Kerek emes kezde aitylǵan kerek emes áńgime

Kerek emes kezde aitylǵan kerek emes áńgime

Taqaýda marqum akademik Salyq Zimanuly Zimanovtyń týǵanyna 100 jyl toldy. Osy mereitoǵa orai Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti Q. K .Toqaev óziniń  twitter paraqshasynda: “Onyń ǵibratty ǵumyry jas urpaqqa árdaiym úlgi-ónege”, – dep jazdy. Sol kúni Almatynyń  aqpany taǵy da tańǵaldyryp, aiaq astynan jylyp qoia berdi de, buryn-sońdy bolmaǵan 18 dárejege deiin kóterilgen. Kóktem keldi degen osy. Kóp kúttirgen kóktem. Meniń kórshim, búkil sanaly ǵumyryn ǵylymǵa arnaǵan qart professor tań atpai qońyraý shalsyn.

Baiqaimyn, maǵan deiin de talai adamǵa telefondaǵan syńaiy bar. Kóńili  kóterińki. ”Siz estidińiz be, (ol  menen múshel jas úlken bolsa da siz dep sóileidi),  “onyń ǵibratty ǵumyry” dep atap aitty ǵoi”. “Iia,  solai degen sekildi”. “Chto znachit “sekildi”??? Qalqam, siz qaitadan tyńdańyz, qadap turyp aitty emes pe, qalai qaǵys estisińder osy, a?”. Sóz joq, Salyq Zimanovtyń ómiri – ǵibratty ǵumyr. Taza ǵumyr. Men degen qazaq osylai ómir súrsin. Keiingi jyldary rýhaniiat ardagerlerin ardaq tutýdy umyta bastaǵan sekildi edik, twitter-degi  osy bir aýyz sóz qanshama ǵalymǵa qanat bitirdi, sol kúni qansha júrek jarylardai bop qýandy deseńshi. Aǵam maǵan: «sen nege, keshirińiz, siz nege biz sekildi bórkińizdi aspanǵa atyp qýanbaisyz», – dep renjip tur. Onysy durys ta. Endi ony jubatý ońai emes. Qityqty degen osy. Búginnen bastap Terenkýrǵa qulqyn sáriden  jalǵyz ketedi. Kempiri aitpaqshy «basy qaqshańdap, kózi aqshańdap». Kioskiden gazet-jýrnal ákelýge de ádettegidei meni jumsamai, ózi barýy múmkin. Kóshe kóktaiǵaq, kóńil jabyrqaý bolsa da, eshkimnen kólik suramai poliklinikasyna jaiaý-jalpy ózi tartady. Jaiaý Musa degen sekildi. Jazataiym kezdese qalsaq  kórmegen bop teris ainalýy da ǵajap emes. Biraz ýaqyt osylai tońteris qalypta júreri anyq. Tońdy jibitý úshin úiine arnaiy baryp áńgimelesý kerek. Bálkim, qonaqqa shaqyrarmyn. Saq qarǵa saǵaǵynan ildirer, qapelimde, qarańyzshy, ańdamai sóilep qalyp, aǵataiymdy qapa ǵyp alǵanymdy. Qyrsyqqanda qymyran iridi, naǵyz qarbalastyń kezi edi bul. Habarlasa almai kettim. Mine, araǵa apta salyp kóz ashtyrmai japalaqtai jaýǵan aq qar, kók muzda artynyp-tartynyp aǵama kele jatyrmyn. Almatyńyz kúndegidei yzy-qiqy, qym-qýyt. Keptelisten kepteliske súńgip, oramnan ótip tuiyqqa tirelip, syzashyqtyń sýyndai sýmańdaǵan kóshelerdi qýalap, áreń jyljyp kelemiz. Professordyń nege renjigenin men, árine, bilemin. Sózge mán bermeimiz. 

