Foto: QR DSM
Qazaqstan virýstyq gepatitpen kúres salasynda aimaqtaǵy úzdik elderdiń biri retinde Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń (DDU) joǵary baǵasyn aldy. Bul jetistik — 28 shildede atap ótiletin Dúniejúzilik gepatitke qarsy kúres kúnine orai aityldy, dep habarlaidy Ult.kz.
DDU 2016 jyly qabyldaǵan «2030 jylǵa qarai S gepatitin joiý» baǵdarlamasy aiasynda Qazaqstan TMD men Ortalyq Aziia keńistiginde kóshbasshy el retinde tanyldy.
Alańdatar derekter:
-
Álemde jyl saiyn 1,3 million adam virýstyq gepatitten kóz jumady — bul kúnine shamamen 3500 adam degen sóz;
-
2022 jyly:
-
254 mln adam – V gepatitimen,
-
50 mln adam – S gepatitimen aýyrdy;
-
-
Qazaqstanda 2024 jyly:
-
V gepatitimen – 33 462 adam,
-
S gepatitimen – 35 984 adam dispanserlik esepte turǵan;
-
Alǵash ret anyqtalǵandar sany – tiisinshe 5360 jáne 8470 adam;
-
-
400 000-ǵa jýyq qazaqstandyq skriningten ótti, 30 000-nan astam eresek patsient virýsqa qarsy em aldy.
Elde qandai sharalar qabyldanýda?
Qazaqstanda:
-
1998 jyldan bastap sábilerge perzenthanada V gepatitine qarsy vaktsina egiledi;
-
Gepatologiialyq ortalyqtarda tegin skriningtik tekserýler júrgiziledi;
-
Mamandandyrylǵan em men diagnostikanyń barlyq túri qoljetimdi;
-
El boiynsha aǵartýshylyq aktsiialar men aldyn alý baǵdarlamalary belsendi júrgizilýde.
2025 jylǵy «Gepatitpen kúres: kedergilerdi joiamyz» urany gepatitti joiý jolyndaǵy basty maqsat — halyqtyń aqparattanýyn arttyryp, vaktsinatsiia men emdi qoljetimdi etý ekenin aiqyndaidy.
Neni bilý mańyzdy?
-
Gepatit – baýyrdyń qabynýy, ony A, V, S, D jáne E virýstary týdyrady.
-
Aýrýdyń eń qaýipti túrleri – V jáne S, olar baýyr tsirrozy men obyryna ákelýi múmkin.
-
Eki jolmen qorǵanýǵa bolady:
-
Gigiena jáne qaýipsiz ómir salty (infektsiia jolyn úzý úshin);
-
Vaktsinatsiia jáne virýsqa qarsy em (95% jaǵdaida tiimdi).
-
DDU-nyń moiyndaýy — otandyq densaýlyq saqtaý salasynyń jetistigi ǵana emes, bolashaqqa senimmen qaraýdyń negizi. Árbir azamattyń óz densaýlyǵyna jaýapkershilikpen qaraýy — gepatitke qarsy kúrestiń sheshýshi bóligi.
