QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi borysh júktemesin azaitý týraly eń jii qoiylatyn suraqtarǵa jaýap berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
1. Borysh júktemesin azaitýǵa kim quqyly?
Tómende kórsetilgen sanattaǵy boryshker azamattardyń kepilsiz tutynýshylyq qaryzdar boiynsha boryshtyq júktemesin azaitýǵa quqyǵy bar (2019 jylǵy 26 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha):
- kópbalaly otbasylar;
- asyraýshysynan airylý jaǵdaiyna bailanysty tólemder alatyn otbasylar;
- múgedek balalary bar jáne 18 jastan asqan bala kezinen múgedek balalary bar otbasylar;
- ataýly áleýmettik kómek alatyn otbasylar;
- jetim balalar;
- ata-anasynan kámelettik jasqa tolǵanǵa deiin aiyrylǵan, 29 jasqa tolmaǵan ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar
Bul rette tutynýshylyq qaryz sharttary boiynsha jalpy bereshek somasy 2019 jylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha 3 million teńgeden aspaýǵa tiis.
2. Tutynýshylyq kreditterdi óteý mehanizmi qandai?
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligi atalǵan sanattarǵa sáikes keletin azamattardyń tizimin qalyptastyrady. Bul tizim «Memlekettik kredittik biýro» AQ-ǵa usynylady, ol Ekinshi deńgeidegi banktermen (EDB) jáne mikroqarjy uiymdarymen (MQU) ózara is-qimyl jasai otyryp, boryshkerler tizimin qalyptastyrdy, bereshek somany eseptep, aqparatty Problemalyq nesieler qoryna beredi.
Qor árbir EDB-men jáne MQU-men 2019 jylǵy 9 tamyzǵa deiin bereshekti óteý týraly kelisim jasaidy.
Sondai-aq, atalǵan tizim negizinde Problemalyq kreditter qory ótinim qalyptastyryp Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligine qarjylandyrý úshin usynady. Ministrlik úsh jumys kúni ishinde qarajatty Qorǵa aýdarady.
2019 jylǵy 2 qyrkúiekke deiin Qor bankter men mikroqarjy uiymdarynyń shottaryna aqsha aýdaryp, azamattardyń qaryzdaryn 2019 jylǵy 5 qyrkúiekke deiin óteidi de, boryshkerlerdi bereshektiń ótelgeni jáne bereshek qaldyǵynyń mólsheri týraly habardar etedi.
EDB jáne MQU 2019 jylǵy 9 qyrkúiekke deiin qaryzdar boiynsha tólemder grafigin qaita qaraýdy júzege asyrady jáne Qorǵa árbir boryshker boiynsha bereshektiń ótelgeni jáne onyń qaryzy týraly aqparat usynady.
Qor 2019 jylǵy 13 qyrkúiekke deiin QR Ulttyq Banki men QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligine bereshekti óteýdiń júzege asyrylǵandyǵy týraly aqparatpen qosa adamdardyń tizimin usynady.
3. Borysh júktemesi azaitylǵan adamdardyń sanatyna jatatynymdy qalai bilýge bolady?
Boryshkerler tizimin qalyptastyrý ótinish berýshiniń qatysýynsyz memlekettik organdardyń aqparattyq júieleri arqyly júzege asyrylatyn bolady.
2019 jylǵy 18 qyrkúiekten bastap, barlyq rásimder aiaqtalǵannan keiin bereshekti óteý jónindegi aqparatty «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsiiasyna habarlasý nemese «elektrondyq úkimet» www.egov.kz veb-portaly arqyly alýǵa bolady.
Áleýmettik statýsty «elektrondyq úkimet» veb-portalyndaǵy tiisti qyzmetti paidalana otyryp bilýge bolady. Qyzmet 2019 jylǵy 22 shildeden bastap qoljetimdi.
4. Eger otbasynyń bir múshesinde birneshe qaryz bolsa, tutynýshylyq kreditti óteý sharttary qandai?
Birinshiden, tutynýshylyq qaryzdardyń barlyq sharttary boiynsha jalpy bereshek somasy 2019 jylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha 3 million teńgeden aspaýǵa tiis.
Ekinshiden, bir qaryz alýshyǵa qaryzdyń jalpy somasynyń 300 myń teńgege deiingi bereshegi óteledi.
Mysaly, AÁK alatyn otbasynda otbasy múshesiniń bireýine resimdelgen jalpy somasy 2,5 million teńge mólsherinde eki tutynýshylyq krediti bar. Bul jaǵdaida eki kredit boiynsha jalpy somasy 300 myń teńgege deiingi bereshek óteletin bolady.
5. Eger otbasynyń birneshe múshesinde tutynýshylyq kreditter bolǵan jaǵdaida qaryz qalai óteledi?
Eger otbasynyń birneshe múshesinde kredit bolsa, iaǵni qaryz sharttary árqaisysyna bólek jasalsa, onda bereshekti óteý árbir qaryz sharty boiynsha júzege asyrylady.
Mysaly, eger otbasynyń eki múshesine eki kredit resimdelgen bolsa, onda árbir qaryz sharty boiynsha olar 300 myń teńgege deiin óteýge quqyly. Iaǵni, bereshekti óteýdiń jalpy somasy otbasynyń eki múshesine 600 myń teńgeni quraidy.
6. Tutynýshylyq qaryzdar boiynsha bereshekti óteýdiń basymdyqtary qandai?
Kredittik biýro negizgi borysh pen syiaqy boiynsha bereshekti óteý júzege asyrylatyn boryshkerlerdi jáne olardyń qaryzdary men (nemese) mikrokreditterin aiqyndaidy jáne mynadai basymdyqtardy eskere otyryp, tóleýge arnalǵan tizimdi qalyptastyrady:
- birinshi kezekte jyldyq tiimdi syiaqy mólsheri eń kóp qaryzdar jáne (nemese) mikrokreditter boiynsha bereshek óteledi;
- ekinshi kezekte 2019 jylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha negizgi borysh jáne syiaqy boiynsha eń kóp bereshegi bar qaryzdar jáne (nemese) mikrokreditter boiynsha bereshek óteledi;
- úshinshi kezekte qaryz jáne (nemese) mikrokredit shartyn jasaý merzimi anaǵurlym erte qaryzdar jáne (nemese) mikrokreditter boiynsha bereshek óteledi.
7. Borysh júktemesin azaitý merzimi qandai?
Tutynýshylyq qaryzdar boiynsha bereshekti óteý protsesin 2019 jyldyń qyrkúiek aiynda aiaqtaý josparlanýda.
8. Aiyppuldar men ósimpuldar kimge jáne qalai keshiriletin bolady?
QR Prezidentiniń Jarlyǵyna sáikes aiyppuldar men ósimpuldarǵa keshirý kepilsiz tutynýshylyq qaryzdary bar Qazaqstan Respýblikasynyń barlyq azamattaryna júrgiziledi.
QR Ulttyq Banki Basqarmasynyń qaýlysyna sáikes EDB jáne MQU bereshekti keshirýdi eseptelgen turaqsyzdyq aiyby boiynsha (ósimpuldar men aiyppuldar) 2019 jylǵy 30 shildege deiingi merzimde júzege asyrady.
