© Chempionat.com
Sonymen, triller janryndaǵy «Kalmar oiyny» korei dramasynyń úshinshi maýsymy aiaqtaldy. Oqiǵa ekinshi maýsym aiaqtalǵan jerden bastalady: Son Ki Hýn (465-oiynshy) Oiynǵa ekinshi ret oralyp, ony birjola aiaqtaýdy maqsat etedi. Ekinshi maýsymnyń sońynda Ki Hýn Jetekshi men VIP-terdiń buiryǵymen Oiyndy basqaratyn jumysshylar men sarbazdarǵa qarsy sátsiz kóterilis uiymdastyrdy. Úmitteri úzilgen soń, Ki Hýn men aman qalǵan odaqtastary qaitadan Oiynǵa oralady. Osy oraida Ult.kz tilshisi oiyn barysyn taldap, atalǵan serial týraly qazaqstandyqtar ne dep jatqanyn anyqtap kórdi.
Keiipkerler
Serialdyń avtorlary «Kalmar oiynynyń» finalyna erekshe mán bergen. Jarylyspen aiaqtalǵan sońǵy bólim – búkil maýsymnyń eń áserli ári sharyqtaý shegi. Oiyn basty keiipkerdiń jan túrshigerlik ólimimen aiaqtalyp, sońǵy kórinis keleshekte bolýy múmkin spin-offqa negiz salyp turǵandai áser qaldyrady.
«Adamdar baqytty aiaqtalýdy unatady, men de sondaimyn. Biraq keibir hikaialar tabiǵatynan ondai aiaqtaýǵa kelmeidi. Eger májbúrlep baqytty soń jasasańyz, maǵynasy buzylady. Eger oqiǵa ómirdi beinelese, ol árdaiym baqytpen aiaqtalmaidy. «Kalmar oiyny» – bul turǵyda erekshelik emes», – dedi shoý avtory Hvan Don Hek.
Serialda keiipkerlerdiń kópshiligi sońyna deiin tiri jetpeidi. Úshinshi maýsymda aman qalǵan oiynshylar: Ki Hýn (465), Hen Djý (120), anasy men uly Gym Chja (149) jáne Ion Sik (007), júkti Chýn Hi (222) men onyń burynǵy kúieýi, kriptobloger Men Gi (333), uialshaq Min Sý (123), Nam Giý (124), shaman Sen Ne O (044) jáne burynǵy teńiz jaiaý áskeri De Ho (388). Ki Hýn múmkindiginshe kóp adamdy qutqarǵysy kelgenimen, oiyn jalǵasady. Olardyń biri – úreili alyp qýyrshaqtarmen oinaityn «qos gollandyq» kezeńi. Ki Hýn Chýn Hidiń nárestesin aman alyp shyǵady, biraq anasy qaitys bolǵan soń, VIP-personalar sábidi de oiynǵa qatystyrýǵa daýys beredi.
Final
Finaldyq oiyn – «Kók aspan Kalmar oiyny» dep atalady. Úsh kezeńnen turatyn bul oiynda oiynshylar kvadrat, úshburysh jáne dóńgelek pishindegi úsh tirek boiymen qozǵalyp, árqaisysynda basqa oiynshyny qulatýy kerek. Ár kezeńdi bastaý úshin jerdegi qyzyl túimeni basý qajet; eger oiyn bastalmai turyp bireý ólse, ol eseptelmeidi.
Ki Hýn Chýn Hidiń sábiin qushaǵynda ustap, alǵashqy eki kezeńde ony basqalardan qorǵaidy. Balanyń ákesi – Men Gi tipti júldeni alý úshin óz sábiin óltirýge tyrysady. Úshinshi kezeńde tek Ki Hýn, Men Gi jáne sábi qalady. Eki er adam arasynda pyshaqtasý bastalyp, Men Gi jeńilip, qulap qaitys bolady.
Ki Hýn bul kezde qyzyl túimeniń basylmaǵanyn baiqaidy – oiyn resmi túrde bastalmaǵan. Ol túimeni basady da, 10 minýttyq taimer iske qosylady. Balaǵa mańdaiynan súiip, úsh sheshimniń birin tańdaýy kerek bolady: sábidi óltirip, jeńimpaz bolý; eshteńe istemei ekeýiniń de ólýine jol berý; nemese ózin qurban etip, balanyń jeńiske jetýine múmkindik berý. Ol VIP-personalar men Jetekshige adamdardyń «qurbandyqqa shalynatyn peshkalar» emes ekenin aityp, óz-ózine qol jumsaidy.
Netflix-pen suhbatynda avtor bastapqyda Ki Hýndy óltirgisi kelmegenin, biraq hikaiany aiaqtaý úshin onyń ózin qurban etýi durys sheshim bolǵanyn aitty.
«Tek óz paidasyn kózdeitin qoǵamda, eger bir-birimiz úshin qurban bolýǵa daiyn bolmasaq, bolashaǵymyz joq. Ki Hýnnyń sábidi qutqarý úshin ózin qurban etýi – qazirgi zamanǵa kerek messedj. Bul oiynǵa kezdeisoq túsip, bárine shydap, sońynda bárin toqtatýǵa tyrysqan adamnyń áreketi», – deidi avtor.
Ki Hýn qaitys bolǵan soń, Oiynda tiri qalǵan – 222-oiynshynyń balasy – jeńimpaz dep jariialanady. Avtor bul sheshim arqyly úmit sáýlesin kórsetkisi kelgen: «Bul sábi – bolashaq urpaqtyń simvoly. Biz olardyń bolashaǵy úshin jaýaptymyz».
