Kollaj: Ult.kz
Kúni keshe Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Túrkiia memleketine issaparǵa bardy. Sapar barysynda eki el arasynda 18 kelisimge qol qoiyldy. Osy rette Ult.kz tilshisi saiasattanýshy Qazbek Maigeldinovten Qazaqstan men Túrkiia arasyndaǵy qarym-qatynastyń qazirgi baǵyty men bolashaǵy týraly pikir bildirýin suraǵan edi.
Saiasattanýshy Qazaqstan men Túrkiia basshylarynyń resmi kezdesýi ekijaqty qatynasty jańa strategiialyq deńgeige kóterdi dep esepteidi. Ol Prezident Qasym-Jomart Toqaev pen Túrkiia Prezidenti Rejep Taiyp Erdoǵan ózara senim men baýyrlastyqqa negizdelgen bailanysty nyǵaitýǵa ýaǵdalasty. Sonymen qatar, Qazaqstan Prezidenti Túrkiianyń eń joǵary memlekettik nagradasymen marapattaldy. Bul — ekijaqty syilastyq pen senimniń simvoly ekenin aitty.
Halyqaralyq jáne ekonomikalyq yntymaqtastyq
Saiasattanýshynyń sózinshe, eki el BUU reformasy, jahandyq beibit bastamalar, óńirlik turaqtylyq máseleleri boiynsha ortaq ustanymda. Ekonomikalyq salada da naqty maqsattar qoiylyp otyr. Saýda ainalymyn 10–15 milliard dollarǵa deiin arttyrý kózdelýde (qazirgi kólem – shamamen 5 milliard dollar). Qazaqstan Túrkiiaǵa 1 milliard dollar kóleminde 34 túrli taýar eksportyna daiyn ekenin málimdedi.
"Túrik kompaniialary aýyl sharýashylyǵy infraqurylymy men densaýlyq saqtaý salasyna investitsiia salýǵa qyzyǵýshylyq bildirdi. Energetika salasynda da jańa múmkindikter ashylyp otyr — atap aitqanda, Baký–Jeihan baǵyty arqyly munai tasymalyn ártaraptandyrý josparlanǵan", — deidi Qazbek Maigeldinov.
Qorǵanys jáne qaýipsizdik salasyndaǵy áriptestik
Qazaqstan men Túrkiia áskeri salada da yntymaqtastyqty keńeitýde. Túrkiiada óndiriletin drondar endi Qazaqstanda da jasalatyn bolady. Túrik ofitserleri qazaqstandyq áriptesterdi oqytý protsesine qatysýda. Sonymen qatar, BUU beibitshilik missiialaryna birlesip qatysý týraly tehnikalyq kelisim jasaldy.
Saiasattanýshynyń aitýynsha, Qazaqstan qorǵanys salasynda balama seriktesterdi qarastyrý arqyly Reseige táýeldilikti azaitýǵa umtylýda. Túrkiia – zamanaýi qarý-jaraq pen áskeri tehnologiialardy jetkizýshi elderdiń biri.
Mádeni-gýmanitarlyq bailanys
Mádeni jáne bilim berý salasyndaǵy qarym-qatynas ta qarqyn alyp keledi. Qazirgi tańda Túrkiiada 12 myńnan astam qazaqstandyq stýdent bilim alýda. Qazaqstanda túrik litseileri men joǵary oqý oryndaryn ashý týraly kelisimderge qol jetkizildi. Sonymen qatar, Túrkiia azamattaryna vizasyz júrý merzimi 90 kúnge deiin uzartyldy.
Kópvektorly saiasat
Qazaqstanda kei bir sarapshylar Qazaqstanǵa Reseiden soǵys qaýpi bar ekenin aitady. Osy rette biz Qazbek Maigeldinovten Qazaqstanǵa Resei tarapynan qandai da bir qaýip tóne qalǵan jaǵdaida Túrkiia bizge odaqtas bolýy múmkin be ekenin suradyq. Biraq Qazbek Maigeldinov bul baǵytta taraǵan túrli qaýesetterge senbeýge shaqyrdy.
Onyń aitýynsha Qazaqstan úshin Resei strategiialyq áriptes bolyp qala beredi.
"Qazaqstannyń kópvektorly syrtqy saiasaty ulttyq múddege negizdelgen. Túrkiiamen de, Reseimen de teńgerimdi qatynas saqtalady", – dedi ol.
«Bul jerde eshqandai neoosmanizm nemese pantúrkizm joq»
Buǵan deiin Astanaǵa saparmen kelgen Túrkiia Prezidenti Rejep Taiyp Erdoǵan Qazaqstandy "ata-babalarymyzdyń jeri" dep ataǵan bolatyn. Tilshimiz sarapshydan: "Erdoǵan "ózimsinip" Qazaqstanǵa bilik júrgizgisi kelýi múmkin be?" - dep surady.
Saiasattanýshy ony tarihi-rýhani maǵynada aitylǵan málimdeme dep baǵalaidy.
«Bul jerde eshqandai neoosmanizm nemese pantúrkizm joq. Erdoǵan bul sózdi imperiialyq maqsatpen emes, túrki halyqtarynyń ortaq tamyryn eske salý úshin aitty», — deidi Qazbek Maigeldinov.
Bolashaq perspektivalar
Qazaqstan men Túrkiia arasyndaǵy strategiialyq áriptestik tereńdep keledi. Jyl saiynǵy joǵary deńgeidegi kezdesýler, jańa kelisimder men jobalar — osynyń aiǵaǵy. Túrkiia Qazaqstan úshin Resei men Qytai arasyndaǵy tepe-teńdik faktory retinde mańyzdy ról atqarady dep esepteiti sarapshy.
Qazirdiń ózinde túrik investorlary densaýlyq saqtaý, logistika, ónerkásip jáne energetika salalaryna belsendi túrde qatysýda.
«Qazaqstan óz egemendigin berik ustanady. Túrkiiamen yntymaqtastyq osy táýelsizdikke negizdelgen», — dep túiindedi saiasattanýshy.
