BUU Bas Assambleiasy 74-sessiiasynyń Jalpy debatynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń sóz sóileýi Niý-Iork saparynyń basty oqiǵasy boldy, dep habarlaidy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Qazaqstan Prezidenti halyqaralyq bedeldi minberde BUU búkil adamzattyń múddesin qorǵaityn ámbebap ári biregei uiym ekenin málimdedi.
– Búginde Ulttar uiymy ǵalamdyq damý jáne órkenietter sabaqtastyǵyn qamtamasyz etýde asa mańyzdy ról atqaryp keledi. Bas hatshy Antoniý Gýterrishtiń ár adam men memleket taǵdyryn ortaq qundylyq dep taýyp, nazardan tys qaldyrmaý ideiasyn Qazaqstan tolyq qoldaidy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy 2030 jylǵa deiingi Turaqty damý maqsattaryn júzege asyrýda eleýli kedergi keltirip otyrǵan álemdegi geosaiasi jáne geoekonomikalyq ózgeristerge qatysty óziniń alańdaýshylyǵyn bildirdi.
Osyǵan bailanysty Prezident ǵalamnyń jańa shynaiy kelbeti jaǵdaiyndaǵy syn-qaterlerdiń negizgi faktorlaryn atap kórsetti.
– Birinshiden, eski qaqtyǵystardyń qaita qaýlap, álemniń ár túkpirindegi jaǵdaidyń ýshyǵýy burynǵy bólinisterdiń jigin ashyp, jahandyq derjavalardy tolyqtai áskeri qaqtyǵys jaǵdaiyna jetkizip, jańa máseleler týyndatyp otyr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy ekinshi faktor retinde ǵalamdyq jáne aimaqtyq oiynshylar arasyndaǵy qarym-qatynasta bir-birine degen senimniń joqtyǵyn atady. Onyń aitýynsha, bul búgingi qaýipsizdik qurylymy men qarýlanýdy baqylaý júiesiniń irgesin sógip, jappai qarýlanýǵa ákep soǵýy múmkin.
– Bul syn-qaterlerdi uzaq merzimdi sanktsiialar, saýda soǵysy, ǵaryshtaǵy baqtalastyqtyń artýy, kibertehnologiialar men jasandy intellekt tereńdetip jiberdi. Osy aitylǵandardyń barlyǵy - ýshyqqan fýndamentaldy daǵdarystyń qaýipti aspektileriniń kórinisi,– dedi Prezident.
Memleket basshysy úshinshi faktor retinde Soltústik pen Ońtústik arasyndaǵy áleýmettik, ekonomikalyq jáne tehnologiialyq teńsizdikti, kózqarastar qaqtyǵysynyń artýy, sonymen qatar ǵalamdyq qaryz daǵdarysyn atap kórsetti.
Qasym-Jomart Toqaev protektsionizm men ultshyldyq saiasatynyń kúsheiýi halyqaralyq áriptestik pen yntymaqtastyqqa kedergi keltirip otyr dep sanaidy.
Ǵalamdyq turaqsyzdyq faktoryn týdyratyn tórtinshi másele – qorshaǵan ortanyń tozýy. Prezident Ortalyq Aziiadaǵy klimattyń ózgerýi dalanyń shólge ainalýyna, muzdyqtardyń erýine jáne aýyz sý men aǵyn sýdyń qainar kóziniń tartylýyna ákelip soǵatynyn málimdedi.
– Osyndai kúrdeli jaǵdaida Qazaqstan inkliýzivti jáne turaqty damý, jan-jaqty dialog pen beibitshilikti saqtaý saiasatyn udaiy júzege asyryp keledi, – dedi Memleket basshysy.
Prezident iadrolyq qarýdan azat beibitshilikke qol jetkizý Qazaqstan úshin negizgi basymdyq bolyp tabylatynyn atap ótti. Baiandamada elimizdiń antiiadrolyq bastamalaryna, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qarýdy taratpaý jáne qarýsyzdaný protsesine qosqan eleýli úlesine zor kóńil bólindi.
Qasym-Jomart Toqaev Iranǵa qatysty jan-jaqty qamtylǵan birlesken is-qimyldar jospary men Korei túbegin iadrolyq qarýsyzdandyrýdy júzege asyrýdaǵy problemalar taraptardyń ózara múddelerin eskere otyryp, tek saiasi ádis-tásilmen ǵana sheshilýi kerek dep esepteidi.
Memleket basshysy óz baiandamasynda Aziiadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńesti qaýipsizdik pen damý boiynsha tolyqqandy aimaqtyq uiym retinde qaita qurýdy usyndy. Onyń aitýynsha, Qazaqstan bul usynysty 2020 jyly atalǵan uiymǵa tóraǵalyq etý kezinde júzege asyrýdy qolǵa almaq.
Prezident Aýǵanstan men Taiaý Shyǵystaǵy jaǵdaiǵa qatysty bizdiń eldiń ustanymyn aityp, «Jýsan» gýmanitarlyq operatsiiasynyń tájiribesimen bólisýge ázir ekenin bildirdi.
Qasym-Jomart Toqaev BUU óz missiiasyn oryndaý barysynda kezigetin keibir kedergilerge nazar aýdardy. Osy oraida, Memleket basshysy Bas hatshy Antoniý Gýterrishtiń BUU-ny reformalaý jónindegi naqty ári batyl qadamdaryn uiymǵa múshe-memleketterdiń barlyǵy keńinen qoldaýǵa laiyqty ekenin atap ótti.
Turaqty damý maqsattary týraly aita kele, Prezident biylǵy mamyr aiynda Qazaqstanda ashylǵan Halyqaralyq uiymdar ǵimaratynyń bazasynda Ortalyq Aziia memleketteri men Aýǵanstan úshin Turaqty damý ortalyǵyn qurý jóninde usynys bildirdi.
Qasym-Jomart Toqaevtyń baiandamasynyń tolyq mátinimen myna silteme arqyly tanysa alasyz.
