Bekbolat Tileýhan: Pornografiialyq sipattaǵy aqparattyq ónimderge tyiym salynady

Bekbolat Tileýhan: Pornografiialyq sipattaǵy aqparattyq ónimderge tyiym salynady

Jańa zań jobasy boiynsha qatigezdik pen zorlyq-zombylyqqa qurylǵan, balalardyń ómirine qater tóndiretin is-áreketke, sondai-aq sýitsidke itermeleitin, pornografiialyq jáne arnaiy seksýaldyq erotikalyq sipattaǵy kórinisterdi qamtityn aqparattyq ónimderge tyiym salý qarastyrylyp otyr. Bul týraly májilistiń jalpy otyrysynda depýtat Bekbolat Tileýhan aitty, dep habarlaidy Sputnik Qazaqstan tilshisi.

Zań jobasyn ázirleýge bir top depýtat bastamashy bolǵan. Bul zań buqaralyq aqparat quraldary jáne basqa da quraldar arqyly taratylatyn zalaldy aqparattardan balalardy qorǵaýǵa arnalǵan.

"Álem elderiniń bir-birine ashyqtyǵy, telekommýnikatsiialyq jelilerdiń barynsha damýy, aqparat almasýdaǵy múmkindikterdiń molaiýy, jalpy zamana dáýir didarynyń ózgerýi rýhani keńistiktiń tazalyǵy týraly oilandyratyn jaiǵa jetkizdi. Zań jobasynda osy saladaǵy álemdik tájiribe Qazaqstandaǵy aqparattyq ahýalǵa sáikestendirilgen jáne eldegi zań ainalymynda joq keibir quqyqtyq uǵymdar engizilip otyr", — dep baiandady zań jobasy avtorlarynyń biri Bekbolat Tileýhan. 

Aitýynsha, eń aldymen belgili bir jas toptaryndaǵy balalar arasynda qandai aqparattyq ónimdi taratýǵa tyiym salynatyndyǵy jáne shek qoiylatyndyǵy aiqyndaldy. 

"Ol úshin balalarǵa arnalǵan aqparattyq ónimniń "jas synyptamasy" jáne "jas sanaty" degen uǵym engizilip otyr. Joba boiynsha bundai aqparattyq ónimniń kelesidei jas sanattary belgilengen: 6 jasqa deiin, 6 jastan asqan, 12, 14, 16 jastaǵy balalardyń jetilýi jáne dúnietaný múmkindigine sáikes jiktelgen. Jalpy alǵanda, zań jobasy boiynsha qatigezdik pen zorlyq-zombylyqqa qurylǵan, balalardyń ómirine qater tóndiretin is-áreketke, sondai-aq sýitsidke itermeleitin, pornografiialyq jáne arnaiy seksýaldyq erotikalyq sipattaǵy kórinisterdi qamtityn aqparattyq ónimderge tyiym salý qarastyrylyp otyr", — dedi depýtat. 

Budan bólek, otbasy institýtyn joqqa shyǵaratyn jáne ulttyq salt-dástúrlerge qarsy úgitteitin aqparattar da balalarǵa ziiandy dep tabylǵan. Telearnalar osy talapqa sáikes keletin aqparattyq ónimdi jáne oǵan sáikestendirilgen tańbamen belgilep qana efirge taratýy tiis. Kerisinshe jaǵdaida olarǵa zańmen shara qoldanylady.

Sonymen qatar memlekettik basqarý jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetin jeńildetý úshin alǵash ret balalarǵa arnalǵan aqparattyq ónimge anyqtama berilip otyr. Mundai aqparattyq ónim baǵyty, taqyryby, mazmuny, bezendirilýi boiynsha balaǵa tikelei arnalǵan ónim bolady. 

"Balalardyń densaýlyǵy men damýyna zardabyn tigizetin aqparattan qorǵaý salasyndaǵy memlekettiń saiasattyń printsipteri aiqyndaldy. Ekinshiden, ziiandy aqparattyq ónimderdiń ainalymyn toqtatýdyń quqyqtyq joldary kórsetilip otyr. Sonymen qatar teleradio jáne kino ónimderin efirge taratýdyń balalarǵa qolaily ýaqyty belgilengen. Kompiýterlik, elektrondyq oiyndarǵa balalardyń aqparattyq qaýipsizdigi maqsatymen saraptama jasaýdyń quqyqtyq múmkindigi molynan týǵyzyldy", — dedi Tileýhanuly. 

Zań jobasynda memlekettik atqarý organdarynyń balalardy ziiandy aqparattyq ónimderden qorǵaýdaǵy ókilettikteri birinshi ret saralanyp otyr. 

Taǵy bir mańyzdy jait — mektepke deiingi balalar uiymynda balalardy oqytý jáne tárbieleý úshin paidalanylatyn aqparattyq ónimniń mazmuny men bezendirilýi qadaǵalanatyn bolady. Dál osyndai baqylaý bilim júiesinde júzege asyrylmaq. 

"Súbeli ózgeristerdiń biri  — aqparattyq ónimge saraptama jasalady, atap aitqanda aqparattyq ónimge saraptama júrgizý quqyǵyna ie bolatyn sarapshylar men saraptama uiymdaryn akkreditteýdi ókiletti organnyń janynan qurylatyn komissiia júzege asyratyn bolady", — dep atap ótti depýtat.