Saqpyz. Joq, kerenaýmyz. Imandy bolǵyr Salyq Zimanulyna qansha ýaqyttan soń berilgen oryndy baǵaǵa orynsyz selqostyǵyma qapa boldy. Qazaq bir maqtansa Zimanovpen maqtansa ǵoi. Maǵynaly ǵumyr keshken aǵany el eshqashan umytpas. Ái, átteń, keiingi jyldary ǵalymnyń emes, saýdagerdiń aty ozatyn bop júr. «Onyń birneshe ǵylymi eńbegi bar»deseńiz, eshkim eleń etpeýi múmkin, al eger «onyń birneshe firmasy bar» deńizshi, opponentińizdiń óńi ózgerip sala bereri anyq. Osy “ǵibratty ǵumyr”degen bir aýyz sózdiń qanshalyqty mańyzy baryna mán bermei kelgen jalǵyz men ǵana ma? Ómirin ǵylymǵa, ónerge, halyq sharýashylyǵynyń sala-salalaryna arnaǵan qanshama aǵalarymyz ben apalarymyz osy sózdi estigisi keletin edi. Biz olarǵa ótken dáýirdiń, keshegi kelmeske ketken Keńes úkimetiniń sarqynshaqtaryndai qaradyq. Rýhaniiatymyzdyń ormandai qalyń ordasy oisyrap,  osy jyldar ishinde qatarlary sirep qaldy. Jurt balasyn ǵylymǵa emes, saýda-sattyqqqa baýli bastady. Qazaq buryn Almatyǵa óner, bilim izdep kelse, endi qapshyq kóterip keletin boldy. Maǵynaly ómir dep qazynaǵa qol salatyn, bir salǵanda mol salatyndar tobyryn tani bastadyq. Solardy úlgi etip kórsetý etek aldy. Myna Egemendik, myna kól kósir bailyq, myna erkindik,  bir basymyzdy bylai qoiǵanda bala-shaǵa, úrim-butaǵymyzǵa, tipti aǵaiyn-jegjatymyzdyń aýlasyna  naýadai quiylǵan myna tabys ózinen ózi kele qalǵan sekildi kórindi. Tóńkeristi de, tóńkerilmei qalýdy da bir adam emes, myń adam jasaidy emes pe? Siz, álbette “Kálám Sháripti ” oqydyńyz. Oqyp ta júrsiz dep senelik.  Tipti, siz bar ǵoi,  osy siz  nege dúr, “Injildi” de oqyǵan sekildi kórinesiz maǵan. Al aityńyzshy, “men jasadym, meniń pármenimmen jasaldy”, “maǵan deiin eshteńe de, eshkim de bolǵan emes…” degen syqyldy sózdi siz Jaratqan ieniń qaisy aiatynan, qai paiǵambardyń qai hadisinen  oqydyńyz? Oqyǵan joqsyz! Jabbar haq “men” demeidi, “biz” deidi. Iaki, “men jasadym ”demeidi, “biz jasadyq” deidi. Paiǵambarlar da solai. Qai dinde de. Qazaqstan deituǵyn memleketke, qazaq deituǵyn ultqa  qaltqysyz qyzmet etý buryn bolmaǵandai, búkil jaqsylyq, bútkil myqtylyq pen patriottyq 1991 jylǵy Egemendik týraly deklaratsiiadan keiin ǵana paida bolǵan uǵymdar sekildi kórinetini nesi eken osy? Sonda qalai, Qazaqstanda eshkim buǵan deiin  maǵynaly, mándi ǵumyr súrmegeni me?  Eshkim azattyq úshin kúrespegeni me? Ulylar bolmaǵan ba bizde? Qaidan, qashan, ne úshin paida boldy bul ózi? Biz  Qazaq Ulttyq Ǵylym Akademiiasynyń qanshama tolyq músheleri, iaki akademikter men korrespondent múshelerin kórdik, talaiy marqum bop ketti, biz  keshegi kúnderi oblys, aýdan, sharýashylyq  basqarǵan, óndiris, ónerkásipti órkendetken eńbektegi erlikteri úshin, iaǵni halal eńbegimen el qurmetine bólengen, adaldyǵy úshin marapattalǵan, kisiligi men kishiligi úshin maqtalǵan aǵa, apalardy bilemiz, kóbin, basqany aitpaǵanda,  aqtyq saparǵa attandyrarda aq jaýyp  arýlarǵa qarjy tabylsa, soǵan shúkirshilik ettik emes pe?  Solardyń kóbi eshkimniń ala jibin attamaǵan, alaiaqtyq pen aramzalyqtan, rýshyldyq pen azǵyndyqtan taza kisiler edi ǵoi desek, bul da bireýdiń shamyna tie me?  

