Qaznette álemde týberkýlez aýrýy órshýi múmkin. Buǵan Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy engizgen lokdaýn sebep degen aqparat tarap jatyr, dep habarlaidy "Ult aqparat" stopfake.kz saityna silteme jasap.
Bul teoriiany jaqtaýshylardyń aitýynsha, oqshaýlaý men maska taǵý rejimin saqtaý qajetti bolǵandyqtan, milliondaǵan adam indetti juqtyrady.
Saittaǵy derekterge qaraǵanda, Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń mamandary osy jyldyń 11 naýryzynda COVID-19 pandemiiasyn jariialady jáne elderge infektsiianyń taralýyn boldyrmaý úshin qajetti birqatar usynys jasady. Lokdaýn, onyń formaty men qatańdyǵy týraly sheshimdi ár eldiń úkimeti qabyldady. Alaida, adamdardyń úiden shyǵýyna tyiym salatyn karantin rejimi búkil elderde engizilgen joq. Al, mundai sharalar engizilgen memleketterde ol uzaqqa sozylǵan joq. Atap aitqanda, Qazaqstandaǵy eń qatań shekteýler kezinde jumysqa barý múmkin boldy, eger qashyqtan jumys isteý múmkin bolmasa, azyq-túlik dúkenderi men dárihanalarǵa barýǵa, úi janýarlaryn serýendetýge jáne t.b. ruqsat etildi.
Sonymen qatar, «qastandyq teoriiasyn» jaqtaýshylar oqshaýlaný saldarynan «tolyp ketý, tarylý jáne ylǵaldylyq» siiaqty máseleler týraly aitady.
Birinshiden, qatań karantin kezinde el turǵyndary qanshalyqty tyǵyz bolǵandyǵy týraly qorytyndy jasaý úshin otbasynyń ortasha mólsheri men turǵyn úi alańyn bilý qajet. Lokdaýn kezinde báriniń ishi pysty dep aitý múmkin emes.
Ekinshiden, bul ylǵaldylyqqa da qatysty. Atap aitqanda, Qazaqstanda qatań lokdaýn jylytý maýsymynyń aiaqtalýyna jáne kóktemniń kelýimen kúnniń kúrt jylynýymen qatar keldi.
Sonymen qatar, belsendilerdiń paiymdaýynsha, gliýkokortikoidtar – DDU aýyr jáne óte aýyr jaǵdaidaǵy KVI naýqastardy emdeý úshin usynǵan dári-dármekter týberkýlezben aýyrý múmkindigin arttyrady. Shyn máninde, gliýkokortikoidtar týberkýlezge shaldyqqan naýqastardy emdeý úshin qoldanylady.
Sonymen qatar DDU-ǵa maska astyna ailar boiy mikrobtar jinalýy múmkin degen másele boiynshada kiná taǵylyp otyr. Shyn máninde, DDU jáne basqa da meditsina qyzmetkerleri maskany múmkindiginshe jii aýystyrýǵa jáne lastanýdyń izderi bolǵan jaǵdaida, ony paidalanbaýǵa keńes beredi.
Habarlama avtory basqa da dálelder keltiredi, olardyń basym bóligi oidan shyǵarylǵan jáne manipýliatsiia bolyp tabylady.
Alaida, «qastandyq teoriiasyn» jaqtaýshylar aiqyn nárselerdi eskermeidi: týberkýlez – jaqsy zerttelgen, ony búkil álem emdei alady, bul úshin dári-dármekter men hattamalar bar, oǵan qarsy tiimdi vaktsina ázirlendi.
Bul aýrý adamdarǵa qaýip tóndiretinine qaramastan, DDU málimetteri boiynsha, búkil álemde týberkýlezben aýyrý jylyna shamamen 2%-ǵa tómendeidi, al 2015-2019 jyldar aralyǵynda jiyntyq tómendeý 9% qurady.
Baǵalaý boiynsha, 2000-2019 jyldar aralyǵynda týberkýlezdi diagnostikalaý men emdeýdiń arqasynda 60 million adamnyń ómiri qutqaryldy degen boljam bar.
Aldaǵy 10 jylda týberkýlez aýrýshańdyǵynyń sanyn azaitý DDU-nyń negizgi mindetteriniń biri bolyp tabylady. Bul týraly uiymnyń resmi saitynda aitylǵan.
Demek, DDU-ǵa qarsy dálelderdiń eshqaisysy fakti emes, buny avtor oidan shyǵarǵan. Bolashaqta qandai da bir aýrýdyń órshý yqtimaldyǵy týraly boljamdardy tiisti esepteýlersiz jáne zertteýlersiz negizdi dep tabýǵa bolmaidy.
