Qazaqstan óz aýmaǵynda «Spýtnik V» vaktsinasynyń óndirisin oqshaýlap, durys strategiialyq sheshim qabyldady. Bul týraly N.F. Gamaleia atyndaǵy EMUZO direktorynyń ǵylymi jumystar jónindegi orynbasary Denis Logýnov aityp berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Ǵalymnyń aitýynsha, qazaqstandyq jáne reseilik vaktsinalardyń arasynda eshqandai aiyrmashylyq joq.
«Qazaqstan ózindegi vaktsina óndirisin oqshaýlap, durys strategiialyq sheshim qabyldady. Tehnologiia Resei Federatsiiasynda, Gamaleia ortalyǵynda bastaý alǵanymen, Qazaqstannyń Reseiden de, basqalardan da táýelsiz ózindik vaktsina óndirisi bar», – dedi D. Golýnov.
Sondai-aq ol vaktsina óndirisiniń sapasyna jetkilikti baqylaý júrgiziletinin atap ótti. «Mysaly, Reseide baqylaý aldymen óndiristik alańda júzege asyrylady, sodan keiin Gamaleia ortalyǵynyń avtorlyq baqylaýy, sodan keiin sapany memlekettik baqylaý júzege asyrylady. Osylaisha úsh kezeńdik sapa baqylaýy ótedi. Osydan keiin ǵana vaktsinany qoldanýǵa taratýǵa bolady. Qazaqstanda da osy qaǵidat boiynsha iske asyrylady degen oidamyn», – dedi ǵalym.
D. Logýnov búgingi tańda «Spýtnik V» vaktsinasyn óndirýge ótinimder Belarýs, Úndistan, Qytai, Koreia jáne basqa da birqatar elderden kelip túskenin aitty. Qazirdiń ózinde 16 memleket ony shuǵyl qoldanýǵa arnalǵan dári retinde tirkedi. Bul elderdiń bir bóligi de osy vaktsinany óz aýmaǵynda shyǵarýǵa nietti.
«Tehnologiialyq turǵyda vaktsina óndirisin basqa elge aýystyrý bioreaktorlardy ornatý men iske qosýdy, tehnologiialar transferi men shyǵyn materialdarynyń bolýyn bildiredi, – dedi D. Logýnov.
«Jabdyqtar jiyntyǵyn, shyǵyn materialdaryn jáne tehnologiiany qoldana otyryp, vaktsinany kez kelgen jerde jasaýǵa bolady. Árine, tiisti deńgeidegi mamandardyń da bolýy mańyzdy. Al Qazaqstanda munyń bári bar», - dep tolyqtyrdy ol.
Sondai-aq, D. Logýnov «Spýtnik V» vaktsinasyn tasymaldaý úshin jáne uzaq ýaqyt saqtaý úshin qandai da bir erekshe jaǵdai jasaýdy talap etpeitinin atap ótti.
«Vaktsinany – 20 gradýs temperatýrada segiz aiǵa deiin saqtaýǵa bolatyndyǵy dáleldendi. Bir ai ishinde +2, +8 temperatýrada saqtaýǵa bolady. Bul eldiń eń qiyr jerlerine deiin jetkizýge múmkindik beredi», - dedi ol.
«Spýtnik V» vaktsinasynyń tiimdiligi týraly aitar bolsaq, ǵalym infektsiianyń aldyn alý boiynsha 91,6 paiyz joǵary kórsetkishti kórsetkenin, sondai-aq aýyrǵan adamdar tek KVI-diń jeńil túrine ushyraǵanyn alǵanyn aitty.
