2022 jylǵy qańtar aiynda memlekettik biýdjetke salyq túsimderi boiynsha jospar 110,7% oryndaldy (jospar boiynsha 996,2 mlrd. teńge, 106,9 mlrd. teńgege asyra oryndaýmen 1 103,1 mlrd. teńge tústi), dep habarlaidy QazAqparat.
Bul ótken jylǵy uqsas kezeńmen salystyrǵanda 2,2 ese nemese 612,7 mlrd. teńgege joǵary.
Onyń ishinde:
- Respýblikalyq biýdjet 102,2% oryndaldy (jospar boiynsha 801,3 mlrd.teńge, 17,6 mlrd. teńgege asyra oryndaýmen 818,9 mlrd. teńge tústi), ótken jylǵy uqsas kezeńimen salystyrǵanda 3 ese nemese 549,9 mlrd. teńgege ósti.
- Jergilikti biýdjet 145,8% oryndaldy (jospar boiynsha 194,9 mlrd.teńge, 89,3 mlrd. teńgege asyra oryndaýmen 284,2 mlrd. teńge tústi) 2021 jylǵy uqsas kezeńimen salystyrǵanda 28,3% nemese 62,8 mlrd. teńgege ósti.
2021 jylǵy uqsas kezeńimen salystyrǵanda Respýblikalyq biýdjetke túsimderdiń eń kóp somasy munaiǵa salynatyn korporativti tabys salyǵy boiynsha 300,7mlrd. teńgege nemese 3,2 ese jáne eksporttyq keden bajdary boiynsha 124,3mlrd. teńgege nemese 8,3 ese óskeni baiqalady.
Túsimderdiń ósýine mynadai faktorlar áser etti.
2022 jyly qańtar aiyn ótken jylǵy uqsas kezeńmen salystyrǵanda negizgi eksporttyq pozitsiialarǵa, onyń ishinde munaiǵa 59,0%, aliýminiige 49,9%, myryshqa 33,3%, mysqa 22,7% jáne qorǵasynǵa 16,3% baǵanyń ósýi baiqalady. Shiki munaiǵa salynatyn kedendik áketý bajynyń mólsherlemesi 55,6%-ǵa ósti (1 tonna úshin ortasha mólsherlemesi 2021 jylǵy qańtarda– 45,0 $, 2022 jylǵy qańtarda – 70,0$).
Úshinshi eldermen taýar ainalymy 2021 jyly 14,1%-ǵa ósti (eksport 25,8%-ǵa ósti, import 6,2%-ǵa tómendedi).
Ótken jylǵy uqsas kezeńimen salystyrǵanda 2022 jylǵy qańtar aiynda ótkizý boiynsha ainalym 23,9%-ǵa ulǵaidy (6 320 mlrd. teńgeden 7 827 mlrd. teńgege deiin).
Jalpy, 2022 jylǵy qańtar aiynda elektrondy shot-faktýralardyń derekteri boiynsha óner, oiyn-saýyq jáne demalys boiynsha 2 esege, ken óndirý ónerkásibi jáne karerlerdi qazý 1,8 esege, ózge de qyzmetter túrlerin usyný 1,8 esege, bilim berý 66,5%, kásibi, ǵylymi jáne tehnikalyq qyzmet 48,4%, densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik qyzmetter 33,5%, sýmen jabdyqtaý jáne káriz júiesi 31,5%, qurylys 28,9%, óńdeý ónerkásibi 26,9%, aýyl, orman jáne balyq sharýashylyǵy 16,5% jáne kóterme jáne bólshek saýda; avtomobilderdi jáne mototsiklderdi jóndeý 15,9%-ǵa ósti.
Ótken jylǵy uqsas kezeńimen salystyrǵanda 2022 jylǵy qańtarǵa bir salyq tóleýshige onlain baqylaý-kassa mashinalarynan ortasha túsimi 17,5%-ǵa ósti (3,6 mln. teńgeden 4,2 mln. teńgege deiin).
Bul rette, salalar bóliginde ortasha túsimniń ósýi kólik jáne qoimaǵa qoiý boiynsha 2,1 esege, ózge de qyzmetter túrlerin usyný 30,4%, óner, oiyn-saýyq jáne demalys 30,2%, kóterme jáne bólshek saýda; avtomobilderdi jáne mototsiklderdi jóndeý 28,0%, bilim berý 12,3%, turý jáne tamaqtaný boiynsha qyzmetter 10,5%-ǵa óseni baiqalady.
