Foto: Videodan skrinshot
UQShU Bas hatshysy Imanǵali Tasmaǵambetov ózin «qazaqty soǵysqa tartyp jatyr» dep synaýshylarǵa jaýap berdi. Onyń video úndeýi Meganews.kaz Instagram paraqshasynda jariialandy, dep habarlaidy Ult.kz.
Ol óz sózin qadirin bilip baiyptaǵandar da, jala jaýyp, bos aiyptaǵandar da baryn aityp, óziniń týǵan jerinde, qara shańyraǵynda qandai tárbie alǵanynan bastaǵan.
«Qadirmendi aǵaiyn, meniń ómir jolymdy el biledi dep oilaimyn. Egemen memleket bolǵaly, el igiligine az da bolsa óz úlesimdi qosqandaimyn. Árine, aýyr jol atyńdy synaidy, qiyn is adamdy synaidy degen. Osy jolda talai syi da, syn ja boldy. Onyń ishinde qadirińdi baiyptaǵandar da, jala jaýyp, bos aiyptaǵandar da boldy. Degenmen sol jalǵan aiyptarǵa kóńil bólmedim. Sotqa júginip, ketken esemdi eshkimge artpadym. Óitkeni atam qazaq aitpaqshy, attyń otyn aqymaq óshire almaidy. Qashanda ár máseleniń ádildigin adam kórmese de, Alla kóredi degen qaǵidaǵa súiendim. Dese de ótirigi shyndai, shyny Qudai urǵandai bolǵandai mynaý áleýmettik jelige sengen keibir adamdar úndemegendi basqa teýip, tabanyna tastaýǵa daiar. Jaǵadan alyp, janshytýǵa qumar ekenine kózim ábden jetti. Sondyqtan da azdy kóp abyroi atymdy bolymsyz ortanyń saýdasyna salmai, barsha aiyp taqqysh jaranǵa bir jaýabyn birsem dep sheshtim.
Birinshiden, men árbir tasy qazaqtyń iisi ańqyǵan Atyraýda týyp, túshkirse de baba dástúri dep túshkirgen atamnyń tárbiesin, kóz ashqannan sanama qazaqtyń rýhyn, mádenieti men ádebietin sińirgen, anamnyń tálimin alyp ósken qazaqpyn.Shyńǵys Aitmatov atqan jeti atasyna tamyr jibermegen adam jetesiz. Ony bilmegen jerler ádepsiz qylyq pen aram isten jiirkenbeý bastalady degen eken. Qarapaiym da qatal eldik filosofiiany úlkenderdiń aýzynan kóp estip, shyqqan tegin, barar jerin, jaqyn men jatty aiyrýdy bilip óskenderdiń qatarynanmyn.
Al endi búgin she? Týǵan eline salmaǵy joq, jel aidaǵan dán qaýyz tárizdi keibir baqytsyz jandar úshin men reseishil, satqyn ekenmin. Sonda qalai? Kelisimsózdiń kúshi emes, zymyrannyń mysy basyp turǵan myna zamanda halyqaralyq áskeri uiymǵa týǵan elimniń atynan baryp, qaýipsizdik úshin otqa, múdde úshin sýǵa túskenim úshin be? Eger dál solai bolsa, onda men zamanynda orysshylsyń dep ai yptalǵan Uly Abaidyń sózimen qaiyraiyn: «Adamnan nadan artpas uqqanmenen, Taǵdyr kórmei qoimaidy buqqanmenen» deidi. Iaǵni júregiń azaptan jarylaiyn dep tursa da, qadirińdi bilmegenderdiń aldynda eńseńdi túsirme degen. Sondyqtan túsingenderdi baǵalap, túsinbegenderdi saralap qótetin ómir bul», - dedi Imanǵali Tasmaǵambetov.
Sonymen qatar, UQShU Bas hatshysy qazir adamzat álemi buryn sońdy bolmaǵan soǵys qaýipinen aiyrylmai turǵanyn, bul soǵysta jeńimpaz bolmaitynyn, bári de jeńiletinin tilge tiek etti.
«Ekinshiden, men qolyma qarý alyp, oq atlasam da, jaýyngershil zamannnyń zardamyn, soǵys ataýlynyń zar zańyn jaqsy biletin, jastaiynan janym sezetin jandardyń birimin. Óitkeni ákemniń eki aǵasy Ekinshi dúniejúzilik soǵysta qaza bolǵan. Qazir adamzat álemi buryn sońdy bolmaǵan soǵys qaýipinen aiyrylmai tur. Bul soǵysta jeńimpaz bolmaidy, bári de jeńiledi. Mundai jaǵdaida bireýdiń soiylyn soǵý - naǵyz soqyrlyq. Al óz ultyna soǵys tileý qanipezerlik bolar edi. Osy oraida atamnyń bir áńgimesi eske túsedi. Ótken ǵasyrlar bolsa kerek, barymta jasaǵan qazaqtyń 5-6 jigitin jergilikti otarlyq sot úkim shyǵaryp, itjekkenshe aidaǵaly jatyr eken. Sonda sol eldiń aǵasy bolǵan aqsaqaldyń kózinen parsha-parsha jas aǵyp, jylap tur eken. Janyndaǵylar «Aqsaqal, nege jylaisyz? Ury jazasyn aldy, ádil emes pe?» degen eken. Sonda aqsaqal: «Men bul beibaqtardyń basy úshin emes, árqaisynyń belinde on-onnan ketken bala úshin jylap turmyn» degen eken. Osydan keiin óz qazaǵyn soǵysqa tartyp jatyr degen qasań áńgimege qalai shydaisyń? Bilemin, tutas oidan oimaqtai sózdi julyp alyp, jaranǵajar salatyndar bolǵan, bola da bermek.
Óz tarapymnan halqyma aitarym, aǵaiyn, ne nársege de aqylmen qaraiyq. Al aqyldy saqtaituǵyn minez degen saýyty bar, sol minez buzylmasyn. Ári ne, áleýmettik jelide otyryp, mán-jaidy anyqtamastan, jalǵan aqparat taratý óte ońai. Qiyny, ar aldyndaǵy jaýap. Ábish Kekilbaev aǵamyz aitpashy, arly adam eń kúshti adam. Óitkeni ol ótkinshi baqyttyń, ótkinshi qaiǵynyń yrqyna moiyn usynbaidy. Sondyqtan da onyń taǵdyry qiyn bolýy, aýyr bolýy múmkin, ókinishti bolýy múmkin emes. Meniń de ómirimdegi el-jurtym senip, moinyma artqan qai qyzmet, qandai jumys bolsyn, uialatyn jerim joq. Men úshin halqymyzdyń múddesinen biik eshnárse bolǵan emes. Búgin de elden jyraq júrsem de, týǵan eldiń árbir jetisitige men jemisi mándi, saǵynyshy tátti», dedi Imanǵali Tasmaǵambetov.
Ol sóz sońynda, ózi úshin elimizdiń seniminen shyǵý jolynda memleketimizdiń múddesin syrtta saqtap, júrgizýdiń mańyzy óte zor ekeni, oǵan qosa, mundai mártebedi mindettiń múddesinen shyǵýda halqymyzdyń rýhani qoldaýy qashan da qymbat ekenin de atap ótti.
