۇمىس باستالدى. ەندٸ ونى بەلسەندٸ جالعاستىرۋ كەرەك. بۇل - ٶتە اۋىر قىلمىس. بۇل – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە نۇقسان كەلتٸرەتٸن ٸس-ەرەكەت. ۆاكتسيناتسييا پاسپورتىنىڭ قولدان جاسالۋىنا جول بەرگەن تۇلعالارعا قاتىستى قاتاڭ جازا قولدانۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

كەڭەس بارىسىندا ۆاكتسينا ٶندٸرٸسٸ سالاسىنداعى كٶشباسشى ەلدەردەن ەكەلٸنەتٸن ەكپەلەردٸڭ تٷرلەرٸن كەڭەيتۋ مەسەلەسٸ دە قاراستىرىلدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەيلٸك جاڭا «سپۋتنيك لايت» ۆاكتسيناسىن جەتكٸزۋ جەنە ونى وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق الاڭداردا شىعارۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.

– وتاندىق QazVac ۆاكتسيناسىن قىركٷيەك ايىندا شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ەسكەرە وتىرىپ, ونىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىندا تٸركەلۋٸن تەزدەتۋ قاجەت. بۇل – دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەن سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ جۇمىسى. QazVac ۆاكتسيناسىن ەكٸجاقتى ۋاعدالاستىقتار اياسىندا ٷشٸنشٸ ەلدەردٸڭ نارىعىنا شىعارۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ ماڭىزدى. ٷكٸمەتكە اتالعان مەسەلەنٸ ەرەكشە باقىلاۋعا الۋدى جەنە بٸر اي ٸشٸندەگٸ اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸن بايانداۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى ۆاكتسيناتسييا مەسەلەسٸندە وتاندىق بيزنەستٸڭ بٸرەگەي ۇستانىمى اسا ماڭىزدى دەپ سانايدى. ۇجىمدىق يممۋنيتەتكە قول جەتكٸزبەي, بيزنەسكە قويىلعان سانيتارلىق شەكتەۋلەردٸ الىپ تاستاۋ مٷمكٸن ەمەس. بۇل بيزنەس پەن تۇتىنۋشىلار ٷشٸن كٶپ جاعدايدا Ashyq تسيفرلىق شەشٸمنٸڭ ارقاسىندا مٷمكٸن بولىپ وتىر.

– سوڭعى كەزدەرٸ ٸندەت جۇقتىرعانداردىڭ جەنە ولارمەن بايلانىستا بولعان ادامداردىڭ, ياعني قوعامدىق ورىندارعا بارعان «قىزىل» مەن «سارى» تٷس مەرتەبەسٸ بار تۇلعالاردىڭ سانى ارتا تٷستٸ. وسى رەتتە ارنايى باعدارلاما ولاردى انىقتاعاندا, نيەتٸ بۇزىق ادامدار باسقا دەمالىس ورىندارىن ٸزدەۋگە ۇمتىلادى. مۇنداي جاۋاپسىز تۇلعالار ايىپپۇلداردان مٷلدە قورىقپايدى, تٸپتٸ ولارعا ەشكٸم ايىپپۇل سالمايتىن سيياقتى. ەيتپەسە, جسن-دٸ جەنە يممۋندىق مەرتەبەنٸ تٸركەۋ جٷيەسٸ بار عوي. ازاماتتار وسىنداي جاۋاپسىزدىقتارى ٷشٸن جازالانۋى تيٸس. كارانتيندٸك شەكتەۋلەردٸ ساقتاۋ تالاپتارىن قاتاڭداتۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت بىلتىرعى جازدا بولعان جاعدايدىڭ قايتالانۋىنا جول بەرۋگە بولمايتىنىن ايتتى. ول ٷشٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ بٸر قالىپتى جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. 

– اۋرۋحانالارداعى تٶسەك-ورىنداردى ٸندەتپەن اۋىرعاندار ٷشٸن قايتا دايىنداۋ ٸسٸنە بايلانىستى جوسپارلى وپەراتسييالاردى جاساۋعا التىن ۋاقىتىمىز كەتٸپ جاتىر. نەتيجەسٸندە پاتولوگييانىڭ مەڭدەۋٸ سالدارىنان قايتىس بولعان ناۋقاستاردىڭ سانى ارتۋدا. بۇل ەمدەۋ ٸسٸنٸڭ تابىستى بولۋ مٷمكٸندٸگٸن بارىنشا تٶمەندەتٸپ, ەمگە كٶپ قارجىنىڭ جۇمسالۋىنا ەكەپ سوقتىرادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

ەرتەڭ بٷكٸل مۇسىلمان قاۋىمى ٷشٸن قاسيەتتٸ قۇربان ايت مەرەكەسٸ باستالادى. وسىعان وراي قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدە كٷردەلٸ احۋال قالىپتاسىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتٸپ, جۇرتتىڭ قۇرباندىق شالاتىن جەرلەردە جاپپاي جينالۋىن بولدىرماۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى. 

– جاعدايدى ودان بەتەر ۋشىقتىرىپ الۋىمىز مٷمكٸن. ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەر وسى مەسەلەنٸ ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋعا تيٸس. قۇربان ايتتا ينفەكتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى بٷگٸنگٸ كٶتەرٸلگەن مەسەلەنٸڭ بەرٸ ٷكٸمەتتٸڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا بولۋى تيٸس ەكەنٸنە توقتالدى. سونىمەن قاتار قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ٶز دەنساۋلىقتارىن, جاقىندارى مەن وتباسىلارىن ساقتاۋى قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى. 

– كوروناۆيرۋس بٸز ٷشٸن ەڭ قىمبات جانداردى الىپ كەتٸپ جاتىر. ٸندەتكە قارسى كٷرەستە اعا بۋىن ٶكٸلدەرٸ زارداپ شەگۋدە. دەگەنمەن, بالالاردىڭ دا اۋىرىپ جاتقانى مازالايدى. اتا-انالارىنان ۆيرۋس جۇقتىرعان بٸر جاستاعى سەبيلەردٸڭ قاتتى اۋىراتىنىن ەلەستەتۋدٸڭ ٶزٸ اۋىر. جاقىندا عانا بۇل مٷمكٸن ەمەستەي كٶرٸنگەن, بٸراق قازٸرگٸ كەزدە مىڭداعان سەبي وسى قاۋٸپتٸ ٸندەتتٸ جۇقتىرعان. ٶزٸڭدٸ جەنە جاقىندارىڭدى وسى قاتەردەن ساقتاۋدىڭ جالعىز جولى – ۆاكتسيناتسييا, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

سونىمەن قاتار كەڭەس بارىسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ الەكسەي تسوي, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ التاي كٶلگٸنوۆ, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ جەڭٸس قاسىمبەك, جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ, الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ گٷلشارا ەبدٸقالىقوۆا, قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ارحيمەد مۇحامبەتوۆ سٶز سٶيلەدٸ.