Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynda dárigerler, psihologtar men áleýmettik qyzmetkerlerden quralǵan 40 meditsina qyzmetkeri genderlik zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderge meditsinalyq kómek kórsetýdiń praktikalyq bilimimen jáne tájiribesimen qamtamasyz etýden turatyn eki kúndik qazaq tilindegi onlain-treningten ótti.
2020 jyldyń sáýir aiynda Densaýlyq saqtaý ministrligi IýNFPA-nyń qoldaýymen ázirlengen genderlik zorlyq-zombylyq kezinde meditsinalyq kómek kórsetýdiń otandyq praktikadaǵy alǵashqy klinikalyq hattamasyn bekitip qabyldady.
Bul hattamany is júzinde engizýge kómektesý úshin Densaýlyq saqtaý ministrligi men UNFPA Ulybritaniianyń Nur-Sultandaǵy Elshiliginiń qoldaýymen meditsinalyq-sanitariialyq alǵashqy kómek qyzmetkerleri úshin qazaq jáne orys tilderinde onlain-kýrs ázirledi. Sebebi olar - genderlik zorlyq-zombylyqqa ushyraǵan jandarmen birinshi bolyp qarym qatynas ornatatyn qyzmetkerler.
Álemdegi árbir úshinshi áiel negizinen jynystyq seriktes tarapynan fizikalyq nemese jynystyq zorlyq-zombylyqqa ushyraidy. Qazaqstanda serigi bar 18-75 jas aralyǵyndaǵy áielderdiń 17% óz ómirinde birneshe ret fizikalyq nemese jynystyq zorlyq-zombylyqqa, tipti ekeýin de bastan keshirgenin habarlady.
Meditsinalyq jáne áleýmettik qyzmetkerler men politsiianyń birlesken qyzmeti zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýda jáne oǵan jaýap berýde mańyzdy ról atqarady.
Jedel járdem qyzmetkerleri, ádette, zorlaýdyń nemese turmystyq zorlyq-zombylyqtyń qurbany bolǵan áielderdi birinshi bolyp tekseredi.
Túrmeler, psihiatriialyq aýrýhanalar jáne qarttar úii siiaqty mekemelerge baratyn densaýlyq saqtaý mamandary zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderge syrtqy kómektiń jalǵyz kózi bola alady.
«Áielder men qyzdarǵa qatysty zorlyq-zombylyq adam quqyǵyn buzý bolyp tabylady, al áielder men qyzdar úshin uzaq merzimdi fizikalyq, jynystyq jáne psihikalyq zardaptar aýyr tiýimen qatar ólimge de alyp kelýi yqtimal. Zorlyq-zombylyq áielderdiń jalpy ál-aýqatyna keri áserin tigizedi jáne olardyń qoǵamǵa tolyq qatysýyna kedergi keltiredi. Bul olardyń otbasylaryna, olardyń qoǵamdastyǵyna jáne jalpy elge áser etedi. Zorlyq-zombylyq úlken shyǵyndarmen bailanysty densaýlyq saqtaý salasyna úlken aýyrtpalyqtan bastap sot shyǵyndary men ónimdiliktiń joǵalýyna deiin alyp keledi. Meditsina qyzmetkerleri zorlyq-zombylyq qurbandarymen jii bailanysta bolady, sondyqtan bul onlain-trening genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy Densaýlyq saqtaý sharalaryn adam quqyqtaryna negizdelýge jáne genderlik zorlyq-zombylyqtan aman qalǵan barlyq adamdarǵa paida ákelýdiń taǵy bir qadamy bolyp tabylady», - dedi BUU halyqty qonystandyrý salasyndaǵy qorynyń Qazaqstandaǵy ókili (UNFPA), Qyrǵyzstan men Túrikmenstan úshin eldik direktory Djýliia Valeze.
Birinshi topqa 40 qatysýshy Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń densaýlyq saqtaý mekemelerinen tańdaldy, óitkeni dál osy aimaqtarda UNFPA genderlik zorlyq-zombylyqqa vedomstvoaralyq den qoiý boiynsha jobalar júrgizip, tájiribeden ótkizdi.
«Jalpy, Qazaqstan Respýblikasynyń Densaýlyq saqtaý ministrligi genderlik zorlyq-zombylyqqa den qoiý boiynsha onlain-treningter ótkizýdi búgingi kúnniń ózekti máselesi retinde qoldaidy. Áielder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq jeke másele retinde qarastyrylyp jazasyz qalyp jatady. Sondyqtan zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý óte qajet. Bul tulǵaaralyq qatynastar máselelerin sheshýge, zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan daǵdylar men daǵdylardy damytýǵa yqpal etetin treningter», - dedi QR Densaýlyq saqtaý ministrligi Meditsinalyq qyzmetti uiymdastyrý departamentiniń bas sarapshysy Rabiǵa Milibaeva.
«Ókinishke orai, COVID-19 pandemiiasy burynnan bar genderlik teńsizdikti kúsheitti jáne búkil álemde, sonyń ishinde Qazaqstanda da otbasylyq zorlyq-zombylyqtyń jiileýi baiqaldy. Ony jaqynda «BUU Áielderi» men IýNFPA-nyń jedel genderlik baǵalaýy rastap otyr. Qazaqstandaǵy densaýlyq saqtaý júiesi genderlik zorlyq-zombylyqty basynan ótkergen adamdardy anyqtaýǵa jáne olarǵa qoldaý kórsetýge bolatyn negizgi tetik bolyp tabylady. Men Ulybritaniianyń Qazaqstandaǵy genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy áreket etýge kómektesetin UNFPA jobasyn qoldaitynyna maqtanamyn. Joba boiynsha meditsina qyzmetkerlerine arnalǵan trening olardy genderlik zorlyq-zombylyqtan aman qalǵandarǵa tiimdi qyzmet kórsetýge jaqsy daiyndaityna senimim mol», - deidi Ulybritaniianyń Qazaqstandaǵy elshisi Maik Gifford.
