Qaraǵandy – talai talant pen daryndardyń kindigin kesip, tomaǵasyn sypyrǵan, qazaq úshin qut daryp, baq qonǵan qasterli meken. Sońǵy aptada osy bir ólkege eldiń nazary erekshe aýdy. Máseleniń mánisi de barshaǵa málim.
Búgin Ishki ister ministriniń birinshi orynbasary Janat Súleimenov arnaiy baspasóz máslihatyn ótkizip, máseleniń mán-jaiyn túsindirip berdi. Atalǵan is boiynsha naqty sharalar qolǵa alynyp, tergeý amaldarynyń júieli túrde júrgizilip jatqandyǵyn da aitty. Qazirdiń ózinde osy iske qatysy bar degen kúdikpen 8 adamnyń ustalǵany, taǵy bireýine izdeý jariialanǵany belgili bolyp otyr. Bul keshendi jumystar naqty nátijesin berip, jaýapty adamdar zańǵa sáikes jazalaryn alady.
Osy rette, oryn alǵan jaitqa qatysty az-kem óz oiymyzdy bildirip, ún qosqandy jón kórip otyrmyn. Buǵan deiin tergeý amaldary bastalyp ketkendikten, iske kedergi keltirmeýdiń qamyn jasap, sabyr saqtaǵan edik.
Aldymen, bul oqiǵa bizdiń de janymyzǵa aiazdai batyp, órimdei jigittiń qazasy qabyrǵamyzdy qaiystyryp ketkenin aitqym keledi. Soǵan bailanysty qaitys bolǵan azamattyń otbasyna qaiǵylaryna ortaqtasyp, oblystyq filialymyz arqyly kóńilimizdi bildirdik.
Jalpy osy bir jait qoǵamymyzda tatýlyq pen turaqtylyqty saqtaýǵa qatysty áli de jetildirýdi qajet etetin tustardyń bar ekenin kórsetip berdi. Biz mundai jaǵdaida, eń birinshiden, barlyq is-áreketimizdi eldiń birligin saqtaýǵa baǵyttaýymyz kerek. Óitkeni qazirgidei álemdik geosaiasi jaǵdaidyń ýshyǵyp turǵan shaǵynda osyndai kikiljińderdi óz múddesine paidalanyp ketkisi keletin kúshterdiń bar ekeni belgili. Olardyń kózdeitini bizdiń búgingi birtutastyǵymyzǵa jik túsirip, irgemizdi ydyratý. Sondyqtan osyndai aitaqtarǵa ermei, eń áýeli ishki turaqtylyǵymyzdy saqtaýǵa, ony odan ári nyǵaitýǵa asa mán berýimiz kerek dep esepteimin.
Osy tusta osaldyq tanytqandardyń ǵumyr boiy tirnektep jiǵan-tergenin bir-aq kúnde joǵaltyp, birligi men berekesinen aiyrylyp qalǵanyn da kózimiz kórip júr. Al sol birlik pen berekeniń ar jaǵynda eldik, memlekettilik, táýelsizdik deitin qasterli uǵymdar tur. Sondyqtan qasyqtap jiǵanymyzdy shelektep tógip almaý úshin birligimizdi bekemdep, turaqtylyǵymyzdy saqtaýdy birinshi kezekke shyǵarýymyz kerek. Bul – Qazaqstanda turatyn barlyq halyqqa júkteler jaýapkershilik.
Árine, osy jaǵdaiǵa bailanysty keibireýler áleýmettik máselelerdi de kóterip, istiń baiybyn basqa baǵytqa qarai burýdy kózdeitinderin bildirip qalyp jatyr. Desek te, elimizde áleýmettik salany jaqsartý úshin qyrýar sharýanyń atqarylǵanyn, ózekti degen máselelerdiń ózi oń sheshimin taýyp, kóp túiinniń kúrmeýi sheshile bastaǵanyn aitýymyz kerek. Sol bastaǵan isti jalǵastyrý úshin de biz birligimizden aiyrylmai, ony qaita kúsheite túsýge tiispiz.
Sondai-aq Qazaqstandaǵy áleýmettik ahýalǵa tek qazaq ulty emes, eldegi barlyq etnos ókilderi de jaýapty ekenin jáne sony sezinýi kerektigin erekshe atap ótkim keledi. Sol sebepti barlyq halyq ortaq maqsatqa uiysýy qajet. Birlik pen turaqtylyqty dáriptep, kez kelgen máseleni aqylǵa salyp sheshýge mashyqtanýymyz kerek. Bul – biz umtylǵan damyǵan, básekege qabiletti qoǵamnyń beinesi.
Bizdiń kez kelgen ýaqytta kún tártibinen túspeitin taǵy bir eń basty máselemiz – táýelsizdigimizdi nyǵaitý. Onyń kilti birlik pen yntymaqta ekenin ata-babamyz áý bastan aityp ketken. Sonyń arqasynda, iaǵni Qazaqstandy mekendegen barlyq halyqtyń basyn bir arnaǵan toǵystyrý arqyly biz búgingi jetistikterge qol jetkizdik.
Biz kópetnosty el bolýdy ózimiz tańdap alǵanymyz joq. Bul – tarihtyń tartýy. Sondyqtan osy basymdyǵymyzdy óz paidamyzǵa jarata bilýdiń mańyzy zor. Osy rette barlyq azamattarǵa birdei múmkindikter qalyptastyrý arqyly elimizdegi ár ult ókiline jaýapkershilik júkteletinin eskerýimiz kerek. Sondai-aq qazaq halqynyń da jaýapkershiligi arta túsetini anyq.
Taǵy bir mańyzdy jait, Qazaqstan kópetnosty memleket bolǵanymen, qazaq halqynyń memleket quraýshy ult ekenin ashyq aitýymyz kerek. Oǵan eshkimniń kúmáni de bolmaýy tiis. Tipti qazaq tiliniń memlekettik til bolýynyń ózinde de úlken mán jatyr. Biraq eshkimdi alalamai, barlyq azamatqa ortaq múmkindik qalyptastyrý órkeniettiń belgisi jáne turaqty damýdyń kepili ekenin umytpaiyq.
Sonymen qatar Elbasynyń «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy, «Uly dalanyń jeti qyry» atty baǵdarlamalyq maqalasy, ulttyq kodty saqtaý, ata-babamyzdyń dástúrin dáriptep, keń jazira dalamyzdyń álemdik órkeniettegi úlesi siiaqty aýqymdy jumystar ulttyq sanamyzdy jańǵyrtýǵa baǵyttalǵany belgili. Osy jumystardyń barlyǵy ata-babamyzdyń armany bolǵan memlekettigimizdi kúsheitýge jáne táýelsizdigimizdi máńgilik etýge arnalǵanyn esten shyǵarmaýymyz kerek.
Sondyqtan biz birlikti tý etip, eldiktiń irgesine syzat túsiretin kez kelgen qaýipke qarsy turatyn immýnitet qalyptastyrýymyz qajet. Ultymyzdyń erteńine janymyz shyn ashysa, urpaqqa birligi bekem, yntymaǵy jarasqan memleket qaldyrýdy oilaýymyz kerek. Osy jolda bárimiz bir kisidei atsalysyp, aqylmen áreket eteiik.
Máýlen Áshimbaev,
«Nur Otan» partiiasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary
