Foto: baq.kz
Birde qyzyq oqiǵaǵa tap boldyq. Ottasymyzben turaqty meken-jaiymyzǵa qarasty emhanaǵa tirkelgenbiz. Kishkentaiymyz da, ózim de únemi em qabyldap turamyn. Joldasym kúni boiy jumysta bolǵandyqtan, kóbine keshki ýaqytta aqyly emhanada emdeledi. Bir kúni aýyryp, jumysqa barmady da, tirkelgen emhanaǵa barsaq, «sizden MÁMS tólenbeidi eken, tegin qyzmet kórsetilmeidi» dedi. Rasynda, joldasym jeke jumys isteitindikten, oǵan eshqandai áleýmettik tólemder aýdarylmaidy. Osydan keiin MÁMS-ti kimder tóleý kerek, oǵan quiylǵan qarajat qaida ketip jatyr, MÁMS-tiń qarjysyn kimdep paidalana alady degen saýaldar qyzyqtyrdy. Osydan keiin Meditsinalyq saqtandyrý qorynyń Almaty qalalyq filialy direktory Iliias Muhamedjanǵa qoidyq, – dep jazady Ult.kz tilshisi.
Júie neni ózgertti?
Almaty qalalyq filialy direktory Iliias Tuńǵyshqanulynyń aitýynsha, mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesiniń tolyqqandy iske qosylǵanyna biyl altynshy jyl. Osy ýaqyt ishinde onyń tiimdiligi dáleldendi deýge bolady eken.
Foto: Iliias Muhamedjannyń muraǵatynan
«MÁMS-tiń arqasynda halyqqa milliardtaǵan somaǵa meditsinalyq qyzmet kórsetilip jatyr, ony joqqa shyǵarýǵa bolmaidy. Bireý dárigerge múlde qaralmaýy múmkin, al bireýge 4-5 mln teńgeniń operatsiiasy qajet bolýy múmkin. Biraq siz dárigerdiń kómegine júginbeseńiz, tólegen aqsha joiylyp ketpeidi. Ol sizdiń jaqyndaryńyzdy nemese aýrýhanada jatqan basqa otandastarymyzdy emdeýge jumsalyp jatyr degen sóz. Mysaly, biyl elimizdiń densaýlyq saqtaý salasyna 2,9 trln teńge qarastyrylǵan. Onyń 1,3 trln teńgeden astamy MÁMS qarajaty, qalǵan 1,6 trln teńgesi memleket qarjysy. Bul JIÓ-niń 4 paiyzyna da jetpeidi. Basqany aitpaǵanda, bizben qońsylas otyrǵan Ózbekstannyń ózi densaýlyq saqtaý salasyna JIÓ-niń 6 paiyzyn berip otyr. Al meditsina salasynyń shyǵyny kún sanap artyp keledi. 2018-2025 jyldar aralyǵynda halyq sany 7 paiyzǵa, aýrý kórsetkishi 9 paiyzǵa, statsionarda emdeý quny orta eseppen 1,6 ese, dári-dármek quny 30 paiyzǵa artqan. Oǵan meditsina qyzmetkerleriniń jalaqysyn qosyńyz, sońǵy 5-6 jylda dárigerler jalaqysy 2,3 ese, orta býyn qyzmetkerleriniń ailyǵy 1,7 ese ósken. Sondyqtan saqtandyrýdy densaýlyq salasyna qosylǵan qosymsha qarjy dep qarastyrǵan durys. Ol ult saýlyǵyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Jalpy, MÁMS paketiniń aýqymy keń, oǵan tegin kómek paketine enbegen qyzmetter kiredi. Josparly statsionarlyq jáne statsionardy almastyratyn kómek, KT, MRT syndy baǵasy qymbat konsýltativtik-diagnostikalyq kómektiń barlyq túri, ońaltý jáne naýqastyń densaýlyǵyn qalpyna keltirýge baǵyttalǵan em-dom túrleri de saqtandyrý paketine engizilgen. Qarapaiym halyqtyń qaltasy kótere bermeitin qyzmet túrlerin paidalaný úshin saqtandyrý júiesine qatysqan durys», – deidi Iliias Muhamedjan.
Byltyr saqtandyrylǵan almatylyqtar MÁMS júiesi arqyly jalpy quny 155,7 mlrd teńge bolatyn meditsinalyq kómek túrlerin paidalanǵan. Shyǵynnyń basym bóligi, iaǵni 86,6 mlrd teńgesi statsionarlyq meditsinalyq kómekke, 6 mlrd teńge – kúndizgi statsionarlar arqyly kórsetilgen qyzmetterge tólengen.
