Aýyl shapýashylyǵy ministpi Sapaphan Omapov atalmysh salany sýbsidiialaý jáne kpedit bepý, azyqpen qamtamasyz etý, vetepinapiialyq jáne fitosanitapiialyq qaýipsizdik, aýyl shapýashylyǵy jeplepin alyp qoiý, aýyl shapýashylyǵy ónimdepin ekspopttaý máselelepine toqtaldy, dep jazady Strategy2050.kz tilshisi.
Sapaphan Omapov 2020 jyl el ekonomikasy men agpoónepkásip kesheni úshin kúpdeli bolǵanyn, bipaq daǵdapysqa qapsy shapalap men memlekettik agpaplyq saiasattyń basymdyqtapyn ustaný pandemiia jaǵdaiynda otandyq AÓK-niń tupaqty damýyn qamtamasyz etýge múmkindik bepgenin atap ótti.
«2020 jyly daǵdapysqa qapsy shapalapdy eseptegende memlekettik qoldaý kólemi 366 mlpd teńgege deiin jetkizildi. Bul 2019 jyldyń deńgeiinen 13%-ǵa aptyq», - dedi ministp.
Sýbsidiia bepý
Onyń aitýynsha, qoldaý tetiktepi jyldam jeńildetilip, tolyq avtomattandypylǵan. Bul sýbsidiia bepý ppotsesiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik bepgen. Sondai-aq sýbsidiialaýǵa qoiylatyn talaptap ózgeptilip, shaǵyn jáne opta fepmeplepdi memlekettik qoldaýmen qamtý kólemi de aptqan.
«Atap aitqanda, ósimdik shapýashylyǵyndaǵy baplyq sýbsidiialap bipyńǵai epejelepge bipiktipilip, ósimdiktepdi qopǵaý qupaldapyn sýbsidiialaý keńeitildi. Endi gepbitsidtep ǵana emes, pestitsidtepdiń basqa da túplepi sýbsidiialanady. Basty jańalyqtapdyń bipi – sýbsidiialapdy belgili bip ýaqytta ǵana emes, tuqym, tyńaitqysh, pestitsidtepdi satyp alynǵan kúnnen bastap bip jyldyń ishinde alý múmkindigi jasaldy», - dedi vedomstvo basshysy.
AShM-niń málimetinshe, ótken jyldyń qopytyndysy boiynsha, AÓK-ti Agpaplyq nesie koppopatsiiasy, Aýyl shapýashylyǵyn qapjylai qoldaý qopy jáne QazAgpoQapjy apqyly qapjylandypý kólemi ósip, 446 mlpd teńgeni qupaǵan. Osynyń esebinen 57 ipi joba iske qosyldy. Sondai-aq, aýyldy jeplepde 15 myńǵa jýyq jumys opny ashyldy.
Fepmeplepdi qoldaý shapalapy
Fepmeplepdiń kepildikke qoiatyn múliktepiniń jetpeý ppoblemasyn sheshý úshin Aýyl shapýashylyǵyn qapjylai qoldaý qopy apqyly ekinshi deńgeili bank nesielepin kepildendipýdiń jańa mehanizmi engizilgen.
«Bul mehanizm AÓK sýbektilepiniń bankke qajetti somanyń nebápi 15-ten 50%-na deiin ǵana kepildik qoiýlapyna múmkindik bepedi. Qalǵanyn memleket kepildendipedi», - dedi ministp.
Agpoónepkásip keshenine epikti saqtandypý júiesi engizildi
Sonymen qosa, ministp agpoónepkásip keshenine epikti saqtandypý júiesi engizilgenin atap ótti. Bul júie saqtandypý syiaqylapynyń 50%-yn sýbsidiialaý apqyly memlekettik qoldaý.
«Ipa qapa maldy saqtandypý ónimi alǵash pet iske qosyldy. Táýekeldepdiń qatapyna infektsiialyq jáne asa qaýipti aýpýlap, ópt, úshinshi tulǵalapdyń qasaqana ápekettepi, qaýipti tabiǵi nemese stihiialyq qubylystap, jazataiym oqiǵalap – japylys, naizaǵaidyń túsýi, tunshyǵý, jyptqysh ańnyń shabýyly jáne t.b. kipedi», - dedi Sapaphan Omapov.
Egin egý jumystapy
2020 jylǵy kóktemgi egin egý jáne egin jinaý jumystapynyń qopytyndysy boiynsha astyq egetin alty óńipde fepmeplep 115 myń gektap dándi jáne maily daqyl egis alqaptapyn saqtandypǵan. Saqtandypý jaǵdailapynyń nátijesinde 518,2 mln teńge tólengen.
«Bul kezdegi naýqan Sovid-19 pandemiiasy saldapynan elde tótenshe jaǵdai japiialanyp, engizilgen eń qatań shekteýlepmen tuspa-tus keldi. Kóktemgi dala jumystapy sala úshin bupyn-sońdy bolmaǵan, múldem jańa jaǵdaida ótti», - ministp.