Sábidiń taǵdyry men Keit Blanshettiń kameosy
Ki Hýn ólgennen keiin, kúzetshi Jetekshige teńiz saqshylary kele jatqanyn habarlaidy. Jetekshi araldy evakýatsiialaýdy buiyrady. Ol Ki Hýnnyń máiitine kelip, dóńgelek tirektegi balany qutqaryp ketedi.
VIP-aimaqta ol inisi Chýn Homen kezdesip, sońǵysy oiyndarǵa qatysy týraly jaýap talap etedi. Jetekshi únsiz qalady. Ol araldaǵy barlyq dálelderdi joiý úshin jarylǵyshtardy iske qosady. Alty ai ótken soń, Chýn Ho páterine kelgende, ústeldiń ústinde sábi men oǵan arnalǵan 4,56 milliard von aqshasy bar bank kartasyn tabady.
Jetekshi Los-Andjeleste kólikpen ketip bara jatqanda, ddakji oiynyn oinap jatqan eki adamdy kóredi. Solardyń biri – Keit Blanshett oinaǵan, qolynda portfeli bar áiel. Ol Jetekshige qaraidy. Bul onyń amerikandyq nusqadaǵy oiynnyń rekrýtteri bolýy múmkin ekenin meńzeidi.
Rejisser Devid Fincherdiń aǵylshyn tilindegi «Kalmar oiyny» spin-offyn túsirýi múmkin degen qaýeset bar. Biraq úshinshi maýsymnyń finalyndaǵy kameo bolashaq siýjetke silteme retinde emes, taza kórkemdik sheshim retinde engizilgen.
Qazaqstandyqtar ne dep jatyr?
Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Sholpan Karinova tanymal ońtústikkoreialyq «Igra v kalmara» serialynyń qazaqstandyq oqýshylarǵa áseri týraly oiymen bólisti.
OKQ brifinginde tilshiler suraǵyna jaýap bergen spiker atalǵan serialdyń qazaqstandyq emes ekenin jáne ony 18 jastan asqandar ǵana kórýge bolatynyn túsindirdi.
«Ol serial eresekterge kórýge arnalǵan. Ata-analar osy derekke nazar aýdarýy kerek. Ata-analar men muǵalimder túrli tárbielik is-sharalar aiasynda balalarǵa paidaly aqparatty teris aqparattan ajyratý daǵdylaryn úiretýi kerek. Árine, bala psihikasynyń qalyptasý barysyna úide ata-ana, mektepte muǵalim baqylaýy kerek», – dedi Sholpan Karinova.
«Kei oiyndar bizdiń ulttyq oiyndarymyzǵa uqsas»
Al serialdaǵy oiyndar qazaqtyq keibir ulttyq oiyndarymen uqsas. Bul týraly toǵyzqumalaq oiynynyń jattyqtyrýshy Sábit Orazbaev aityp berdi.
«Serialdyń tek ziian jaǵyn kórgen de durys emes. Máselen, jastardy qyzyqtyratyny – kadrdaǵy oiyndar. Kei oiyndar bizdiń ulttyq oiyndarymyzǵa uqsas. Keibir elementterin baiqaýǵa bolady. Atap aitqanda, «Bisogchiki» – «Asyq atý» oinyna keledi, sharty da uqsas, nysandy dál atyp qulatý ǵoi. Al «Kongi» – «Bestas» oiynymen uqsas, ekeýinde de birin laqtyrǵanda, ekinshisin ilip úlgerý, keiin «arka» jasap ótkizý siiaqty ortaq sipattary bar. Sonymen qatar «djegi» – «láńgi» oinyny siiaqty, djegi dopsyz fýtbol oiyny siiaqty bolsa, qazaq balalary «láńgini» teýip oinaidy, onda da dop joq. Osyndai uqsastyrǵa qarap, keide jastardy jyldamdyqqa, dáldikke, naqtylyqqa baýlidy», – deidi jattyqtyrýshy.
«Kalmar oiyny» psihologty nesimen tańǵaldyrdy?
Jalpy «Kalmar oiyny» týraly psihologtyń da pikirin bilgimiz keldi. Áliia Bazarbai atalǵan serialdy bizdiń ótinishimizben arnaiy qarap shyqty.
«Keshe serialdyń úshinshi bólimi – «Kalmar oiynyna» oǵan qatysty pikirimdi suraǵan soń, arnaiy qarap shyqtym. 1 jáne 2-maýsymdar, árine, avtordyń ómirge kózqarasy men oqiǵalardy interpretatsiialaýymen tańǵaldyrdy, biraq bul tek tereńirek oilanatyn kórermenderge ǵana áser etedi. Al jai ǵana kóriniske qarap otyrǵandar úshin bul – qandy qyrǵyn ǵana. Kórermen retinde jai ǵana qysqasha óz oiymdy jetkizgim keledi: siýjet qyzyqty shyqqan. Akterler oiyny ádettegidei joǵary deńgeide – bul olardyń kásibi sheberligimen qatar, jergilikti kolorittiń de áseri bolýy múmkin.
Oqiǵalardyń órbýine qarap otyryp, ár seriia saiyn keiipkerlerdiń aitarlyqtai azaiyp otyratynyna qaramastan, bul trilogiia epopeiaǵa ainalatyn siiaqty. Jalǵasy bolady degen úmit qýantady, óitkeni árdaiym psihologiialyq turǵydan oi salatyn sátterdi baiqaýǵa bolady.
Árine, bul filmdi kóńili tym jumsaq, psihikasy álsiz nemese ashyq sahnalarǵa sezimtal adamdarǵa kórýge usynbas edim», – deidi psiholog.
Aqbota Musabekqyzy