«Kún saiyn MÁMS esebinen birneshe milliondyq joǵary tehnologiialy operatsiia jasalyp jatyr. 2024 jyly osyndai 138 myńnan astam ota jasalǵan, oǵan 87,6 mlrd teńge jumsaldy. MÁMS engizilgeli beri halyq meditsinalyq ońaltý qyzmetin kóptep paidalana bastady. Byltyr oǵan 9 mlrd teńge tólengen (2019 jyly – 600 mln tenge). Mysaly, 2024 jyly Almaty qalasynda jalpy quny 18,6 mlrd teńgelik 6 805 kardiohirýrgiialyq ota, 8,0 mlrd teńgege 4 521 neirohirýrgiialyq ota jasalǵan. Taǵy 1,8 mlrd teńgege lor operatsiialar jasalsa, 2,1 mlrd teńgege 277 elektromagnitti estý apparaty ornatylǵan. Almatylyq statsionarlar 107 baýyr-búirek almastyrý operatsiiasyn jasaǵan, otalardyń jalpy quny 710 mln teńgege jýyqtaidy. Mundai bir otanyń quny 7–9 mln teńge turatynyn da aita ketken jón. Júkti áiel men balaǵa jáne áleýmettik osal top ókiline 3 mlrd teńgeniń stomatologiialyq qyzmeti kórsetilgen. Osy qyzmetterdiń bári de MÁMS esebinen kórsetilip jatyr», – Iliias Tuńǵyshqanuly.
Foto: Habar24
Adam ózin ózi saqtandyra alady
Buryn saqtandyrý statýsyn alý úshin ótken 12 aidyń qaryzyn óteý qajet edi. Qazir ózin-ózi saqtandyrǵysy keletin, resmi jumys istemeitin azamat burynǵy bereshekti ótemei, aldaǵy 12 aiǵa jarna tólep, bir jylǵa saqtandyrý statýsyn ala alady.
«Máselen, osy aida medkómekke júginetin patsient 2025 jyldyń naýryzynan 2026 jyldyń aqpanyna deiingi aralyq úshin jarna aýdara alady. Biylǵy ai saiynǵy jarna mólsheri 4 250 teńge. Iaǵni bir jylǵa 51 myń teńge tóleý arqyly qajetti medqyzmetke qol jetkizýge múmkindik alady. Qazaqstanda jarna tóleýshilerdiń birneshe sanaty bar. Jumys berýshiler qaramaǵyndaǵy qyzmetkerlerin 2017 jyldyń 1 shildesinen bastap saqtandyrýǵa mindettelgen. Odan keiingi sanat – jaldanyp jumys isteitin qyzmetkerler, jeke kásipkerler, notariýstar men advokattar, sharýa qojalyqtarynyń ieleri, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar. Zań boiynsha, jumys berýshiler ár qyzmetker úshin óz qaltasynan aýdarym jasaidy. Jumys berýshi biyl qyzmetker tabysynyń 3%-y kóleminde aýdarym jasaidy (2017 jyldyń 1 shildesinen – 1%; 2018 jyly – 1,5%; 2020 jyly – 2%). Sonymen qatar jumys berýshi jaldamaly jumysker jalaqysynan 2% mólsherinde jarna ustap Qorǵa aýdarady. Al jeke kásipkerler 1,4 eń tómengi jalaqynyń 5 paiyzyn tóleidi. Bul soma biyl 5 950 teńge», – deidi spiker.
Qazaqstan saqtandyrýdyń jinaqtaý júiesin emes, ortaq jaýapkershilik printsipine negizdelgen modelin tańdap aldy. Sebebi tólenetin jarnalardyń mólsheri kóp emes. Sondyqtan bir adamnyń jinaqtaǵan aqshasy meditsinalyq qyzmet aqysyn tóleýge de jetpeidi eken.
«Qarapaiym mysal, ai saiyn 4 250 teńge tólep saqtandyrylatyn ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar bir jylda 51 000 teńge tóleidi. Eger biz ár adamdy óz qarajatyna ǵana emdeitin bolsaq, onyń jinaǵan aqshasy eshteńege jetpes edi. Mysaly, pnevmoniiany emdeýge ketetin shyǵyn 220 myń teńge, asqynýsyz qalypty bosaný 155 myń bolsa, aortokoronarlyq shýnttaý 3-4 mln teńge turady. Eger bizde jinaqtaý júiesi bolsa, azamattar meditsinalyq qyzmet aqysyn ózi jinaǵan qarajaty esebinen tólei almas edi. Al ortaq jaýapkershilikke negizdelgen júiede qarjy ortaq shottan alynady. Júieniń ásirese qarapaiym halyq úshin tiimdiligi osynda», – deidi Iliias Muhamedjan.
Kóbine halyq emhanaǵa barǵanda talon kútý, bazanyń istemei qalýy sekildi máseleler týyndaitynyn aityp shaǵymdanyp jatady. Meditsinalyq saqtandyrý qorynyń Almaty qalalyq filialy direktory Iliias Muhamedjannyń aitýynsha, mundai shaǵymdar meditsinalyq qyzmet sapasyn jaqsartýǵa kómektesedi. Meditsinalyq saqtandyrý qory halyqpen keri bailanysqa erekshe mán beredi. Qordyń Qoldau 24/7 mobildi qosymshasy, Telegram-daǵy Saqtandyry-bot, fms.kz saity, 1414 biryńǵai bailanys ortalyǵy arqyly MÁMS týraly aqparat alyp qana qoimai, aryz-shaǵym qaldyrýǵa da bolady.
Aqbota Musabekqyzy