Aityp aýyz jiǵansha  “uzyn-uzyn kósh keler, uzyn shubap bos keler” tusymnan biróńkei qara djipter kerýeni dabyldata ótip, oiymdy buzyp jiberdi. Osydan bir-eki apta buryn Belgiiada qaitys bop,  Toqmaqta jerlengen  rahmatlyq milliarder Olidjon  Ibrahimovtyń janazasyna biróńkei qara  mashinalarmen attanǵan Almatynyń qazaqtary da týra osyndai  kósh túzep qozǵalyp edi. Ol az bolsa, astana-baitaǵymyzdan áýeletip arnaiy ushqan charterlik reisti  de qisapqa alyńyz.  Jón shyǵar, Olidjon akańyz “Qurmet” ordeniniń, ol az deseń ”Parasat” ordeniniń, bul ekeýin aitpaǵanda “Barys” ordeniniń iegeri emes pe, qazaqtyń qai ǵalymy, qai jazýshysy  osyndai marapatqa ie bop, osyndai sán saltanatpen jerlendi? Al men eki keshtiń ortasynda qaidaǵyny terip, qaidaǵy bir ǵibratty ǵumyr týraly oilanyp kelemin. Taǵy ne oilap kelemin?


Talantty rejisser, kórnekti teatr mamany Bolat Atabaevty oilap kelemin. Ol búginde Germaniianyń Miýnhen qalasynda turady. 2011 jylǵy  16 jeltoqsanda bolǵan Jańaózen qandy qyrǵynynan soń tapqan turaǵy sol boldy. Biz ol oqiǵa týraly aitpaimyz. Biz aitatyn ýaqyt áli kelgen joq ne ótip ketti.


Qazaqtyń eski maqaly “kisisi asylyp ólgen úide jip degen sózdi aýzyńa alma” deidi. Jańaózen – qazaq biligi úshin sondai taqyryp. Bókeń aýzyn ashsa júregi kórinetin aqkóńil adam, kisige tittei aramdyǵy joq. Sengish. Ańqaý. Aqiqatty aitarda kimnen de bolsa taisalmaidy. Sebebi, ol – talant. Sirek ushyrasar talant. Mundai rejisser qazaqtyń mańdaiyna endi qashan bitedi — bir qudaiǵa ǵana aian. “Edigeden bastasam ertegige ketermin”, men bul tusta onyń qaitalanbas qoiylymdaryna taldaý jasap sózdi sozbaiyn. Onyń ulttyq teatr álemindegi orny týraly da sóz qozǵaityn tus – bul emes. Eýropaǵa jolym tússe, Bókeńe soqpai ketpeimin. Ol áýelde Keln qalasynda turdy. Nemis teatr akademiiasynda uzaq ýaqyt sabaq berdi. Qadirli boldy. Qazaq degen atty biik ustap júrdi. Áli de ustazdyǵyn tastaǵan emes. Rejisserligine qosa, ol – tamasha pedogog ta. Lektsiialaryn nemis tilinde oqidy. Bókeńniń tili qazaqsha shyqqan. Ekinshi tili nemis tili. Aǵylshynshasy taǵy bar. Osyndai bai tájiribeni, tereń bilimdi, eren kúsh-jigerdi basqaǵa jumsaǵansha, qazaqtyń paidasyna jumsasa eken dep armandaimyn. Jáne bul oiymdy ózine barǵan saiyn aitam da. Elge qait dep azǵyramyn. Kóne túsip baryp, qaita qataiyp alady. Men qazir Jańaózen oqiǵasyna taldaý jasap, kóne jaranyń betin qaita tyrnaǵym joq. Osy qandy qasapta Bolat Atabaevtyń kinási joǵyn aityp ta aqtarylǵym joq. Kimniń kinási bar, kim jazyqty, kim japa shekti, kim oqqa ushty – onyń bári qudai taǵalanyń esebinde. Bizde shyǵarmashylyq ziialy qaýymmen jumys isteýdiń názik tustaryn jete biletin basshylardyń azdyǵy týraly da aitpalyq. Ótkege salaýat. Iliias Omarov pen Ózbekáli Jánibekov búgin joq bolsa, erteń paida bolar. “Árkim qoshqar qoiady óz tapqanyn”, qurysynshy, barymyzben bazar bola turalyq.  Meniń aitpaǵym Bolat Atabaev sekildi qazaqtyń týma talanty Qazaqstanǵa qaita oralyp, qazaqqa eńbek etse deimin. Ol keibireýler sekildi erdiń artqy qasyn surap, bailyq  nemese bilik, qyzmet talap etetin qazaq emes. Erekshe kúi de talǵamaidy.  Uly Ustazyn kútip júrgen qazaqtyń qanshama qarakóz jastary, jigitter men qyzdar únsiz tunshyǵýda. Bókeńniń shákirtteri Qazaqstannyń qai túkpirinde de bar. Qai qaisysy da aǵam qashan qaitar eken dep jolyna qarap júr. Tiisti oryndar talantyn baǵalap, azamat basyn syilap, elge kerektigin esepke alyp,  Qazaqstanǵa qaita shaqyrsa, Bókeń keledi. Dalaǵa emes,  Eline keledi. Óziniń eline. Ókpege qidyq, endigi jerde  ólimge qiiamyz ba asyl azamatty? Byltyrdan beri densaýlyǵy da kúrt nasharlap ketti. Jan bar jerde – qaza bar, qudai saqtasyn, orny tolmas ókinishte qalmaiyq. Kelnde kúii bolmaǵan soń Súleimen Shadkam Jemenei, Ómirhan Altyn sekildi jergilikti qazaqtar ony Miýnhenge  alyp keldi. Ol uzaq ýaqyt Súleimenniń úiinde jatyp emdeldi.  Qazir de attai shaýyp ketken joq. Biraq jigerli. Tek janyndai jaqsy kóretin nemerelerin saǵynǵanyn aitqanda kóńiliń álem-jálem bolady. Qanshama shyǵarmashylyq oi josparlary bar?! Sóilep ketse ózin jeti qiian jer túbindegi  Bavariiada emes, Almaty teatrynda rejisser pýltinde otyrǵandai sezinedi. Qazaq dramatýrgteri shyǵarmalaryn jilikshe shaǵady. Teatr qoiylymdarynan qashan da habardar. Kásibilik degen osy.  Qanyna tartpaǵannyń qary synsyn, sheteldegi az qazaq ony alaqanyna salyp álpeshtep keledi. Árine, ár eldiń salty basqa, nemistiń ómir súrý salty qazaq úrdisimen úileseidi. Eki jaqqa da qiyn. Endigi sózdi Qazaqstan aitsa deidi olar. Ótken ótti, óshtese bergenshe,  keleshegimizdi oilamaimyz ba? Shashylyp-tógilip jatqan kóp halyq emespiz ǵoi.


