Sýret: © Shutterstock
Astananyń qala syrtyndaǵy eldi mekenderine kógildir otyn jetkizilmegeni belgili. Turǵyndar úilerin burynǵydai kómirmen jylytady. Olar kómir jaǵý men odan shyǵatyn qaldyqtardy tazalaý qiyndyq týǵyzatynyn aitady.
Qaraótkel aýylynyń turǵyny Madina Omarjanovanyń sózinshe, pesh jaǵý adamǵa fizikalyq turǵydan óte aýyr, sol sebepti kóp kúsh pen ýaqytty talap etedi.
“Qalǵan kúldi shyǵaryp, qoqys janyna tastai salamyz. Ony tastaityn arnaiy oryn joq”, – deidi ol.
Qosshy aýylynda turatyn Erlan Karimov esimdi turǵyn pesh durys janbai qalǵanda, ásirese, túnde úidegi adamdardyń bárin ýlap tastaý qaýpi baryn aitady. Ózi de solai ýlanyp, tek joly bolyp aman qalǵan eken.
Ǵalymdar kómir otynynan shyǵatyn tútinnen jáne kúlden de qaýip kóbin aitady. «Qazekologiia» JShS direktory Suńqar Joldybaevtyń oiynsha, kómir tútininen bólinetin kómirtegi totyǵy aýany lastap, qaldyq kúl topyraqtyń quramyn buzady.
Qaraǵandydaǵy oblystyq klinikalyq aýrýhanada jumys isteitin ókpe dárigeri Ainash Amanjolovanyń aitýynsha, ókpege kómir tútini belgili normadan kóp túskende, ókpe bronhtaryna jinalady.
“Sosyn shyryshty qabyqty zaqymdaityn juqpaly aýrý týdyrady. Eger adam sezimtal bolsa, allergiialyq qabyný paida bolady”, – dedi ol Newsroom tilshisine.
№10 qalalyq emhanadaǵy otbasylyq dáriger Asylbek Izimǵaliulynyń sózinshe, kómir shańy men kúl aýamen aralasyp ókpege túsken jaǵdaida sozylmaly obstrýktivti ókpe aýrýy (SOÓA), pnevmokonioz siiaqty aýrýlar týyndatýy yqtimal.
“Olar ókpeden qanǵa ótse obyr, arterialdyq gipertenziia, júrektiń ishemiialyq aýrýyna sebep bolýy múmkin”, – deidi otbasylyq dáriger.
Kómir tútini men shańy adamǵa asa qolaisyzdyq týdyra qoimasa da, onyń túrli aýrýlarǵa alyp kelý qaýpi árbir azamatty oilandyratyny anyq. Astana qalasy syrtyndaǵy eldimeken turǵyndary sol úshin de kómir ornyn basatyn kógildir otyn jetkizý sharalary jyldamdatylsa eken deidi.
Shahar ákimdiginiń deregine sensek, búginde Kóktal-1, Kóktal-2, Agroqalashyq, Jeleznodorojnyi, Óndiristik, Ońtústik-Shyǵys aýdanynyń oń jáne sol jaqtaryna, Kúigenjar, Michýrino, Internatsional, sondai-aq Potanin-Máskeý aýdanyndaǵy yqshamdaýdandarǵa, Nur-Besik, Aqbidai, Qazaqaýyl kóshelerine gaz júrgizilgen.
“2024 jylǵa deiin shamamen 300 myń adam gazben qamtamasyz etiledi. Qaraótkel, Óndiris, Shubar, Telman aýdandary 2023 jyldyń mamyr aiynda tolyqtai kógildir otynmen qamtamasyz etiledi”, – delingen Astana qalasy ákimdiginiń Newsroom tilshisine bergen resmi aqparatynda.
Dese de, gaz belgili bir aýdandarda júrgizilgenimen, onyń baǵasyna narazy turǵyndar da az emes.
Qosshy aýdany turǵyny Nazerke Lesbekqyzynyń aitýynsha, bir peshtiń ózi shamamen 400 myń teńge turady, atqarylatyn jumysty qosa eseptegende 1, 2 million teńgedei qarajat ketedi.
“Meniń úiim úlken bolǵandyqtan aiyna shamamen 80 myń teńge tóleimin. Qalǵan aýyl adamdarynyń qaltasy kótermeidi, 30-40 myń teńgeniń ózi olarǵa kóp bolyp tur. Onyń ústine gaz kómir siiaqty jylý bermeidi, alaida yńǵaily. Kún qatty sýyq bolǵan kúnderi gaz qubyrlary qatyp qalady”, – dedi N.Lesbekqyzy.
Sandýǵash Fazyl,
KAZGUU Newsroom portaly
