Erekshe bilim berý qajettiligi bar balalardyń qoǵamnan shet qalmai, sapaly bilim alýy – búgingi áleýmettik saiasattyń ǵana emes, memlekettiń órkeniettik damý deńgeiin aiqyndaityn mańyzdy kórsetkishterdiń biri. Qazaqstan sońǵy jyldary inkliýzivti bilim berý júiesin jetildirýge baǵyttalǵan keshendi reformalardy júzege asyryp keledi. Bul baǵyttaǵy jumystar jekelegen jobalarmen shektelmei, zańnamalyq jáne strategiialyq qujattar arqyly júieli túrde iske asyrylyp jatyr.
Inkliýzivti saiasattyń quqyqtyq negizi 2025–2030 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy inkliýzivti saiasat tujyrymdamasynda», 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasynda, sondai-aq «Bilim týraly», «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy balanyń quqyqtary týraly», «Damýynda shekteýleri bar balalarǵa áleýmettik jáne meditsinalyq-pedagogikalyq túzetý arqyly qoldaý kórsetý týraly» zańdarda naqty kórinis tapqan. Bul qujattardyń negizgi maqsaty – erekshe qajettiligi bar árbir balanyń bilim alýǵa, áleýmettenýge jáne qoǵam ómirine tolyqqandy aralasýyna jaǵdai jasaý.
Búginde erekshe bilim berý qajettiligi bar balalarǵa kórsetiletin qyzmet kólemi de ulǵaiyp keledi. Bul inkliýzivti infraqurylymdy úzdiksiz damytý qajettigin kórsetedi. Al erekshe balaǵa bilim berý týraly Seitzhan school mektebiniń mýzyka páni muǵalimi, pedagog sarapshy Zamanbek Bazathanuly pikirimen bólisti. Onyń sózinshe, inkliýzivti bilim berýdiń taǵy bir mańyzdy baǵyty – jalpy bilim beretin mektepterdiń múmkindigin keńeitý.
«2025–2026 oqý jylynyń basynda elimizde erekshe bilim berý qajettiligi bar 237 myńnan astam bala tirkelgen. Onyń 70 myńnan astamy – mektepke deiingi jastaǵy, 165 myńnan astamy – mektep jasyndaǵy balalar. Sarapshylar bul kórsetkishtiń jyl saiyn ósip otyrǵanyn tek balalar sanynyń artýymen ǵana emes, erte diagnostikalaý júiesiniń jetildirilýimen jáne ata-analardyń arnaiy qoldaýǵa júginý deńgeiiniń joǵarylaýymen de bailanystyrady», – deidi pedagog sarapshy Zamanbek Bazathanuly.
Qazir respýblikada arnaiy bilim berý uiymdarynyń sany 539-ǵa jetti. Onyń ishinde 126 psihologiialyq-meditsinalyq-pedagogikalyq konsýltatsiia, 240 psihologiialyq-pedagogikalyq túzetý kabineti, 12 aýtizm ortalyǵy, 14 ońaltý ortalyǵy, 99 arnaiy mektep jáne 48 arnaiy balabaqsha jumys isteidi. Bul – sońǵy jyldary memlekettik qoldaý aiasynda qalyptasqan mańyzdy infraqurylym. Degenmen inkliýzivti bilim berý tek arnaiy mekemeler sanyn kóbeitýmen ólshenbeidi. Eń bastysy – árbir balanyń turǵylyqty jerine qaramastan qajetti qyzmetke qol jetkizýi jáne jalpy bilim berý uiymdarynda sapaly bilim alýyna múmkindik jasalýy.
«Inkliýzivti bilim berý – bul erekshe bilim berý qajettiligi bar balany jai ǵana mektepke qabyldaý emes. Onyń basty maqsaty – ár balanyń qabileti men múmkindigine qarai bilim alyp, óz qatarlastarymen birge ósip-jetilýine jaǵdai jasaý. Sondyqtan inkliýziiany áleýmettik joba retinde emes, bilim berý sapasyn arttyratyn mańyzdy baǵyt retinde qarastyrý qajet.
Sońǵy jyldary mektepterde inkliýzivti bilim berý júiesin damytýǵa erekshe kóńil bólinip keledi. Qoldaý kabinetteriniń ashylýy, pedagog-assistentterdiń jumysqa tartylýy, arnaiy mamandar sanynyń artýy muǵalimderdiń jumysyn da jeńildetip, balalarǵa kórsetiletin kómektiń sapasyn jaqsartýda. Degenmen inkliýzivti bilimniń tabysty bolýy tek materialdyq jaǵdaiǵa bailanysty emes. Eń mańyzdysy – mektep ujymynyń kózqarasy men pedagogterdiń kásibi daiyndyǵy.
Búginde muǵalim tek pándi oqytýshy emes, ár balanyń qajettiligin eskeretin baǵyttaýshy tulǵaǵa ainalyp otyr. Erekshe bilim berý qajettiligi bar oqýshynyń synypta ózin erkin sezinýi, qurdastarymen qarym-qatynas ornatýy, sabaqqa belsendi qatysýy muǵalimniń kásibi sheberligine tikelei bailanysty.
Sonymen qatar inkliýzivti orta erekshe balalarǵa ǵana emes, basqa oqýshylarǵa da oń áser etedi. Bir synypta birge bilim alǵan balalar meiirimdilikke, tózimdilikke, ózgege qurmetpen qaraýǵa úirenedi. Olar ár adamnyń múmkindigi ártúrli ekenin túsinip ósedi», – deidi pedagog sarapshy Zamanbek Bazathanuly.
Qazirgi tańda erekshe bilim berý qajettiligi bar balalardyń 213,7 myńy nemese 90 paiyzy arnaiy psihologiialyq-pedagogikalyq qoldaýmen qamtylǵan. Jalpy bilim beretin mektepterde 96 myńnan astam erekshe bilim berý qajettiligi bar bala bilim alyp jatyr. Olarǵa 11 myńnan astam arnaiy pedagog qyzmet kórsetedi. Sonymen birge buryn úide oqýǵa májbúr bolǵan balalardy mektep ortasyna beiimdeý baǵytynda da oń ózgerister baiqalady. Qazirgi ýaqytta 17 myń bala úi jaǵdaiynda bilim alady. Onyń 83 paiyzy – múgedektigi bar balalar. Bilim berý uiymdaryna pedagog-assistentter men jeke kómekshiler laýazymdarynyń engizilýi nátijesinde úide oqityn balalar sany bir jyl ishinde 11 paiyzǵa azaiyp, eki myńǵa jýyq bala mektepke kelip, qatarlastarymen birge bilim alý múmkindigine ie boldy.
