Qazaqtanda tarih páni jańa mazmunda oqytylady

Qazaqtanda tarih páni jańa mazmunda oqytylady


QR Bilim jáne ǵylym ministriniń tarih pánin mektepterde oqytý tártibin belgileitin buiryǵy jariialandy, dep habarlaidy "Ult aqparat".

Qujattyń tolyq ataýy - «Jalpy bilim berý uiymdaryna arnalǵan jalpy bilim beretin pánderdiń, tańdaý kýrstarynyń jáne fakýltativterdiń úlgilik oqý baǵdarlamalaryn bekitý týraly» QR Bilim jáne ǵylym ministriniń 2013 jylǵy 3 sáýirdegi № 115 buiryǵyna ózgerister engizý týraly» QR Bilim jáne ǵylym ministri buiryǵynyń jobasy.

Buiryq jobasynda ondaǵan ózgertý men túzetý bar. Sonyń eń alǵashqysy 5-synyptarǵa tarih pánin oqytý mazmunyna qatysty. Bul tarmaqtyń ózinde 8 tarmaqshanyń 7-eýi aitarlyqtai ózgeriske ushyraǵan. Jobany ázirleýshiler 5-synypta tarih pánimen oqýshylar alǵash betpe-bet keletindikten, ilimge kirispege erekshe kóńil bólgen. 

«5-synypqa arnalǵan bazalyq mazmun bilim alýshylardy tarihty túsinýge daiyndaý maqsatynda kirispemen tolyqtyryldy. Pánniń alǵash oqytylyp jatqandyǵyn eskere otyryp, olardy tarihi kezeńdeýdiń negizderimen, Qazaqstannyń tarihi kartasymen tanystyrý mańyzdy. 

Sonymen qatar etnikalyq tarih boiynsha taqyryptar men túsinikter engizildi. Bilim alýshylarda Qazaqstan tarihyn oqytylý bastalǵannan bastap qazaqtar osy aýmaqtyń avtohtondy halqy bolyp tabylatyndyǵy týraly naqty túsinik qalyptasýy úshin osy taqyryptarǵa nazar aýdarý qajet», - dep jazylǵan túsindirmede.

18-tarmaqtaǵy 6-synypqa arnaǵan oqý pániniń mazmuny da «Túrki imperiiasynyń álem tarihyndaǵy róli», «Qazaq halqynyń qalyptasýyndaǵy qypshaqtardyń róli», «Qolóner men metallýrgiia», «Sáýlet jáne qala qurylysyn damytý», «Shyńǵys qaǵan imperiiasynyń bólinýi», «Joshy ulysynyń qurylýy jáne keńeiýi», «Joshy ulysynyń álemdik tarihtaǵy orny», «XIII – XV ǵǵ. mádeniet», «Qobylandy. Alpamys. Edige, Oraq-Mamai. Ketbuǵa. Asan qaiǵy. Sypyra jyraý. Ótemis qajy» degen siiaqty jańa uǵymdarmen baiytylǵan.

19-tarmaqtaǵy túzetýlerdiń ishinde «Kenesary – uly dalanyń sońǵy hany» degen taqyryp menmundalaidy.

8-synypqa arnalǵan tarih páninde asharshylyq taqyryby qoldanystaǵy oqý baǵdarlamasynda «1921 jylǵy jut jáne ashtyq», «Aýyl sharýashylyǵyndaǵy kúshtep ujymdastyrý saiasaty», «Qazaqstandaǵy kúshtep ujymdastyrý saiasatynyń ekonomikalyq saldary», «1931-1933 jyldardaǵy ashtyq - HH ǵasyrdaǵy qazaqstandyq qasiret» degen taqyryptarmen qamtylǵan.

Al jańa redaktsiiada «Qyrrevkom qyzmeti», «1921-1922 jj. ashtyq», «Qazaqstandaǵy sotsialistik indýstriialandyrý (máni men erekshelikteri)», «Respýblikanyń áleýmettik-ekonomikalyq damýy týraly pikir-talas - S. Sádýaqasov», «Kishi Qazan» (mazmuny jáne júzege asyrylýy)». «1928 j. 27 tamyzdaǵy «Bailar sharýashylyqtaryn tárkileý týraly» Respýblika Atkomy men Halyq Komissarlar Keńesiniń Dekreti», «Bai sharýashylyqtarynyń tárkileý» týraly», «Aýyl sharýashylyǵyndaǵy jappai kúshtep ujymdastyrý saiasaty», «Qazaqstandaǵy kúshtep ujymdastyrý saiasatynyń qasiretti saldary», «1929-1932 jyldardaǵy sharýalar kóterilisteri jáne narazylyqtar», «1931-1933 jyldardaǵy asharshylyq», «Qazaqstandaǵy ujymdastyrýdyń demografiialyq saldarlary», «Ujymdastyrýdy júzege asyrýdyń ádisterine qatysty ulttyq ziialylardyń («Beseýdiń haty») qoǵamdyq-saiasi kózqarasy men qatynasy» degen taqaryptarǵa ózgertilgen. 

Al otyzynshy jyldardaǵy repressiialar kezeńin oqytý mazmunyna «1936-1938 jj «úlken terror» jáne onyń Qazaqstandaǵy saldary» degen taqyryp nazarǵa iligedi.

Odan keiingi kezeńderde E.Bekmahanov, J.Táshenov, D.Qonaev siiaqty tulǵalardyń eńbegine jeke taqyryptar arnalǵan.

Táýelsizdik jyldaryndaǵy tarih qoldanystaǵy baǵdarlamada da, jańa redaktsiiada da negizinen memleket tarapynan qabyldanǵan baǵdarlamalar men strategiialardy dáripteýge arnalǵan taqyryptar toptasqan. Tek jańa redaktsiiada eldegi bilik tranzitiniń bastalýy tyń taqyryp retinde qosylǵan. 

Eske salsaq, Prezident Qasym-Jomart Toqaev jyl basyndaǵy Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda Qazaqstan tarihy men dúniejúzi tarihy boiynsha biryńǵai oqýlyqtardy engizýdi tapsyrǵan bolatyn.