Búgin – halqymyzdyń uly perzentteriniń biri Dinmuhamed Ahmetuly Qonaevtyń týǵan kúni. Ataýly kúnge orai Qonaev týraly aitylǵan oi-pikirler toptamasyn oqyrman nazaryna usynamyz.
Men bir jaqsy adamdarmen jekjat bolǵan ekenmin. Olai deitinim, Dimashtyń týysqandarynyń bári eńbek etedi, óz kúnin ózderi kóredi. Shetinen eńbekkor, Dimashqa bireýi de salmaq salmaidy. Bizdiń qazaqtyń jaman ádeti — bireýi ákim bolsa, "saǵan baq qondy, endi bizdi baǵasyń", — dep moinyna otyryp alady. Al, meniń qudalarymda ondai ádet joq. Jaqsy adamdarmen týysqan boldym degenim osy. Dimash, buiyrsa, iisi qazaqqa ortaq ul bolǵaly tur, til-kózden saqtasyn".
Muhtar Áýezov, 1956 jyl
"Jurttyń ishine pyshaq ainalmaidy, Qonaevtyń ishinde ertteýli at ainalyp júre beredi".
Ybyrai Jaqaev, "Ómir joly" kitabynan
"Men búgin zor tulǵamen qaýyshtym, Ol tereń saiasatker, halyqtar danalyǵyn tolyq meńgergen adam. Ol KSRO-nyń sirek kezdesetin tulǵasy".
Dýait Eizenhaýer, AQSh-tyń 34 - prezidenti, 1960 jyl
"Dinmuhamed — naǵyz dos degen sóz!"
Sháken Aimanov, kinorejisser
"Sonsha márt adamnyń sen bir jaqtan jolaýshylap kelgende balasha qolyńa qaraitynyna qairan qalamyn. Sondaǵy kútetini Tas shaqpaq (zajigalka). Ákelseń — at mingizgendei qýanady, ákelmeseń — "men seniń sarań ekendigindi endi bildim" dep, qasqaiyp qarap otyrady. Uly adamnyń biz bilmeitin qupiia jaratylysy bar shyǵar".
Eskendir Tynyshbaev, kinooperator
"Jaratýshy o bastan-aq bizdiń áýletimizdiń bar baqytyn, bar bailyǵyn, bar bilim-parasatyn, bar bilik-mansabyn, tipti sulý da tip-tik, boidy da jinap-terip Dimekeńe bergen. Soǵan shúkir deimiz!"
Asqar Qonaev, akademik
"Halyqgyń baǵy qydyr qonǵan perzentine beriledi. Elý jyddai sol baq Dimekeńde boldy. Obaly ne kerek, baryn elge tókti. Kósegemiz kógerip, kórpemiz ulǵaidy. Onyń qaiyrymn urpaq boiyna sińirsek, Dimekeńe degen yqylasymyz sol".
Shafiq Izbasuly, ardager, Atyraý oblysy
"Tilendievtiń kúilerin, Qaldaiaqovtyń ánderin tyńdap, Maqataev jyrlaryn, Áýezov pen Esenberlin shyǵarmalaryn oqyǵanda, Tólegenovanyń, Baǵlanovanyń, Rymbaevanyń únderin estigende, kezinde Jienqulovanyń, sosyn Talpaqovanyń, Aiýhanovtyń bilerin kórgende men Dinmuhamed Qonaevty eriksiz kóz aldyma elestetemin. Qanshama talantqa dem berip, qanshama darynǵa qorǵan boldy. Ónerdi súiý az, ony baǵalai bilý — batyrlyq. Maǵan Dimekeń sondai jan kórinedi".
Oralhan Jumadilov, ustaz,
Shyǵys Qazaqstan oblysy
"Dimekeńniń týǵan naǵyshysy — Jetisý gýbkomyn basqarǵan Shymbolatov, halyqqa adal qyzmet istegen adam. Soǵan qaramastan 1937 jyly "halyq jaýy" qatarynda qara tizimge iligip, opat bolǵan. Dimash Ahmetuly osy naǵashysynyń tálim-tárbiesin alǵan. Kúshtimen kúsh talastyrmady. Qazaq úshin, Qazaqstanda turatyn halyq úshin óte názik ári oramdy saiasat júrgizdi. Jáne ony júzege asyra bildi. Bul - kemeńgerlik. Biz kimnen, neni úirený kerek degende, eń aldymen osy bir qarapaiym, jany izgilikke toly tulǵany eske alamyz".
