Júkti áielder MÁMS júiesinde azamattardyń jeńildikke ie sanaty retinde saqtandyrylǵandyqtan, qymbat diagnostikalyq zertteýler men tegin meditsinalyq kómektiń tolyq paketin alýǵa quqyly.
Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory málimetinshe, 2020 jyldyń qorytyndysy boiynsha júkti áielderdi tekserý aiasynda 300 myńnan astam biohimiialyq skrining, 522 myń ÝDZ, 4617 invazivti prenataldy diagnostika qyzmeti, onyń ishinde molekýlalyq tsitogenetikalyq zertteýler, 83 myń genetikterdiń konsýltatsiialary ótkizildi.
Júkti áielder tegin meditsinalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi aiasynda nemese mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesi boiynsha meditsinalyq qyzmet alý úshin júktiliktiń on eki aptasyna deiin ózi tirkelgen emhanaǵa meditsinalyq esepke turýǵa mindetti.
Aiaǵy aýyr áiel emhanaǵa birinshi ret júgingen kezde akýsher-ginekolog, jalpy tájiribelik dáriger (JTD) nemese alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek ortalyǵynyń ýchaskelik terapevti:
1) anamnezdi jinaidy, júkti áielde jáne týystarynda aýrýlardyń (qant diabeti, arteriialyq gipertenziia, týberkýlez, onkologiialyq aýrýlar jáne t. b.) bolýyn, týa bitken damý kemistikteri jáne tuqym qýalaityn aýrýlary bar balalardyń týýyn anyqtaidy;
2) bala kezinde jáne eresek jasta bolǵan aýrýlarǵa (somatikalyq jáne ginekologiialyq), operatsiialarǵa, qan men onyń komponentterin quiýǵa nazar aýdarady;
3) anamnezdi jinaý kezinde «Meditsinalyq genetika» mamandyǵy boiynsha dárigerge jiberý úshin týa bitken jáne tuqym qýalaityn patologiia boiynsha (ýltradybystyq skriningsiz jáne analyq sarysý markerlerin taldaýsyz) mynadai aiǵaqtarǵa sáikes «qater» tobyn anyqtaidy: júkti áieldiń jasy 37-de jáne odan assa, anamnezinde genetikalyq aiǵaqtar boiynsha júktilikti úzý jáne DPR nemese hromosomalyq patologiiasy bar balanyń týýy, monogendi tuqym qýalaityn aýrýǵa shaldyqqan balanyń týýy, hromosomalyq nemese gendik mýtatsiianyń tuqym qýalaýy, aýyr akýsherlik anamnez (óli týý, ádettegi túsik túsirý jáne basqalar);
4) júktiliktiń birinshi úsh ailyǵynda analyq Sarysý markerlerin taldaý úshin júkti áielderdi qan alýǵa jiberedi jáne júktiliktiń birinshi, ekinshi jáne úshinshi ailyqtarynda ýltradybystyq skriningti taǵaiyndaidy;
5) urpaqty bolý fýnktsiiasynyń erekshelikterin zerdeleidi;
6) jubaiynyń densaýlyq jaǵdaiyn, qan tobyn jáne rezýs tiistiligin naqtylaidy;
7) erli-zaiyptylar jumys isteitin óndiristiń sipatyn, ziiandy ádetterdi zerdeleidi;
8) ýaqtyly zerttep-qaraý úshin júkti áielderdi 12 aptaǵa deiin erte esepke qoiýdy jáne júktilik anyqtalǵan kúni tirkeýdi júzege asyrady;
9) júktilikti kóterýge qarsy kórsetilimderdiń bolýyn anyqtaidy;
10) júkti áielder tirkeliminen jáne FJÁ-dan aldyńǵy júktiliktiń barysy jáne buryn anyqtalǵan somatikalyq aýrýlar týraly aqparat alý múmkindigin paidalanady.
11) anyqtalǵan faktorlardy eskere otyryp, júktilikti júrgizýdiń aldyn ala josparyn jasaidy.
Tekserý nátijelerin alǵannan keiin:
1) qaýip faktorlaryn eskere otyryp, júkti áieldiń qandai da bir topqa jatatyndyǵy aiqyndalady.
2) táýekel faktorlaryn eskere otyryp jáne ana men uryqty tekserýdiń qazirgi zamanǵy tehnologiialaryn paidalana otyryp, júkti áieldi baiqaýdyń jeke jospary jasalady.
