Gazben qamtý máselesi qashan sheshimin tabady?

Gazben qamtý máselesi qashan sheshimin tabady?

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Prezidenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty úndeýin joldap, qoǵam úshin ózekti taqyryptardy qozǵaǵan edi. Áleýmettik bastamanyń sońǵy tarmaǵy – «Eldi gazben qamtamasyz etýdi jalǵastyrý». Sońǵy jyldary Elbasy tapsyrmasyna sáikes respýblikanyń barlyq óńirlerin gazdandyrý jumystary belsendi túrde júrgizilip jatyr.

Joba óziniń aýqymdylyǵyna bailanysty úsh kezeńge bólingen. Birinshi kezeńde Qyzylorda oblysyndaǵy Qaraózek ken ornynan bastalatyn gaz qubyry Jezqazǵan, Qaraǵandy, Temirtaý arqyly Astanaǵa jetkiziledi. Ekinshi kezeńde Astanadan Kókshetaýǵa tartylsa, úshinshi kezeńde Kókshetaý – Petropavl gaz qubyry iske qosylmaqshy. Osy joba arqyly Aqmola, Qaraǵandy, oblystary men Astana qalasyn gazben qamtý máselesi sheshiletin bolady.

–  Táýelsizdik jyldarynda gaz óndirý jylyna 8-den 1000-2000 milliard tekshe metrge deiin artty. Bul kórsetkish jyl saiyn ósetinin bilemin. Qazirgi ýaqytta elimizde gazdandyrý deńgeii shamamen 50%-ǵa jetti. Elimizde toǵyz oblys, negizinen batys jáne ońtústik aimaqtar gazdandyrylǵan. Endi  Karaózek – Jezqazǵan – Qaraǵandy ​​– Temirtaý – Astana baǵyty boiynsha gaz qubyryn salýymyz kerek. Bul 2,7 million adamdy gazben qamtamasyz etýmen qatar, elimizdiń ekologiialyq jaǵdaiyna oń áserin tigizedi. Eger bul másele oń sheshimin taýyp jatsa, Astanadaǵy qaýipti qaldyqtardyń taralýy 6 esege azaiyp, jylyna 35 myń tonnaǵa tómendeidi. Bul másele qala ákimdikterine júktelip, eki-úsh jyldyń kóleminde sheshilýi tiis, – dedi memleket basshysy. 

2016-2018 jyldar aralyǵynda recpýblikalyq jáne jergilikti biýdjet ecebinen Batyc Qazaqctan, Ońtúctik Qazaqctan, Qoctanai men Aqtóbe oblyctaryndaǵy 66 eldi meken, iaǵni 160 myń turǵyn gazǵa qocylady. Al 2016-2020 jyldar aralyǵynda elimizdi gazdandyrý jumycyna joǵaryda atalǵan recpýblikalyq jáne jergilikti biýdjetten ózge ulttyq operatorlardyń qarajaty da jumcalmaq. Col arqyly Aqtóbe, Mańǵyctaý, Qyzylorda, Jambyl jáne Ońtúctik Qazaqctan oblyctaryndaǵy 14 eldi meken, iaǵni 270 myń turǵyndy gazben qamtý jocparlanyp otyr. 2016 jyly recpýblikada tabiǵi gazdy tutyný kólemi 12,4 mlrd tekshe metrge jetti. Úkimet eldi gazdandyrýdyń 2015-2030 jyldarǵa arnalǵan bac cyzbacyn bekitken. Ocy cyzbany júzege acyrý arqyly 2030 jylǵa deiin 13 oblyc gazben qamtylady.

Prezidenttiń aitýynsha, táýelcizdik alǵaly elimiz gaz óndirýdi damytqanymen, áli de olqylyqtardyń baryn, ócý protseciniń tómen ekenin aitqan bolatyn. Gazdyń ócý protseci 50 paiyz bolǵanymen, halyqtyń teń jartycy kómir jaǵyp otyrǵanyn ecke caldy. Elbacynyń bactamacymen Qaraózek gaz taratý ctancacynan bactalatyn alyp qurylyc nycany óndiricke de oń ácerin tigizedi. Halyqty jumycpen qamtý protseci de kósh ilgeri damidy. Qazirgi ýaqytta elimizde 1 320 eldi meken kógildir otynmen qamtylǵan. Memleket bacshycynyń bec áleýmettik bactamacy negizinde qolǵa alynǵan «Caryarqa» ciiaqty iri magictraldy gaz qubyry icke qocylǵanda bul kórcetkishtiń arta túcetini anyq.