«Bul jaǵdaida biz álemdik kóshbasshy eldermen birdei bolyp otyrmyz. Immýndaý printsipi virýstyq infektsiiaǵa qarsy nýklein qyshqylynyń túrli jolmen daiyndalyp qoldanylýynda jatyr. Sondyqtan ol tabiǵi immýndyq reaktsiiaǵa óte uqsas keledi. Eń mańyzdy artyqshylyǵy – vaktsina immýnitettiń gýmoraldy bailanysyn ǵana emes, sonymen qatar jasýshalyq bailanysty da týdyrady. Bul eki komponenttiń áreket etetinin bildiredi. Olardyń bireýi – antidenelik, ekinshisi –T-jasýshalary jasýshanyń virýsty juqtyrǵanyn nemese juqpaǵanyn anyqtaityn jasýshalyq. Aita ketý kerek, álemdik naryqtaǵy barlyq kóshbasshy vaktsinalar- teńdestirilgen immýnitetti jáne gýmoraldy jáne jasýshalyq immýnitetti týdyrýa alady», – dedi Ortalyq direktorynyń orynbasary.
Balalarǵa arnalǵan vaktsinany qoldaný máselesin qozǵai otyryp, D. Logýnov halyqaralyq retteýshige sáikes zertteý birneshe kezeńnen ótetinin jáne pediatriialyq hattamalarǵa sáikes kelýi tiis ekenin atap ótti.
Vaktsinanyń janama áserlerine kelsek, ǵalym dene temperatýrasynyń qysqa merzimdi joǵarylaýy, inektsiia ornyndaǵy aýyrsyný jáne keide 2-3 kúnde ketetin bas aýrýy bolatynyn atap ótti.
«Egde jastaǵy adamdarda tumaýǵa uqsas áserdiń mundai kórinisteri birneshe ese az, bul immýndyq júieniń belsendiligimen bailanysty», – dedi ol.
D. Logýnov vaktsinalarda tiri virýs joq ekendigini jetkizdi. Aǵzaǵa tek bir S-aqýyz geni jetkiziledi. Vaktsinada virýstyq polimerazdar men effektorly aqýyzdar joq, sondyqtan vaktsinalaýdan keiin virýstyq infektsiia paida bolmaidy jáne adam kez kelgen infektsiiany juqtyrý turǵysynan qaýipti emes.
Ol sondai-aq koronavirýs infektsiiasymen aýyryp ketken adamdarǵa vaktsinany qoldanýda qarsy kórsetilimder joq ekenin atap ótti. Sondyqtan bul adamnyń óz sheshimi ekendigin jáne joǵary immýndyq qajettiligine bailanysty ekendigin aitty.
«Vaktsinalaý antidenelerdi aýrýsyz jáne esh ýlanýsyz erkin alýǵa múmkindik beredi», – dedi ol. Sondai-aq vaktsinany alǵannan keiin infektsiia juqtyrǵan kezdegidei immýndyq fýnktsiialardy oqshaýlaý jáne bólshekteý bolmaitynyn atap ótti.
Vaktsinanyń quramynda naqty allergender joq ekendigi de aityldy, biraq allergiialyq reaktsiiasy bar adamdar aldymen dárigermen keńesý kerek bolady.
«Úshinshi kezeńde birinshi komponentti 33,5 myń adam, ekinshide 32 myńǵa jýyq adam aldy. Alaida zertteýge qabyldaý aiaqtaldy, óitkeni odan ári jappai vaktsinalaý jariialandy jáne platsebo tobynyń keńeiýi etikaǵa jatpaidy. Ári qarai, immýnitettiń uzaqtyǵy, onyń qanshalyqty zararsyzdandyratyny jáne baqylaý kezeńiniń sońynda, alty aidan bir jylǵa deiin qandai epidemiologiialyq tiimdilik bolatyndyǵy baqylanady», – dedi ol.
Eske salsaq, ótken jyldyń jeltoqsan aiynan bastap Qazaqstanda reseilik «Spýtnik V» vaktsinasyn óndirý bastaldy. Qazaqstannan shyǵarylǵan 6 myń doza «Spýtnik V» vaktsinasy Reseige tekserýge jiberildi. Reseilik «Spýtnik V» vaktsinasy koronavirýstan 92%-ǵa jýyq qorǵaidy. Synaqtyń sońǵy satysyndaǵy nátije The Lancet jýrnalynda jariialandy.
