شىمكەنت قالاسى مەن تٷركٸستان وبلىسىندا دەرٸگەرلەر, پسيحولوگتار مەن ەلەۋمەتتٸك قىزمەتكەرلەردەن قۇرالعان 40 مەديتسينا قىزمەتكەرٸ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتان زارداپ شەككەندەرگە مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ پراكتيكالىق بٸلٸمٸمەن جەنە تەجٸريبەسٸمەن قامتاماسىز ەتۋدەن تۇراتىن ەكٸ كٷندٸك قازاق تٸلٸندەگٸ ونلاين-ترەنينگتەن ٶتتٸ.
2020 جىلدىڭ سەۋٸر ايىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ يۋنفپا-نىڭ قولداۋىمەن ەزٸرلەنگەن گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىق كەزٸندە مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ وتاندىق پراكتيكاداعى العاشقى كلينيكالىق حاتتاماسىن بەكٸتٸپ قابىلدادى.
بۇل حاتتامانى ٸس جٷزٸندە ەنگٸزۋگە كٶمەكتەسۋ ٷشٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەن UNFPA ۇلىبريتانييانىڭ نۇر-سۇلتانداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن مەديتسينالىق-سانيتارييالىق العاشقى كٶمەك قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە ونلاين-كۋرس ەزٸرلەدٸ. سەبەبٸ ولار - گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان جاندارمەن بٸرٸنشٸ بولىپ قارىم قاتىناس ورناتاتىن قىزمەتكەرلەر.
ەلەمدەگٸ ەربٸر ٷشٸنشٸ ەيەل نەگٸزٸنەن جىنىستىق سەرٸكتەس تاراپىنان فيزيكالىق نەمەسە جىنىستىق زورلىق-زومبىلىققا ۇشىرايدى. قازاقستاندا سەرٸگٸ بار 18-75 جاس ارالىعىنداعى ەيەلدەردٸڭ 17% ٶز ٶمٸرٸندە بٸرنەشە رەت فيزيكالىق نەمەسە جىنىستىق زورلىق-زومبىلىققا, تٸپتٸ ەكەۋٸن دە باستان كەشٸرگەنٸن حابارلادى.
مەديتسينالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك قىزمەتكەرلەر مەن پوليتسييانىڭ بٸرلەسكەن قىزمەتٸ زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋدا جەنە وعان جاۋاپ بەرۋدە ماڭىزدى رٶل اتقارادى.
جەدەل جەردەم قىزمەتكەرلەرٸ, ەدەتتە, زورلاۋدىڭ نەمەسە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ قۇربانى بولعان ەيەلدەردٸ بٸرٸنشٸ بولىپ تەكسەرەدٸ.
تٷرمەلەر, پسيحياترييالىق اۋرۋحانالار جەنە قارتتار ٷيٸ سيياقتى مەكەمەلەرگە باراتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى زورلىق-زومبىلىقتان زارداپ شەككەندەرگە سىرتقى كٶمەكتٸڭ جالعىز كٶزٸ بولا الادى.
«ەيەلدەر مەن قىزدارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق ادام قۇقىعىن بۇزۋ بولىپ تابىلادى, ال ەيەلدەر مەن قىزدار ٷشٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ فيزيكالىق, جىنىستىق جەنە پسيحيكالىق زارداپتار اۋىر تيۋٸمەن قاتار ٶلٸمگە دە الىپ كەلۋٸ ىقتيمال. زورلىق-زومبىلىق ەيەلدەردٸڭ جالپى ەل-اۋقاتىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەدٸ جەنە ولاردىڭ قوعامعا تولىق قاتىسۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ. بۇل ولاردىڭ وتباسىلارىنا, ولاردىڭ قوعامداستىعىنا جەنە جالپى ەلگە ەسەر ەتەدٸ. زورلىق-زومبىلىق ٷلكەن شىعىندارمەن بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ٷلكەن اۋىرتپالىقتان باستاپ سوت شىعىندارى مەن ٶنٸمدٸلٸكتٸڭ جوعالۋىنا دەيٸن الىپ كەلەدٸ. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىمەن جيٸ بايلانىستا بولادى, سوندىقتان بۇل ونلاين-ترەنينگ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى دەنساۋلىق ساقتاۋ شارالارىن ادام قۇقىقتارىنا نەگٸزدەلۋگە جەنە گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتان امان قالعان بارلىق ادامدارعا پايدا ەكەلۋدٸڭ تاعى بٸر قادامى بولىپ تابىلادى», - دەدٸ بۇۇ حالىقتى قونىستاندىرۋ سالاسىنداعى قورىنىڭ قازاقستانداعى ٶكٸلٸ (UNFPA), قىرعىزستان مەن تٷرٸكمەنستان ٷشٸن ەلدٸك ديرەكتورى دجۋلييا ۆالەزە.
بٸرٸنشٸ توپقا 40 قاتىسۋشى شىمكەنت قالاسى مەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸنەن تاڭدالدى, ٶيتكەنٸ دەل وسى ايماقتاردا UNFPA گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا ۆەدومستۆوارالىق دەن قويۋ بويىنشا جوبالار جٷرگٸزٸپ, تەجٸريبەدەن ٶتكٸزدٸ.
«جالپى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا دەن قويۋ بويىنشا ونلاين-ترەنينگتەر ٶتكٸزۋدٸ بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ ٶزەكتٸ مەسەلەسٸ رەتٸندە قولدايدى. ەيەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق جەكە مەسەلە رەتٸندە قاراستىرىلىپ جازاسىز قالىپ جاتادى. سوندىقتان زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ٶتە قاجەت. بۇل تۇلعاارالىق قاتىناستار مەسەلەلەرٸن شەشۋگە, زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان داعدىلار مەن داعدىلاردى دامىتۋعا ىقپال ەتەتٸن ترەنينگتەر», - دەدٸ قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەديتسينالىق قىزمەتتٸ ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باس ساراپشىسى رابيعا ميليباەۆا.
«ٶكٸنٸشكە وراي, COVID-19 پاندەميياسى بۇرىننان بار گەندەرلٸك تەڭسٸزدٸكتٸ كٷشەيتتٸ جەنە بٷكٸل ەلەمدە, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستاندا دا وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ جيٸلەۋٸ بايقالدى. ونى جاقىندا «بۇۇ ەيەلدەرٸ» مەن يۋنفپا-نىڭ جەدەل گەندەرلٸك باعالاۋى راستاپ وتىر. قازاقستانداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتى باسىنان ٶتكەرگەن ادامداردى انىقتاۋعا جەنە ولارعا قولداۋ كٶرسەتۋگە بولاتىن نەگٸزگٸ تەتٸك بولىپ تابىلادى. مەن ۇلىبريتانييانىڭ قازاقستانداعى گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى ەرەكەت ەتۋگە كٶمەكتەسەتٸن UNFPA جوباسىن قولدايتىنىنا ماقتانامىن. جوبا بويىنشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە ارنالعان ترەنينگ ولاردى گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتان امان قالعاندارعا تيٸمدٸ قىزمەت كٶرسەتۋگە جاقسى دايىندايتىنا سەنٸمٸم مول», - دەيدٸ ۇلىبريتانييانىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ مايك گيففورد.