Shyǵarmashylyq ziialy qaýymnyń qabyrǵasyna  aiazdai batatyn taǵy bir jáit aqyn Aron Atabek. Ol ataqty Shańyraq oqiǵasynda  baqandai 18 jylǵa sottaldy. Ne degen uzaq merzim? On segiz jyl! Áli abaqtyda. Búlikti uiymdastyrýshynyń basshysy bop kisi óltirdi  degen aiyp taǵylǵan kórinedi. Aron aqyn basymen osyndai aýyr qylmys jasady degenine sengimiz kelmeidi.  Óziniń ustanǵan baǵyt-baǵdary bar azamat ol. Búginde densaýlyǵy syr bergen. Óleńderi de eshkimge uqsamaidy:


 Boldyrǵam joq,  men biraz sharshap qaldym.
 Kórdim bárin túzý men jańsaqtardyń.
 Jan saqtarmyn demeimin, jan bar bolsyn.
  Jer satqan kim, o, Táńirim, Ar satqan kim? 

Ol erkindikte júrse osy kúnge deiin  qanshama tamasha jyrlar jazar edi. Áli de kesh emes. Aqyndy torda ustamai azattyqqa shyǵarsa degen tilegimiz bar. Biz dushpandy, jaýdy alystan, aqyn-jazýshylardyń arasynan, qarapaiym halyqtyń ishinen  izdemelik, dushpan óz ishińde bolady. Ol syrttan kelmeidi. Sol qanquily oqiǵada bir militsioner qaza tapqanyn bilemiz. Ókinishti. Bireýdiń jalǵyz balasy eken. Imandy bolsyn. Rýhyna fatiha. Qudai taǵala  bu dúniede kórmegen qyzyǵyn o dúniede bergei marqumnyń. Bizdiń qoǵamda militsiialar men sottardy, prokýrorlardy aiamaý kerek degen pikir qalyptasqan. Nege bulai? Bul daǵy túlkiniń bozǵa salǵan jymy sekildi ushy tabylmas uzyn-sonar áńgime. Óz basym aqynnyń adam óltiretinine senbeimin. Aron menińshe minezinen taýyp otyr. Aqyn qashan da tilin tartpaidy. Kimniń aldynda bolsyn. Aron – naǵyz aqyn. Ol osy kúnge deiin eshbir resmi orynǵa jalynyp-jalbarynyp ótinish jazbapty. Keshirim tilemegen. Óitkeni, ózin kináli sezinbeidi. 