3) resimdeledi:
- júkti jáne bosanǵan áieldiń jeke kartasy dárigerdiń baqylaý jazbalaryna arnalǵan meditsinalyq qujattama
- júkti áielge alǵashqy barǵan kezde beriletin jáne baqylaý ornyna ári basqa meditsinalyq uiymdarǵa usyný úshin júktilik kezinde onyń qolynda bolatyn almasý kartasy.
Júkti áieldi bosanǵanǵa deiin (fiziologiialyq) baqylaý baǵdarlamasy qalypty jaǵdaida meditsinalyq uiymǵa 7 ret kelýdi qamtidy:
Alǵash kelgen kezde áiel myna zertteýlerge jiberiledi:
● jalpy qan jáne zár taldaýy;
● dene salmaǵynyń indeksi 25.0-den joǵary bolǵan kezde qandaǵy qant;
● qan toby jáne Rh faktory;
● bak. zárdi taldaý;
● onkotsitologiiaǵa jaǵyndy;
● AITV-ǵa IFT jáne gepatit markerleri;
● Vasserman reaktsiiasy;
● biohimiialyq genetikalyq markerler.
● birinshi ÝDZ skriningi.
● bosanýǵa daiyndyq mektebine barý, otbasy ókilimen mamanǵa barý usynylady.
Ekinshi ret qaralý, ádette, júktiliktiń 16-20 aptasynda taǵaiyndalady. Akýsherlik tekserý, aqýyzǵa zár analizi jáne ekinshi ýltradybystyq skrining júrgiziledi.
24-25 apta merzimi ishinde júkti áiel zerthanalyq zertteýlerge jiberiledi (aqýyzǵa zár analizi, qannyń rezýs-teris faktory bar antideneler), aldyn-alý is-sharalaryn taǵaiyndaidy.
30-32 apta merzimi ishinde akýsher-ginekolog júkti áiel men uryqtyń jalpy jaǵdaiyn baǵalaidy. Osy ýaqytta patsient Vasserman reaktsiiasyn, JITS-ke IFT, aqýyzǵa zár analizi jáne jalpy qan analizin tapsyrady. Osy kezeńde bosanǵanǵa deiingi demalys rásimdeledi.
Júkti áieldiń kelesi kelýi 36 apta ishinde taǵaiyndalady. Akýsher-ginekolog júkti áieldiń jáne uryqtyń jalpy jaǵdaiyn baǵalaidy. Bosanýdyń boljamdy merzimi naqtylanady.
Altynshy keńes ádette bosanǵanǵa deiin 38-40 aptada jasalady. Akýsher-ginekolog, jalpy tájiribelik dárigeri nemese alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek ortalyǵynyń ýchaskelik terapevti de yqtimal asqynýlardyń profilaktikasyn júrgizedi jáne qajet bolǵan jaǵdaida júktilikti júrgizý josparyn túzetedi, arteriialyq qysymdy ólsheidi, syrtqy akýsherlik tekserýdi júrgizedi, jatyrdyń biiktigin ólsheidi, aqýyzǵa zár analizine jiberedi.
Júktilikti baqylaý kezinde jalpy tájiribelik dárigeri nemese alǵashqy meditsinalyq-sanitariialyq kómek ortalyǵynyń ýchaskelik terapevti jáne ýchaskelik akýsher júkti áielge úide patronaj júrgizedi.
Júktiliktiń ótýi asqynǵan jaǵdaida klinikalyq-diagnostikalyq zertteýlerdi shekteýsiz júrgizýdiń jeke jospary jasalady.
Eger patsient skriningterdiń kez kelgenine emhanaǵa taǵaiyndalǵan kúnnen keiin úsh kún ishinde kelmegen jaǵdaida, ony úide tonometr, termometr jáne stetoskop bolýy tiis akýsher nemese meiirger patronajǵa alady.
«MÁMS týraly Zańnyń 26-babyna sáikes jumys istemeitin júkti áielder de jarnalardy tóleýden bosatylǵanyn qosymsha habarlaimyz. Bul tulǵalarǵa jeńildik mártebesi QR DSM AJ esepke qoiylǵannan keiin beriledi. Júkti áielder men analardyń densaýlyq saqtaý salasyndaǵy quqyqtary men mindetteri «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júiesi týraly» QR Kodeksiniń 81-babymen aiqyndalady», - delingen Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory málimetinde.
