"Súiinshi! Orys tarihshysy Kenesary hannyń balasynyń jazbasyn tarihi murajailar sóresinen kezdeisoq taýyp aldy", - dep jazady kaz.365info.kz tilshisi.
Onda Kenesary Qasymov pen Sadyq Kenesarinniń ómiri jaily buryn-sońdy esh jerde jariialanbaǵan naqty derekter keltiriledi eken.
Keńes úkimeti úshin qazaqtyń sońǵy hany — Kenesary jaý boldy. Óitkeni, qazaqtyń aqsúiegi ol júiege qaishy taptan edi. Odan soń Odaq degen jeleýmen ózine baǵyndarǵan buratana elder úshin úlgi de, kósem de Máskeý bolýy kerek boldy. Sondyqtan ulttyń ótken tarihy aiaýsyz qyrqyldy, KSRO-nyń bas ideology Sýslov KSRO quramyndaǵy elderdiń tarihyn óz yrqyna qarai jasai bastady. Saldarynan qazaqtyń sońǵy hanynyń beinesi partiianyń baǵytyna bailanysty birese kertartpashyl, birese azattyq qozǵalystyń kóshbasshysy retinde ózgerip, tarihi derekter suiylyp ketti. Esesine el arasynda ańyz bop taraǵan áńgimelerden qazaq halqy óziniń sońǵy hany týraly bilip, aýyzsha bir-birine ony mura etti. Mine, endi tabylǵan Kenesary hannyń tikelei urpaǵy qaldyrǵan jazba arqyly úńireiip turǵan tarihymyzdyń bir orynyn toltyryp, babamyzdyń nasihatyn durystap pash etýge úlken múmkindik týyp otyr.
Ákesi Kenesary han men aǵasy Sadyq týraly Ahmet Kenesarinniń áńgimesi aýdarylyp, 1889 jyly Tashkentte baspadan shyǵarýǵa ázirlengen eken. Biraq onyń túpnusqasy joǵalyp ketipti. Tarihshy Ilia Zaitsev qujatty tarihi murajaidyń sórelerinen kezdeisoq taýyp alady. Sonyń negizinde Máskeýde aty ańyzǵa ainalǵan bileýshi — qazaqtyń sońǵy hany men onyń seriktesterine arnalǵan «Kenesary Qasymov: tulǵa, taǵdyr, dáýir» atty kitap jaryqqa shyqty. Jýyrda Máskeýdegi Resei memlekettik kitaphanasynyń shyǵys ádebieti ortalyǵynda týynyń tusaýkeser rásimi ótti. Atalǵan is-sharany ótkizýge Reseidegi Qazaqstannyń elshisi járdemdesti dep habarlady Sputnik agenttigi.
64 paraqtan turatyn qujat osy jyldar boiy tanymal tarihi artefaktilerdi jinaýshy men zertteýshi Syrdariia oblysy gýbernatory Nikolai Gordekov qorynyń sóresinde saqtalǵan bolyp shyqty. Negizi, qazaq halqy úshin qundy mura RF Memlekettik tarihi murajaiynan 2004 jyly tabylǵan eken. Biraq tarih ǵylymdarynyń doktory Ilia Zaitsev túpnusqanyń qundylyǵyn ańǵarmaǵanyn moiyndady.
«Biz kórme jasaityn boldyq. Sóitip muraǵattaǵy asa kórnekti jazbalardyń úlgilerin tańdaǵan bolatynbyz. Ol kezde men jazbanyń mátinine de qatty nazar aýdarmappyn. Bir jaǵynan, ol kezde men Qazaqstan tarihyn jaqsy bilmeitinmin, sondyqtan onyń mańyzdylyǵyn durys baǵalai almadym. Keiin, Keiki batyrdyń basy, Kenesary han týraly baspasózde aityla bastaǵanda, sol jazba esime tústi, ony oqyp shyǵyp bul qoljazbanyń asa qundy ekenin bir-aq bildim», — deidi Zaitsev.
Bul qoljazba qazaqstandyq ǵalymdar men tarihshylar úshin mańyzdy oqiǵa bolyp tabylady. Al ony jariialaý – qazaq tarihyn jańasha qaraýda aýqymdy jumystardyń bastaýyna túrtki bolmaq. Ortalyq Aziia zertteýshileri úshin kenetten úlken zertteýge múmkindikter ashyldy. Kásibi baqyt tarihshyny kútpegen jerden tapty, alaida áriptesteri zańdylyqty atap kórsetti: «Zaitsev — shyn máninde qaisar jáne birizdi zertteýshi».
«Reseilik eki basty qyran únemi eki jaqqa: Batysqa da, Shyǵysqa da qaraityn. Joǵalyp ketken dep eseptelgen qujattyń asa mol bailyqtar toptasqan Máskeýdegi tarihi murajaida tabylýy tańdandyrmaidy», — dep atap ótti shyǵystanýshy Igor Abylgaziev.