Birde uzaq jyldar aýdandyq, oblystyq sottardy basqarǵan bir kisimen shipajaida qatar demalǵanym bar. Sútke tigen mysyqtai shettei beredi. Basyn kótermeidi. Teris qarap otyryp tamaqtanady. Bólek júredi. Dastarhandas jigitter syrtynan «krokodil»deidi. Qoltyraýyn emes. Jebir degeni kórinedi. 

Qapelimde túski astyń kezinde aiqai-shýdyń ústinen tústik.  Bir áiel eki búiirin taianyp, álgige tónip tur eken. «Siz meniń inimdi sottaǵansyz. Kórińde ókirgir. 10 000 dollar ákelip berseńder tergemei-aq shyǵaryp berem dediń, biz ony qaidan tabamyz. Bala túrmede opat boldy. Qyrshynynan qiyldy. Sen de biz sekildi zarlap qalǵaisyń, atańa myń nálet!»  Meniń tańǵalǵanym ashynǵan ananyń ashy sózi emes,  álgi kisiniń beti búlk eteidi. Aldyndaǵy borshyn taýysyp iship, kotletine aýysqansha  qarap otyrdym. Eshqandai sóz áser etpeitini kórinip tur. Bul ne degen shydamdylyq! Bul netken kónbettilik!  Kelesi kúni keshte  qysqy baqta ózimen ózi shatyrash oinap otyr eken, bizdi kórip ornynan sozalańdai kóterildi, «sizder bilesizder ǵoi, bastyq ne aitsa sol bolady. Meni nege kinálaidy?», – dedi keshegi intsidentti eske alyp. Aqtalmaidy. Ókinbeidi de. Bastyǵy aitty, boldy.

Sol azamatty áli umyta almai kelemin. Ony oilasam nege ekenin qaidam, esime qiiandaǵy Mańǵystaýda, Aqtaýda 2000 jyldardyń basynda  bolǵan bir oqiǵa túsedi. Bir ońbaǵan qyz zorlaidy.  Sot ony qalai-dúr, aqtap túrmeden bosatyp jiberedi. Sol kúni upaiy túgeldengen álgi neme sot otyrysynan miyqtan kúlip shyǵyp kele jatqanda qyzdyń ákesi tabaldyryqta kútip turyp,  ony  qaq mańdaiynan atyp jer qaptyrǵan.  Sóitip sotqa ózi baryp:  «sen ony aqtadyń, men atyp tastadym, al  endi qylaryń bolsa qyla ber», – degen.  Men zań oryndarynyń jumys stilderinen múlde beihabar adammyn. Biletinim búginde sot júiesine, prokýratýra baqylaýyna rizashylyǵyn bildirip júrgen adamdar neken-saiaq.  Birde-bir politsei, birde-bir prokýror, birde-bir sot dosym joq eken. Aralasa almappyn. Olar men úshin basqa bir  adamdar sekildi kórinedi. Túsinikteri, ahlaq-ádebi, moral-mentaliteti basqa tárizdi. Men olardy jaman demeimin, men olardy jaqsy da demeimin, múlde basqa deimin. Qairan Salyq aǵa, búginde sizdiń shákirtterińizdiń qoǵamdaǵy orny qandai ekenin qaita ainalyp kelip bir kórseńiz ǵoi, shirkin. Solai bop tur zamanymyz, Salyq aǵa…                

Anaý bir aty shýly áieldiń ana jylǵy daýy áli jurttyń aýzynda. Kúieýi ony sabaǵany úshin talai jylǵa sottalyp ketti. Áiel zańdy, nekeli kúieýiniń kózine shóp salǵanyn ózi de moiyndaǵan. «Ia ponimaiý, o chem idet rech. Da, ia izmenila!» Bul onyń teledidar tilshisine bergen suhbatynan úzindi. Kezinde Caravan.kz portaly 365 info-ǵa silteme jasap, osy suhbatty qaita  jariialady. Sol 2017 jylǵy 8-qyrkúiekte Aqtóbege baryp tilshilermen suhbat qurǵany taǵy bar. Álgi sózderin aina-qatesiz qaitalaǵan. “Iia, men oinas jasadym. Biraq men adalmyn” deidi.  

