Qazaqstanda dekretke shyqqan azamattarǵa memleket tarapynan tólenetin járdemaqylar bar. Onyń kólemi jarty millionǵa jetpeidi. Degenmen, odan eki, tipti úsh ese artyq járdemaqy alýǵa múmkindik bar. Ol úshin áleýmettik jarnalardy ai saiyn aýdaryp otyrǵan jón, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
Aita ketken jón, búginde respýblikalyq biýdjetten tólenetin bir rettik bosaný járdemaqysy jumys isteitin jáne jumys istemeitin barlyq áielderge birdei beriledi. Onyń mólsheri: birinshi, ekinshi jáne úshinshi balaǵa - 91 390 teńge, tórtinshi jáne odan kóp balaǵa -151 515 teńge. Budan bólek, bala kútimine arnalǵan ai saiynǵy járdemaqy da bar. Ol da bala sanyna qarai 13 853 - 21 405 teńgeni quraidy. Sonda barlyǵy shamamen 175 366 - 408 375 teńgege shyǵady. Degenmen, kez kelgen azamat memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan qosymsha járdemaqy ala alady. Ol úshin resmi túrde jumys istep, ai saiyn áleýmettik jarnalardy aýdaryp otyrý qajet. Al ondai jarnalar neǵurlym kóp bolsa, soǵurlym kóp qarjy alýǵa bolady.
«Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory» AQ basqarýshy direktory Nursýlý Kemeldiń aitýynsha, qordan júktilik pen bosanýǵa qatysty eki tólemdi alýǵa bolady.
«Mysaly, meniń jalaqym 100 000 teńge deiikshi. Sonyń 10 protsenti tabys salyǵyna, taǵy 10 protsenti zeinetaqy qoryna ketedi. Al jumys berýshi men úshin tabysymnyń 3,5 protsentin memlekettik áleýmettik saqtandyrý qoryna aqsha aýdarady. Men taza qolǵa 80 myń alsam da, jumys berýshi áleýmettik qorǵa 90 myń teńgeniń jarnasyn aýdaryp otyrady. Sebebi ondaida zeinetaqy qoryna ketken qarjy da eskeriledi. Sonda meniń ortasha jalaqym 90 myń teńge dep belgilenedi. Osy qarjyny keminde 4,2-ke kóbeitemiz. Sebebi áiel dekretke shyqqannan bastap bosanýǵa deiin 4 aidai jumyssyz otyrady. Osy ýaqyttyń aqysy óteledi. Sóitip, memleketten beriletin járdemaqynyń ústinen taǵy 400 myń teńgedei alýǵa múmkindik bar. Al aýyr bosaný, ia bolmasa, egizder týsa, koeffitsent 4,2 emes, odan joǵary - 4,7 bolady. Sosyn Semei jaqta, burynǵy iadrolyq poligonǵa jaqyn jerde turatyndarǵa 5,7-6,2 koeffitsenti beriledi. Bul tek júktiliktiń qarjysy», - deidi N.Kemel.
Budan bólek, qorda bir jasqa deiingi bala kútimine bailanysty áleýmettik tólem de qarastyrylǵan. Onyń mólsheri sońǵy eki jyldaǵy ortasha ailyq tabystyń 40 protsentin quraidy. Máselen, ortasha ailyq 90 000 teńge bolsa, onyń 40 protsenti - 36 000 teńge. Ony on eki aiǵa kóbeitkende 432 000 teńge shyǵady. Sonda tek áleýmettik qordan beriletin járdemaqynyń kólemi 800 000 myń teńgeden asyp ketedi. Mamannyń sózine qaraǵanda, búginde dekretke shyǵatyn keibir kelinshekter aqynyń az tólenip jatqanyna shaǵymdanady. Olar memlekettiń járdemaqysyn alady, biraq áleýmettik saqtandyrý qorynyń tólemaqylarynan tys qalady.
«Olar aitady, kúnkóriske jetpei jatyr, balany asyraý da ońai emes. Al áleýmettik qordan júktilik pen bosanýǵa bailanysty járdemaqyny alý úshin ai saiynǵy jarnalar bolýy qajet. Jas analar jumys istedik deidi. Alaida resmi túrde eńbekaqydan áleýmettik jarnalar tólenbegen. Biz bazany qaraimyz. Onda esh jerde jumys istemegen bolyp shyǵady. Al resmi túrde jumys istemeseńiz, biz Sizge ol tólemdi taǵaiyndai almaimyz. Árine, memleketpen kepildendirilgen járdemaqylar tólenedi. Alaida áleýmettik saqtandyrý qorynan qosymsha tólemdi alý úshin resmi túrde jumys isteý kerek. Ai saiynǵy jarnalar bolýy shart», - dep atap kórsetti N.Kemel.
Aita keteiik, aldaǵy ýaqytta biryńǵai jiyntyq tólemin engizý josparlanyp otyr. Ol arqyly ózin-ózi jumyspen qamtyp júrgen azamattar barlyq áleýmettik tólemderdi jasai alady. Sonyń ishinde zeinetaqy jarnasy, tabys salyǵy, áleýmettik tólem jáne meditsinalyq saqtandyrý qoryna túsetin jarna da bar. Onyń kólemi bir ailyq eseptik kórsetkish - 2 405 teńgeden aspaidy. Al aýyldyq jerlerde eki ese tómen bolady. Sonyń arqasynda memlekettiń barlyq áleýmettik járdemaqylaryn alýǵa múmkindik bar. Biryńǵai jiyntyq tólemi erikti túrde tólenedi degen jospar bar.
