Qazaqstan meditsinalyq úzdiksiz bilim berý ýniversitetiniń mikrobiologiia, virýsologiia jáne jalpy immýnologiia kafedrasynyń professory, dotsent, meditsina ǵylymdarynyń kandidaty Raýshan Tesova-Berdalina COVID-19 aldyn alý jáne emdeý sharalary týraly aityp berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Raýshan Tesova-Berdalina eń aldymen virýstyń aýyr túrin qalai anyqtaýǵa bolatynyn aitty.
«KVI aýyr túrin anyqtaý sonshalyqty qiyn emes. Eger dene temperatýrasy 38 gradýstan túspei qoisa jáne JRVI belgileri bilinse, ol syrqattyń aýyr túri. Odan bólek jótel, entigý paida bolyp, tábet joǵalsa, birden dárigerge júginý qajet. Sondai-aq, sozylmaly aýrýy bar adamdarda syrqat aýyr júredi. Qant diabeti, arteriialyq gipertenziia, júrek aýrýy bar adamdardyń jaǵdaiy KVI kezinde qiyndai túsedi», - deidi ol.
Onyń aitýynsha, simptomsyz naýqastar virýs tasymaldaýshy bolǵandyqtan olardy oqshaýlaǵan durys.
«Búginde alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek júiesi tiimsiz. Aýrýdyń anyqtalýy men adamdardyń júginýi bar bolǵany 14 paiyz, sáikesinshe, shamamen 85 paiyz naýqas meditsina nazarynan tys qalýy múmkin. Adamdarda aýrýdyń belgisi bilinbeýi múmkin, degenmen olar virýs tasymaldaýshy bola alady. Ony tek zerthanalyq taldaý arqyly ǵana anyqtai alamyz. Biraq, eger adamdar únemi meditsinalyq tekseristen ótse mundai jaǵdai bolmas edi. Sozylmaly aýrýlary bar adamdardyń immýndyq júiesi durys istemeidi. Sóitip olar osy infektsiianyń simptomsyz tasymaldaýshylary bolady. Eger ol naýqas osyny biletin bolsa, onda mindetti túrde oqshaýlanyp, maska taǵýy qajet», - deidi professor.
Sóz arasynda, ol maska taǵý tártibine de toqtaldy.
«Maska taǵyp júrýge mindettimiz. Bul búgingi kúnniń basty sharty. Maska - meditsinalyq qural. Ol sonaý XIV ǵasyrdan beri qoldanylyp keledi. Oba, basqa da juqpaly aýrýlar kezinde qoldanyla bastaǵan. Sodan beri óziniń tiimdiligin kórsetti. Koronavirýs tynys joldary arqyly juǵatyndyqtan maska taqqan jón. Naýqas túshkirip, sóilegen kezde, ol aýaǵa taraidy da 20-30 minýttan keiin ainalasyndaǵy zattarǵa qonady. Jalpy virýsttyń ózi aýada 25 minýttai ómir súredi. Osy ýaqyt aralyǵynda biraz adamǵa jýǵýy ábden múmkin. Sondyqtan qoǵamdyq oryndarda, avtobýsta maska taǵý kerek. Bir rettik maskany ekinshi ret taǵýǵa bolmaidy, al matadan tigilgen maskany bir ret qoldanǵannan keiin kir sabynmen jaqsylap jýǵan durys. Qazir adamdar maskaǵa spirt seýip alady eken. Bul durys emes. Tynys alý joldaryn zaqymdaisyzdar. Taǵy bir aitarym, maskany durys taqqan jón. Ol aýyz ben muryndy tolyq jaýyp turý kerek.Ózderińiz baiqasańyzdar kóshedegi adamdardyń basym bóliginde maska tek aýzyn jaýyp turady, murny ashyq»,– dep qosty ol.
Dáriger densaýlyqty nyǵaitý úshin kóbirek qozǵalyp, taza aýada júrip, jaqsy tamaqtaný kerektigin aitty.
«Qazir karantin jaǵdaiy bolǵan soń adamdardyń kópshiligi úiinen shyqpai otyr. Keibiri keńsede jumys isteidi, iaǵni qozǵalys az. Bul adam densaýlyǵyna keri áser etedi. Azamattarǵa taza aýada serýendep, kóbirek qozǵalýǵa keńes beremin. Odan bólek, 7-8 saǵat uiyqtaǵan abzal, al koronavirýstan jazylyp shyqqan adamdar kúndiz de uiyqtaýlary kerek.Sondai-aq, boiyńyzǵa kúsh- qýat beretin nárli taǵamdardy qabyldaǵan jón», - deidi Raýshan Tesova-Berdalina.