Ol áieldiń qylyǵyn áshkereleý maqsat emes, adam, ádette ózin ózi áshkereleidi. Qazaq mundaida «Qudai bar ǵoi» dep ashynady. Estýimshe, sodan beri onyń áke-sheshesi elge bara almaityn kórinedi. Bizdi tańǵaldyrǵany qazaq qoǵamy osy oqiǵadan keiin de únsiz qaldy. Erkekter  báleli jerge barmaǵyn suqqysy kelmegen bolar. 

Qazaqta Bibigúl Tólegenova, Shámshá Berkimbaeva, Nina Qaiýpova, Aiagúl Mirazova, Zeinep Ahmetova, Roza Rymbaeva sekildi kóptegen  dańqty, abyroily, qazaqqa asa qurmetti áielder bar ǵoi. Eń bolmasa bireýi osy oqiǵaǵa bailanysty bir aýyz sóz aitqan joq. Bul ne? Álgi áieldi maquldaý ma? Joq, qorqaqtyq pa? Bul ne ózi? Moral, uiat, otbasy mádenieti, ónegeli áke, imandy qyz týraly áńgime qozǵamaimyz, qozǵasaq bireýlerdiń shamyna tiip ketetin sekildimiz be, qalai ózi?

Bizdiń zańda zinaqor áielge jaza kesilmeidi. Ony qylmysker deýge haqyńyz joq. Budan shyǵatyny – oinas qylmys emes. Oinas ásheiin bir erikkende jasai salatyn ermek sekildi, shymkentshilep aitsaq, «náieti bir arzymaityn náste dá jidá». Bireýdiń áieliniń qoinyna bar, bireýdiń kúieýin tartyp al – Zań bul tusta kózin jumyp, aspanǵa qaraidy. «Aq túieni kórdiń be, joq». Al biraq  zina jasaǵan áieldi sabaǵan kúieýi úshin jaza bar. Kórshi ózbek, qyrǵyz jazýshylarymen azdy-kópti qarym-qatynasymyz bar, ásirese, táshkendik bir dosymyz «aka, mana shý hotin nima boldy?» dep áli kúnge suraidy. «Mana shý hotinnyń nima bolǵanyn» men bilmeimin, bilgim de kelmeidi, biletinim – Orta ǵasyrlyq Eýropa ondai áielderdiń murnyn kesip shuntityp, muzdai sýǵa nemese qainaq sýǵa salyp azaptap óltirgen. Eń jumsaq jaza monastyrǵa jibergen desedi. Aziianyń keibir memleketterinde áli kúnge oinas jasaǵan áieldi ortaǵa alyp shyǵyp taspen uryp óltiredi. Ertedegi qazaq at quiryǵyna bailaǵan desedi. Nemese “Abai jolyndaǵy” Qodar-Qamqanyń jolyn qushtyrǵan. Al siz Ǵibratty ǵumyr deisiz. Ádildik deisiz. Onymen qoimai ar-namys, uiat-iman deisiz. Kóne qurylyqtyń eń seri, eń erkin eli – frantsýzdar. Biraq olar serilik pen azǵyndyqtyń ara-parqyn qatty ajyratady. Serilik basqa, azǵyndyq basqa. Sol frantsýz poeziiasynda  qyzyq bir óleńder bolǵan. Qazaqtyń beipil sózderin eske salady. Mundai janr aǵylshyn ádebietinde bar. Ony ózderi topsy-turvy  deidi. Bul kezinde kóp zerttelgen «limeriki» degen janrǵa uqsaidy. Sodan bir úzindini qazaqshalaiyq:

Túsinbeimin, túsinbeimin.
Nege meni tildeidi el?
Kúntimesim ózimdiki,
Kúndeisiń be, kúndei ber.

 Ot salam ba, ózim bilem,
Shóp salam ba kózine.
 Kúntimesim, kóz timesin,
Sóz timesin ózińe!

Mundai janrlar qazaqta bolǵan joq. Bolmaidy da. Ony boldyrmaý óz qolymyzda. 

…Ókpeshil aǵama asyǵyp bar jatyp, Almatynyń keptelisinde osyndai bir oilar keshtim. Sony sizderdiń ortańyzǵa salǵym kelgeni ǵoi. Ras, munym kerek emes kezde, kerek emes jerde aitylǵan kerek emes áńgime sekildi estiler. Unamasa oqymai-aq qoiarsyz da.

Sizderge degen zor qurmetpen,
Esenǵali RAÝShANOV

"Qazaq ádebieti" gazeti