Ashat – bolashaǵynan úlken úmit kúttiretin qazaq jastarynyń biri. Byltyr Almatynyń 100 kórikti orny týraly aqparat beretin «Almaty Tour» mobildi qosymshasyn jasaǵan bolatyn. Baǵdarlamada saiahatqa shyqqan jolaýshyǵa qajettiniń bəri bar. Demalys orny, sapaly qyzmet kórsetetin gid jáne t.b. paidaly mázirler. Úide nemese kóshede júrip-aq Almaty qalasynan Altyn Emel men Basshige qansha ýaqytta jetýge bolatynyn bilesiń. Jaqynda Ashat kəsibi biliktiligin arttyrý úshin Singapýrge baryp qaitty.
Tuńǵysh Prezident qory «Smart Zholy» jobasy aiasynda eń myqty jas programmisterge irikteý jariialady. Úzdik dep tanylǵan 10 maman Singapýrǵa eki aptaǵa təjiribe almasý maqsatymen baryp keldi. Olardyń qatarynda daryndy jas Ashat BOLATHAN da bar. Biz Ashatty sózge tartyp, Singapýr sapary jaily suraǵan edik:
– Biz Singapýrdyń eń ataqty eki IT kompaniiasynda jumys istedik. PSA (əlemdegi eń úlken porttyń biri) portynyń jəne Parkway Pantai meditsina ortalyǵynyń (Aziiadaǵy eń úlken meditsina ortalyǵy) IT-men bailanysty biznes keisterin sheshýge kómektestik. Saparymyzdyń maqsaty – singapýrlyq kompaniialarmen qarym-qatynas ornatý. Bul joba el úkimetiniń qazaq jastaryna jasaǵan qoldaýynyń biri. Bilikti mamannyń oiynda júrgen isti júzege asyrýyna berilgen múmkindik desek bolady. Mysaly, osy jobanyń arqasynda eń iri kinoteatrlar jelisimen qyzmettik qarym-qatynas ornattym. Olarǵa baǵdarlama jasaýdyń jolyn kórsettim.
- «Smart Zholy» jobasy týraly kimnen estidiń?
- Ərine, dostarymnan estidim. Irikteý óte joǵary dərejede ótti. Qajetti qujattardy toltyryp, ózimniń təjiribeli maman ekenimdi jəne aǵylshyn tilin jetik biletinimdi kórsettim. Shart boiynsha, on adamnan turatyn top jasaqtaý kerek. Sol toptan bir adam ǵana Singapýrge barady. Toptyń ishinen tańdaý maǵan tústi.
- Ózińdi tańdandyrǵan əriptesteriń bar ma?
- Ózindik maqsaty bar, sol armany jolynda aianbai eńbek etip júrgen jastardy kórdim. Biriniń jeke kompaniiasy, endi biriniń ortalyǵy bar. Əiteýir, óz salasynyń jetekshi mamany. Məselen, Alena Tkachenkonyń sheteldik azamattardy internetpen qamtamasyz etetin kəsibi bar. Əziz esimdi jigit ərtúrli mobildi qosymshalar jasaidy. Ol Singapýr saparyn utymdy paidalandy. Biznes ókilderimen kezdesip, tapsyrys aldy.
- Ol jaqtaǵy programmisterdiń deńgeii qandai eken?
- Ərine, ózderiniń mamandary bar. Biraq bizdiń qyzmetimiz olarǵa arzan. Biz jaqsy jumys istei alatynymyzdy kórsettik. Kóbine úndistandyq programmister jumys isteidi eken. Al úndisterdiń tilin tabý qiyn desedi. Jeke meditsina ortalyqtary klient tartýdyń joldaryn surady. Bizdiń top elektrondy kezekti usyndy. Internet arqyly kezekke turýdyń joldaryn aitty.
- Elektrondy kezekti nege óz elimizde ornatpaimyz?
- Dəl qazir bul joba boiynsha bankter jumys istep jatyr. Mysaly, Halyq bankke barý qajet bolsa, internet arqyly kezekte turǵan adamdardy bile alamyz. Belgili bir ýaqytqa kezek ustaimyz. Sondai-aq, toptaǵy taǵy bir jigit meditsinalyq bilezikti usyndy. Bilezik adamnyń qan qysymyn, júrek soǵysyn anyqtaidy.
- Programmist mamandyǵyn bitirip, biraq basqa salada jumys istep júrgenderdi jii kóremiz. Onyń sebebi nede?
- Programmistiń negizgi qyzmeti – kompiýterde ne isteý kerek ekenin kompiýter tilimen jazý. Óz isin jaqsy biletin maman qai jerde de syily. Programmist veb-sait pen mobildi qosymsha jasap, robottardyń ne isteý kerek ekenin jazady. Tipti, túrli algoritmder arqyly jasandy intellektterdi qurastyrady. Myqtylary baǵdarlama qurastyryp shyǵady. Keibiri mektepte muǵalimdik joldy tańdaidy.
Men Súleiman Demirel ýniversitetinde Esepteý tehnikasy jəne baǵdarlamalyq qamtamasyz etý mamandyǵy boiynsha bilim aldym. Mamandyqty ózim tańdadym. Sol kezde aǵylshyn tilinde sabaq oqytatyn mamandyqtardyń biri bolatyn. Stýdent kezimde IT-menedjer bolyp jumys istedim. Oqýdy bitirgen soń Reseide bir jyl bilimimdi kóterý maqsatynda oqyp, jumys istedim. Keiin elge qaityp keldim. Mamandyq boiynsha jumys istemeýdiń sebebi ərtúrli. Qazaq balalarynyń tehnikaǵa degen qyzyǵýshylyǵy endi oianyp keledi. Talpynyp, bilim alý kerek. Qazir oqýdyń, izdenýdiń joly jeńil. Internette onlain kýrstar bar. Kýrstardyń ishinde aǵylshyn tilinde dəris beretinderinde ǵylymdaǵy sońǵy jańalyqtar, tyń oilar aitylady. Myqty programmist bolǵysy keletin balalar aǵylshyn tilin jetik bilgeni durys. Ózim ana tilimnen bólek, orys, aǵylshyn, túrik jəne tatar tilin bilemin.
- Singapýrdan qandai əser aldyń?
- Singapýr – Aziiadaǵy eń damyǵan memlekettiń biri. Halyq sany – 7 million. Al jyl saiyn shetelden 15 million týrist keledi. Aýasy taza, tabiǵaty keremet. Jastarǵa bilim berý, meditsina salasy, kólik infraqurylymy óte jaqsy damyǵan. Dúniejúzindegi óz halqyn ishki ónimmen tolyqtai qamtamasyz etetin 10 memlekettiń qataryna kiredi. Ər alpysynshy adam millioner.
- Əńgimeńe rahmet.
Suhbattasqan Gúlfarida Zeinýllina
