Foto:egemen.kz
Depýtat Erbolat Satybaldin arhiv isine qatysty birqatar máseleni kóterip, dabyl qaǵyp otyr. Ol arhiv mamandarynyń mártebesi, arhivti tsifrlandyrý siiaqty birqatar ózekti problemalar kóterdi, dep habarlaidy Ult.kz.
"Arhiv isi – ulttyń janynyń altyn sandyǵy, eldiń tarihi jady. Qujattar shań basqan sórelerde jatpai, memleket pen qoǵamnyń igiligine ainalýy kerek. Arhiv tek eskiniń kýási emes, urpaqtyń murasyna jaýapty, halyqtyń kúndelikti ómirin jeńildetetin mańyzdy qurylym. Úkimeti 2019 jyly “Arhiv – 2025” bes jyldyq jobasyn bekitti. Biyl aiaqtalatyn joba ulttyq arhivtik muralardy saqtaý, tsifrlandyrý, ǵylymi-zertteý jumystaryn damytý jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty baǵytynda eleýli jetistikterge jetti. Iaǵni, ulttyq qundylyqtarǵa ie qujattardy, oqiǵalardy tizbekteý men jinaqtaýǵa barynsha kóńil bólindi. Endigi kezek arhiv ǵimarattary men materialdyq jai - kúiin jáne arhiv qyzmetkerleriniń jaǵdaiyn ońaltýǵa keldi dep oilaimyn", -degen depýtat tórt ózekti máseleni aityp ótti.
Birinshiden, arhiv isiniń mártebesi áli de tómen ekenin aitqan Satybaldin arhivter ártúrli vedomstvolarǵa bólinip, birtutas júie retinde jumys istei almai otyr deidi. Onyń sózinshe bir oblysta mádeniet basqarmasyna, ekinshisinde tsifrlandyrý basqarmasyna, úshinshisinde aqparattandyrý basqarmasyna baǵynyshty. Munyń saldary – salaǵa degen nemqurailyq pen mardymsyz qarjylandyrý. Qyzmetkerler jalaqysynyń azdyǵynan mamandar tapshy, qyzmet sapasy tómen.
Depýtat kótergen ekinshi másele, menshik quqyǵy ártúrli mekemelerdegi vedomstvolyq arhiv júiesi «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» korporatsiiasymen tolyq integratsiialanbaǵany.
"Azamattar jalaqysy týraly málimetter, eńbek ótili sekildi qarapaiym qujattardy alý úshin aptalap júrýge májbúr. Qujattardyń der kezinde arhivke ótkizilmegendiginen eńbek ótili siiaqty jeke derekterge dálel taba almaý – halyq úshin qiyndyqtyń biri. Memleket azamattarǵa jedel ári sapaly qyzmet kórsetýge mindetti, al bul jaǵdai sol qaǵidattarǵa qaishy", -deidi ol.
Erbolat Satybaldinniń oiynsha tsifrlandyrý máselesi de syn kótermeidi. Arhiv qujattarynyń kóp bóligi qaǵaz formatynda saqtalady, al olardyń qaýipsizdigi men qoljetimdiligi kún ótken saiyn nasharlap jatyr.
"Ulytaý oblysyndaǵy memlekettik arhivtiń jaǵdaiyn óz kózińizben kórseńiz, máseleniń kúrdeliligin túsiner edińiz. Jabdyqtar joq, jańa ǵimaratqa oryn tapshylyǵy bar. Qujattar tiisti deńgeide tsifrlanbasa, erteńgi kúni bul qujattar urpaqqa jetpei qalýy múmkin", -dep alańdap otyr májilismen.
Tórtinshi másele, arhiv mamandarynyń mártebesi tómen, jalaqysy az, jumysy aýyr ekenin aitqan depýtat mamandar jetispeýshiligi salanyń damýyna keri áser etip otyrǵanyn aitady.
"Arhiv qyzmetkerleriniń eńbegi tiisti deńgeide baǵalanbasa, bul salada kim jumys isteidi? Bul meniń aimaqtarǵa barǵanda estigen jan aiqai, arqalap kelgen amanat. Mundai jaǵdaiǵa jol berýge bolmaidy. Arhivter – ótkenniń únin saqtap, bolashaqqa jol silteidi. Árbir qujat – tarihtyń tynysy, árbir paraq – ýaqyttyń kýási. Arhivsiz memleket beinesi kómeski, al bolashaǵy belgisiz. Tarihymyzdy túgendep, tamyrymyzdy taný – arhivterden bastalady. Al, ony damytý – ortaq mindetimiz", -degen ol basqa elderdiń tájiribesin mysalǵa keltirdi.
"Koreia arhivterdi tsifrlandyrý boiynsha kóshbasshy. Ulybritaniia arhivteri táýelsiz agenttik retinde jumys istep, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrdy. Biz de mundai deńgeige jetýimiz kerek", -dedi ol.
Depýtat kelesi sharalardy qolǵa alýdy usyndy:
1. Arhiv júiesin «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsiiasyna integratsiialap, E-arhiv platformasynyń qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý.
2. Májilis qaraýynda jatqan salalyq zańǵa, arhivke qujattardy tapsyrýdy barlyq jumys berýshiler úshin, naqtyraq aitsaq, taraǵan, bankrot jaǵdaiyndaǵy barlyq jumys berýshilerge mindetteý, bul eńbek ótili siiaqty málimetterdi saqtaýdy qamtamasyz etedi.
3. Arhiv júiesin derbes agenttik retinde qurý, onyń mártebesin arttyryp, saladaǵy nemqurailyqty joiý.
4. Elimizdiń basty muraǵaty sanalatyn «Ulttyq arhiv» respýblikalyq mekemesine «ulttyq» degen erekshe statýs berý.
5. Arhiv qyzmetkerleriniń jalaqysyn kóterip, salaǵa kásibi mamandar tartý.
