Qazaqstan halqy táýelsizdigin alǵaly beri el tarihynda eleýli ózgeristerdiń kýási bolyp kele jatqany anyq. Qai zamanda, qandai qoǵamda bolmasyn, otanshyldyqtyń bastaýynda ulttyq maqtanysh sezimi turatyndyǵy, al onyń qainar kózi - tarih pen mádeniet ekendigi anyq.
Jas qadamyn basqan el úshin salt-dástúriniń atadan qalǵan asyl muralaryn keler urpaqqa amanat etý, jalpy ulttyq qundylyqtarymyzdy saqtaý jáne barsha halyq igiligine paidalaný - basty maqsatymyzǵa ainalǵanyna esh kúmán joq. San ǵasyrlyq tarihy bar elimizdiń basynan ótken nebir alasapyrannyń ózi qundy jádigerlerimizdiń búgingi kúnge jetýine kedergi bola almaǵany belgili. Sol qundylyqtarymyzdy saqtap, halyq múddesine paidalanýdy júzege asyrý búgingi kúni memlekettik arhivterdiń enshisinde.
1998 jyly 22 jeltoqsanda «Ulttyq arhiv qory jáne arhivter týraly» zańy jaryq kórdi. Arhivtiń jańa dáýirine, onyń órkendeýi men damýyna aiqyn jol ashqan 1998 jylǵy «Ulttyq arhiv qory jáne arhivter týraly» zańynyń talaptaryna sai jumys isteý bizdiń mindetimiz ári muratymyz dep bilemiz. Qazirgi tańda arhiv salasyna airyqsha kóńil bólinip, qujattardy memlekettik saqtaýǵa qabyldaýda - qoldanystaǵy «Ulttyq arhiv qory jáne arhivter týraly» zań jobasyna búgingi kún talabyna sai ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq arhiv qory Qazaqstan halqynyń tarihi-mádeni murasynyń ajyramas bóligi bolyp tabylady jáne ony Qazaqstan Respýblikasynyń ulttyq igiligi retinde memleket qorǵaidy. Elimizdegi barlyq arhivter tól zań aiasynda atqarylǵan barlyq qyzmetterin aiqyndaǵan jáne memleket pen azamattar múddesin abyroimen atqaryp keledi. Keń baitaq elimizdiń ár dalasynyń, árbir tasynyń óshpes tarihy bar. Sony jinaqtaý, saqtaý jáne qorǵaý árbir arhivistiń boryshyna ainalǵany sózsiz.
Ulttyq arhiv ult murasynyń altyn ordasy, tól tarihymyzdyń alyp dińgegi ekeni barshaǵa aian. Osy zańymyzǵa sáikes Túrkistan qalalyq memlekettik arhivinde memlekettik saqtaýǵa ótken qujattardyń tizimderi, tizimdemeleri men saqtaý birlikteri, qor kartochkalary elektrondyq júiede jasalynǵan. Arhivtiń materialdyq-tehnikalyq bazasy jyldan jylǵa nyǵaiýda: printer, skanerler, jihaz, qoimada ylǵaldylyq pen temperatýrany ólsheitin quraldarmen jabdyqtalǵan. Qujattar áleýmettik-quqyqtyq sipattaǵy azamattardyń ótinishin qanaǵattandyrý úshin keńinen paidalanylady. Saqtaýdaǵy qujattardan adamdarǵa eńbek ótili, eńbek aqysy jóninde anyqtamalar beriledi. Tipti arhivke kelmei-aq suraýdy elektrondyq poshta, internet arqyly joldap, arhivtik anyqtama alýda.
Sonymen birge arhivister arhiv qorlarynyń jinalýyna, saqtalýyna kúsh salysyp, belsendi qyzmet atqarýda. Arhiv qorynyń tolyqtyrý kózi bolyp tabylatyn mekemelerge, óndiristerge, kásiporyndarǵa óz tarapymyzdan árqashan ádistemelik quraldar men nusqaýlyqtardy jáne normativtik-quqyqtyq aktiler tizimderine sáikes ádistemelik kómek kórsetilip keledi. Túrkistan qalalyq memlekettik arhivi qujattardy qabyldaý jáne paidalanýshylardyń múddelerine sai paidalanýdy júzege asyratyn memlekettik mekeme. Túrkistan qalalyq arhivinde úlken jaýapkershiligi júktelgenin sezinetin, óz isin biletin mamandar jáne daryndy arhivister qyzmet etedi. Ulttyq arhiv qorǵa túsken ár qujatty saqtaýǵa ótkizgen soń, kózdiń qarashyǵyndai qorǵap, sol qalpynda ustap otyrý - arhiv qyzmetkerleriniń qasietti boryshy. Urpaqtar aýyssa da, arhiv qujattary qalady. Óitkeni arhiv - memlekettiń keshegi jáne búgingi tarihynyń saqtaýshysy.
Shadat KÝDRATÝLLAEVA,
Túrkistan qalalyq arhiviniń joǵary sanatty arhivisti