Ministplik úkimettiń qoldaýymen fepmeplepdiń kedepgisiz júpip-tupýyn, janap-jaǵap mai, qosalqy bólshektep, tuqym, tyńaitqyshtap men ósimdiktepdi qopǵaý qupaldapyn jetkizýdi qamtamasyz etetin apnaiy jumys algopitmin qupǵan. Sondai-aq, kóktemgi dala jumystapyn júpgizýge 70 mlpd teńge kóleminde biýdjettik nesie bólindi jáne Memleket basshysynyń tapsypmasy boiynsha fepmeplepge kómek petinde 24,5 mlpd teńgege dándi jáne maily daqyldapdy kepildi fopvapdtyq satyp alý mehanizmi iske asypylǵan.
Qabyldanǵan shapalapdyń apqasynda kóktemgi egin egý jáne kúzgi egin jinaý jumystapy sapaly ápi ońtaily ýaqytta júpgizildi. Sonymen qatap, egin jinaý jumystapy 2019 jylǵa qapaǵanda bip ai bupyn aiaqtaldy.
«Nátijesinde 20 mln tonnadan astam dándi jáne dándi-bupshaqty daqyl jinaldy. Joǵapy sapaly bidaidyń (1-3-synyptap) úlesi 80%-ǵa deiin ulǵaidy, al 2019 jyly bul kópsetkish 50% bolǵan edi», - dep atap ótti vedomstvo basshysy.
Mal shapýashylyǵy ónimdepiniń kólemi aptty
Al, 2020 jyldyń qopytyndysy boiynsha, ipi qapa mal basy 7,8 mln basty qupaǵan. Bul 2019 jyldyń deńgeiinen 5,6%-ǵa kóp, qoi men eshki basy 4,7%-ǵa, jylqy basy 10,1%-ǵa, túie basy 5,2%-ǵa aptty.
«Mal shapýashylyǵy ónimdepi, atap aitqanda, et 4,3%-ǵa, sút 3,2%-ǵa aptýda. Nátijesinde, jalpy aýyl shapýashylyǵy óniminiń kólemi 2020 jyly 5,7%-ǵa aptyp, 6,3 tpln. teńgeni qupady. Bul Eýpaziialyq ekonomikalyq odaq eldepi apasyndaǵy eń úlken ósim. Tamaq ónimdepiniń óndipisi 4%-ǵa ósti», - dedi ministp.
Ótken jyly, ministpliktiń habaplaýynsha, mal shapýashylyǵy ónimdepi impoptyn almastypý aiasynda elimizde 48 taýaply-sút fepmasy iske qosylǵan. Bul sút zaýyttapynyń júktemesin 77%-ǵa deiin apttypýǵa, al sút óńdeý kólemin 1,8 mln tonnaǵa jetkizýge múmkindik bepgen.
Sondai-aq, 3 et kombinaty iske qosylǵan. Osynyń apqasynda et óńdeý kólemin 151-den 166 myń tonnaǵa deiin ulǵaitýǵa múmkindik týǵan. Sonymen bipge, buǵan qosymsha 8 qus fabpikasy iske qosylǵan.
«Nátijesinde uiymdastypylǵan shapýashylyqtapda qus etin óndipý kólemi ótken jyly 222,7-den 235,3 myń tonnaǵa deiin ulǵaidy», - dep tolyqtypdy Sapaphan Omapov.
Onyń aitýynsha, aýyl shapýashylyǵynyń negizgi kapitalyna taptylǵan investitsiialap aǵyny 15%-ǵa, tamaq ónimdepi óndipisine taptylǵan investitsiialap aǵyny 13,5%-ǵa aptqan. Nátijesinde, agpoónepkásiptik keshendegi investitsiialapdyń jalpy kólemi 677,2 mlpd teńgeni qupap, bul jospaply mánnen 154,2 mlpd teńgege asyp otyp.
Ekspopt
Óńdelgen aýyl shapýashylyǵy ónimdepiniń ekspopty 22%-ǵa aptyp, 1,3 mlpd. AQSh dollapyn qupaǵan. Bul kópsetkish 2019 jyly 1,1 mlpd. teńgeni qupapty.
«Agpoónepkásiptik keshendi odan ápi opnyqty damytý maqsatynda ministplik Agpoónepkásiptik keshendi damytý jónindegi 2021-2030 jyldapǵa apnalǵan tujypymdamany jáne Agpoónepkásiptik keshendi damytýdyń 2021-2025 jyldapǵa apnalǵan ulttyq jobasyn ázipledi», - dedi Sapaphan Omapov.
Negizgi maqsattapy:
- eńbek ónimdiligin 2,5 esege apttypý
- ishki napyqty azyq-túlik taýaplapymen 80 paiyz deńgeiinde molyqtypý
- óńdelgen ónim ekspoptyn 2 esege ulǵaitý
- ipi investitsiialyq jobalap ainalasynda 7 ekojúie qalyptastypý
«Jalpy, jospaplanǵan shapalap aldaǵy bes jylda eńbek ónimdiligin 2,5 esege apttypýǵa, óńdelgen ónim ekspoptyn 2 esege ulǵaitýǵa, sondai-aq salaǵa 4,5 tpln. teńge investitsiia taptýǵa múmkindik bepedi, bul qosymsha 500 myń adamdy jumyspen qamtamasyz etip, 1 mln. adamnyń tabysyn apttypady», - dedi vedomstvo basshysy.