Qudaibergen Orymbetov,
"Qazaqstan " ujymdyq kooperativiniń ákimi, Almaty oblysy
"Ónege alar aǵań bolǵany qandai baqyt. 1947 jyldan beri Dimash aǵany bilemin. Dúldúl eken. Shabysynan jańylyspaityn tulpar dersiz. Shirkin, osy kisiniń bar bolmysyn, tabiǵatyn ashyp jazar kún bolsa, sony zerdelep oqyr urpaq bolsa ǵoi!".
Ámze Seńkibaitegi, Soǵys jáne eńbek ardageri
"Men Dinmuhamet Qonaev atanyń "Aqiqattan attaýǵa bolmaidy" dep atalatyn kitabyn oqyp shyǵyp, mynaǵan kóz jetkizdim. Ol kisi shynaiy sezimniń, adal mahabattyń simvoly. Qozy menen Baianǵa, Tólegen men Jibekke ańyzǵa aýyz asha bergenshe, páktikti, náziktikti, tazalyqty, ińkárlikti osy zaman adamdarynyń boiynan izdesek tabylady eken. Zýhraǵa degen móldirlik, elý jyl alty ai eki kúnge jalǵasqan ádemi syilastyq kimge de bolsa ónege. Demek, Dinmuhamed atamyzdyń rýhy jan dúniesiniń tazalyǵymen de biik".
Lázzat Súiinova, Mańǵystaý oblysy
"Shynyn aitaiyn, Qonaevqa teń keletin adamdy kórmedim. Oǵan teńizdei súikimdilik, jarqyraǵan danalyq, tańqalarlyq sana, shalqyǵan qaiyrymdylyk, kóńildi bolmys tán edi".
Gennadii Tolmachev, jazýshy, 1997 jyl
"Ol kisiniń at tizginin tartyp mingen azamattan bilmeitini kemde-kem edi. Ósip kele jatqan jastarǵa airyqsha nazar aýdaratyn. Suraityn. Bilip, tanityn. Soǵan, sosyn syrtynan qamqor bola júretin. Men ony óz basymnan bilemin. Soǵystan keiin bir kórgen meni araǵa birneshe jyl salyp tanyǵanda jáne ósý jolymdy izgi kóńilmen aitqanda qairan qalmasqa, dán riza bolmasqa bolmady".
Orazáli Qozybaev Sotsialistik Eńbek Eri, Qostanai qalasy
"Meiirim-shýaǵy mol, peiili keń halyqgyń perzenti bolýdan asqan baqyt joq. Sol halyq — qazaq halqy. Eliniń ótkenin umytpai, keleshegi úshin qaltqysyz eńbek etken perzenti bar halyq ta baqytty. Sol perzent – Dinmuhamed Qonaev. Bizde eki uqsastyq bar eken. Biri — qarapaiymdylyqtaryńyz qalai aýmasa; jasyl jelekke oranǵan Almaty bizdiń Kashmirmen egizdiń syńaryndai ma dep qaldym. Ǵajap!".
Djavaharlal Nerý
"Qonaev — ulttyń Ary men Namysy! Qonaev — ulttyń rýhy men Imany! Qonaev — qazaqtyń Qanaǵat mektebi, Adaldyqtyń ólshemi"
Temirshe Sarybaiuly, aqyn
"Kórnekti adamdar óz eliniń ne baǵyna, ne soryna týady" degen eski maqal bar. Dimash Ahmetuly bolsa týǵan eliniń baǵyna týǵan adam jáne bizdiń árqaisymyz úshin airyqsha ystyq. Ásirese ol ómiri qaýip pen qaterde júrgen adamdarǵa tipten alabóten jaqyn siiaqty. Onyń basty qasietteri adamsúigishtiginde, ádilettiliginde, biik adamgershiliginde, naqtylyǵynda, isti tereń bilýinde. Ony ózgelerden erekshelendirip turatyn qasiet ǵajaiyp danalyǵy bolsa kerek. Ol óz isi arqyly halqynyń shynaiy súiispenshiligine ie boldy, onyń aty ózin sheksiz qurmetteitin urpaqtarynyń jadynda máńgi qaldy".
Iliias Esenberlin, jazýshy
"1993 jyldyń 22 tamyzynda bir dáýir kóshkendei bolyp, dúnieden Dinmuhamed Ahmetuly Qonaev ótti. Halyqtyń Dimekeńe bergen baǵasy — ol kisiniń máiitin Keńsaiǵa apara jatqan kúlli jolǵa gúl shashýy edi".
Qýanysh Sultanov
